Dołącz do czytelników
Brak wyników

Metody optymalizacji leczenia kanałowego
Wykorzystanie nowoczesnych urządzeń w celu zminimalizowania powikłań

artykuły | 16 stycznia 2018 | NR 26
141

Parafrazując sentencję „lepiej zapobiegać, niż leczyć”, można stwierdzić, że znacznie korzystniej zarówno dla lekarza, jak i dla pacjenta jest dołożyć wszelkich starań, aby nie doprowadzić do powstania błędów i powikłań, niż poprawić po sobie (lub innych dentystach) skutki niepowodzeń pierwotnego leczenia endodontycznego. Aby zwiększyć sukces terapii endodontycznej, producenci różnych materiałów i urządzeń oferują dentystom szeroki wachlarz różnorodnego asortymentu.

Poniżej przedstawiono przykładowe instrumentarium i materiały, dzięki którym leczenie kanałowe może stać się prostszym, a jednocześnie skuteczniejszym zabiegiem. Należy jednak pamiętać, że żadne narzędzia nie zastąpią wiedzy i zdrowego rozsądku lekarza, a wszystkie, nawet najbardziej nowoczesne materiały i urządzenia mają swoje ograniczenia.

Nowoczesne metody diagnostyczne

Radiografia cyfrowa 

Pierwszy system cyfrowego obrazowania rentgenograficznego (RTG) w radiologii stomatologicznej opracowali w 1987 r. inżynier Ch. Benz i dr F. Mouyen. Pojęcie „radiografia cyfrowa” oznacza urządzenia lub techniki rentgenowskie, w których obraz jest uwidaczniany za pomocą cyfrowego systemu odbioru obrazu. Obecnie dostępne są pośrednie lub bezpośrednie systemy radiografii cyfrowej. Przykładem bezpośredniej radiografii cyfrowej jest radiowizjografia (RVG). Obraz uzyskiwany dzięki radiografii cyfrowej, w przeciwieństwie do tradycyjnej, jest dynamiczny i może być poddany obróbce cyfrowej, co znacznie polepsza możliwości diagnostyczne. 

Wśród zalet radiografii cyfrowej często podkreśla się również:

  • brak konieczności praco- i czasochłonnej obróbki kliszy fotograficznej, 
  • szybki wynik badania w postaci zdjęcia cyfrowego – obraz uzyskiwany jest na ekranie monitora w ciągu kilku sekund,
  • automatyczną archiwizację danych,
  • szybkie wyszukiwanie zdjęć oraz możliwość przesyłania ich drogą elektroniczną,
  • możliwość wydruku i/lub zapisu zdjęć na płytach CD,
  • zmniejszenie dawki promieniowania potrzebnej do wykonania zdjęcia, co jest zgodne z zasadą ALARA (ang. as low as reasonably achieveable) dotyczącą ochrony radiologicznej.

Tomografia komputerowa

W wyjątkowo trudnych sytuacjach, gdy zdjęcia RTG nie są wystarczającą diagnostyką radiologiczną, można skierować pacjenta na badanie tomograficzne. Tomografy komputerowe wyposażone są w zaawansowane technologicznie oprogramowanie, które umożliwia wielokierunkową analizę badanego obszaru i tworzenie różnorodnych rekonstrukcji w skali 1:1 bez powiększenia obrazu. Na szczególną uwagę zasługuje tutaj obrazowanie wolumetryczne, czyli tomografia komputerowa wiązki stożkowej, zwana inaczej tomografią objętościową (ang. cone beam computed tomography – CBCT, volume computed tomography – VCT). Pozycja pacjenta podczas badania z zastosowaniem większości tomografów stożkowych jest siedząca, co jest bardzo korzystne dla osoby badanej i dla lekarza. Badania CBCT cechują się wysoką rozdzielczością oraz krótkim czasem trwania. Obrazowanie wolumetryczne w porównaniu z tradycyjną tomografią charakteryzuje się również stosunkowo niską dawką promieniowania. Dotyczy to szczególnie przypadków, w których wykonuje się badanie niewielkiego odcinka szczęki lub żuchwy. W wielu publikacjach podkreśla się, że tylko dzięki zastosowaniu tomografii można ustalić nietypową budowę anatomiczną zębów oraz ocenić stopień zaawansowania zmian chorobowych kości w okolicy wierzchołka korzenia zęba. Dzięki tomogramom możliwe jest nie tylko dokładniejsze poznanie budowy i rozmiarów zmiany, ale także jej położenie w stosunku do anatomicznych struktur sąsiednich, co jest bardzo pomocne przy planowaniu i podczas wykonywania zabiegów chirurgicznych. Tomografia komputerowa wiązki stożkowej, podobnie jak zdjęcia RTG i RVG, znajduje również zastosowanie w ocenie:

  • stopnia uszkodzenia twardych tkanek zęba w następstwie resorpcji wewnętrznej lub zewnętrznej,
  • stanu korzenia i otaczającej kości po urazach zębów,
  • wypełnienia kanału, a w szczególności przy ustaleniu zasięgu wypełnienia w stosunku do rzeczywistej długości i anatomii kanału korzeniowego.

