Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

17 stycznia 2018

NR 29 (Listopad 2015)

Wykonywanie licówek ceramicznych krok po kroku

225

Znaczący postęp, jaki dokonał się w zakresie materiałoznawstwa i rozwoju technologii wytwarzania stałych uzupełnień ceramicznych od momentu ich wprowadzenia w połowie lat 80. ubiegłego wieku, jest wynikiem poszukiwania lepszych właściwości estetycznych i biologicznych stosowanych materiałów. Obecnie rynek oferuje szeroką gamę produktów i systemów, które umożliwiają uzyskanie estetycznych i trwałych uzupełnień w obrębie całego łuku zębowego.

Sprawdzone i od lat stosowane korony i mosty o podbudowie ze stopów metali licowanych ceramiką osiągnęły znakomity sukces kliniczny, a ich średni czas przetrwania w jamie ustnej stanowi tzw. złoty standard. Niewątpliwie cechują się one dużą wytrzymałością mechaniczną, niemniej jednak nie są pozbawione wad w postaci niedoskonałej estetyki, a obecność jonów metali sprawia, że nierzadko obserwuje się przebarwienie dziąsła brzeżnego i stany zapalne oraz powstawanie zjawisk elektrogalwanicznych w środowisku jamy ustnej. Ponadto w procesie wykonywania tego typu uzupełnień szereg etapów, zwłaszcza na poziomie laboratoryjnym, obarczonych jest dużym ryzykiem błędu. Wymienione problemy były bodźcem do poszukiwania materiałów i technologii, które pozwoliłyby na zredukowanie lub wyeliminowanie metalu ze stałych konstrukcji protetycznych.

Pierwsze próby stosowania porcelany w dentystyce datuje się na połowę XVIII w. Choć od wprowadzenia ceramiki do lecznictwa oraz pierwszych zastosowań jako samodzielnego materiału do wytwarzania protez stałych (korony pochewkowe) minęło wiele czasu, właściwy rozwój współcześnie stosowanych rodzajów porcelany dokonał się na przestrzeni ostatnich 20 lat.

W znacznym stopniu przyczynił się do tego rozwój materiałów i technik adhezyjnych oraz technologii wytwarzania tzw. systemów ceramicznych. Pierwsze wykonane uzupełnienia bezmetalowe przewyższały uzupełnienia metalowo-ceramiczne pod względem estetyki, natomiast nie spełniały wymogów wytrzymałości w odniesieniu do sił zgryzowych. Najnowsze rozwiązania technologiczne pozwalają osiągnąć równowagę pomiędzy wymaganiami stawianymi uzupełnieniom protetycznym, dając możliwość wytwarzania estetycznych, biokompatybilnych uzupełnień zarówno w przednim, jak i bocznym odcinku łuku zębowego. Obecnie dostępne materiały ceramiczne zapewniają spełnienie wymogów zdrowotnych, funkcjonalności i estetyki u większości pacjentów zgłaszających się do leczenia protetycznego. W ostatnich dziesięcioleciach coraz więcej pacjentów domaga się od lekarzy stosowania uzupełnień bezmetalowych oraz maksymalnego oszczędzania tkanek zęba podczas preparacji. Przynosi to popularność w stosowaniu licówek ceramicznych, które pozwalają na uzyskanie doskonałego efektu estetycznego przy zachowaniu dużych ilości tkanek zęba filarowego. 