Optyczne powiększenie pola zabiegowego – lupy i mikroskop zabiegowy

W tym miejscu warto przypomnieć podstawowe korzyści wynikające z wykorzystania powiększenia w trakcie leczenia kanałowego.

Zalety prowadzenia terapii endodontycznej przy wykorzystaniu lup stomatologicznych/mikroskopu zabiegowego to:

  • możliwość stworzenia prawidłowego dostępu do jamy zęba,
  • różnicowanie drobnych struktur w polu operacyjnym,
  • odnajdywanie kanałów korzeniowych,
  • wykrywanie pęknięć w obrębie korony i korzenia zęba,
  • pomoc przy usuwaniu złamanych fragmentów narzędzi z jamy zęba,
  • pomoc w odnajdywaniu i wyleczeniu rozgałęzień kanału głównego,
  • zmniejszenie ryzyka wystąpienia powikłań, głównie w postaci: perforacji, pominięcia kanału, wypreparowania fałszywego kanału,
  • możliwość sporządzenia fotograficznej i filmowej dokumentacji z przeprowadzonego zabiegu.

Urządzenia do opracowania komory i stworzenia prawidłowego dostępu do kanałów korzeniowych – końcówki ultradźwiękowe Start-X (Dentsply Maillefer)

Często najtrudniejszym etapem pracy w jamie zęba jest poprawne opracowanie komory i lokalizacja wszystkich ujść kanałowych. Bez wykonania prawidłowego dostępu nie jest możliwe właściwe oczyszczenie, ukształtowanie i wypełnienie systemu kanałów korzeniowych. Często popełnianym błędem jest niecałkowite usunięcie sklepienia i/lub pozostawienie nieopracowanych ścian komory, co powoduje m.in. wyginanie narzędzi podczas pracy i brak możliwości ich wprowadzenia w linii prostej do kanału. Może to skutkować złamaniem pilników w jamie zęba, nierównomiernym opracowaniem ścian kanałów korzeniowych oraz powstaniem wszystkich innych powikłań przedstawionych w rozdziale 1. Jednym z produktów ułatwiających opracowanie komory oraz ujść kanałowych są końcówki ultradźwiękowe Start-X firmy Dentsply Maillefer. Zestaw Start-X składa się z pięciu różnych końcówek zaprojektowanych z myślą o konkretnym celu w leczeniu endodontycznym.

1. Końcówka ultradźwiękowa Start-X #1

Wskazanie kliniczne i zalety stosowania:

  • wykańczanie dostępu do kanałów/usuwanie zachyłków i nierówności ścian bocznych komory w celu stworzenia lepszego wglądu w pole operacyjne,
  • tworzenie dostępu do kanału w linii prostej,
  • brak ryzyka perforacji/uszkodzenia dna komory ze względu nietnący wierzchołek narzędzia.

2. Końcówka ultradźwiękowa Start-X #2

Wskazanie kliniczne i zalety stosowania:

  • poszukiwanie ujścia kanału policzkowego bliższego drugiego (mb2) w zębach trzonowych górnych,
  • tworzenie dostępu do kanału w linii prostej,
  • usuwanie zębiny zasłaniającej często ujście kanału mb2.

3. Końcówka ultradźwiękowa Start-X #3

Wskazanie kliniczne i zalety stosowania:

  • usuwanie przeszkód uniemożliwiających/utrudniających dostęp do kanałów. Końcówka wykorzystywana m.in. do usuwania: materiałów dentystycznych, zwapnień w obrębie komory zęba, zębiniaków.

4. Końcówka ultradźwiękowa Start-X #4

Wskazanie kliniczne i zalety stosowania:

  • usuwanie metalowych wkładów,
  • możliwość chłodzenia dzięki obecności otworu irygacyjnego.

5. Końcówka ultradźwiękowa Start-X #5

Wskazanie kliniczne i zalety stosowania:

  • ułatwienie lokalizacji ujść kanałowych,