Ceramiki dentystyczne stosowane do wykonywania licówek mają wiele cech wspólnych, takich jak wysoka biokompatybilność, stabilność koloru, niska podatność na adhezję płytki bakteryjnej w porównaniu ze szkliwem naturalnym oraz niskie ryzyko przebarwień. Różnią się natomiast budową: mikrostrukturą i składem fazowym, z czego wynikają ich odmienne właściwości fizyczne, a przez to wskazania do zastosowania. Przez wiele lat jedyną ceramiką, która mogła być stosowana do wykonywania licówek ceramicznych, była ceramika skaleniowa (szpat polny). Materiał ten pozwalał na uzyskanie bardzo dobrej estetyki gotowych uzupełnień. Niestety, ich wytrzymałość mechaniczna była ograniczona. Poprawę wytrzymałości mechanicznej tego typu licówek udało się uzyskać po wprowadzeniu technik cementowania adhezyjnego. Jednak w dalszym ciągu wykonanie licówek z ceramiki skaleniowej na słupku z masy ogniotrwałej lub na folii platynowej jest bardzo trudnym i kosztownym procesem laboratoryjnym. Dodatkowo proces cementowania tego typu uzupełnień musi być prowadzony niezwykle ostrożnie i wymaga od klinicysty wysokich umiejętności w stosowaniu procedur adhezyjnych. Osadzanie bardzo delikatnych licówek może również wiązać się z ich uszkodzeniem przy nieostrożnym ich przymierzaniu i polimeryzowaniu. 

Zastosowanie ceramik szklanych do wykonywania licówek ceramicznych 

Od ponad dwudziestu lat możliwe jest stosowanie ceramik szklanych do wykonywania licówek i koron, które dzięki zastosowaniu technologii tłoczenia osiągają bardzo wysoką wytrzymałość mechaniczną oraz zapewniają bardzo dobry efekt funkcjonalny i estetyczny. Materiały te mogą być obecnie przetwarzane nie tylko w technologii tłoczenia, ale również w sterowanych komputerowo technikach CAD/CAM. 

Ceramika szklana wzmacniana leucytem

Budowę ceramiki szklanej cechuje obecność matrycy szkliwa ze szpatu polnego z rozproszonymi kryształami. Zastosowanie wzmocnienia ceramiki skaleniowej dodatkiem kryształów leucytu, będącego glinokrzemianem potasu, w ilości 20–55% pozwoliło na wyraźne zwiększenie wytrzymałości konstrukcji ceramicznych. W obrazie mikroskopowym kryształy te tworzą ziarna wielkości 1–5 μm. Materiał ten został wprowadzony na rynek w latach 80. XX w. przez firmę Ivoclar Vivadent pod nazwą IPS Empress, w systemie, w którym połączono technikę traconego wosku z techniką tłoczenia ciśnieniowego na gorąco. Zaowocowało to zwiększeniem wytrzymałości uzupełnień ceramicznych na zginanie do 150 MPa, co stanowi wartość dwukrotnie wyższą niż w przypadku ceramik skaleniowych. Dzięki temu uzyskano rozszerzenie zakresu wskazań dla materiału do stosowania poza licówkami, także w wykonywaniu wkładów i nakładów koronowych, koron częściowych oraz koron na zęby przednie. 

System IPS Empress jest w dalszym ciągu modernizowany, co wiąże się obecnie głównie z rozwojem technik komputerowych. W skład systemu wchodzą: IPS Empress Esthetic wykorzystujący tradycyjną technologię tłoczenia oraz wprowadzony w 2006 r. system IPS Empress CAD, który daje możliwość wykonywania uzupełnień z ceramiki leucytowej w technologii CAD/CAM. Pierwszy sposób wytwarzania polega na wykorzystaniu technologii traconego wosku. Wymodelowany pełny kontur uzupełnienia podlega następnie wytłoczeniu w piecu. W celu indywidualizacji uzupełnienia można poddać je charakteryzacji zewnętrznej za pomocą barwienia powierzchniowego farbami do porcelany (technika staining). Aby uzyskać najwyższą estetykę uzupełnień, tak istotną w przypadku licówek, opracowano technikę cut-back. Polega ona na redukcji wytłoczonego uzupełnienia w granicach brzegów siecznych. Następnie w tych obszarach nakłada się kolejno specjalne warstwy: pasty łączące dla nadania głębi...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy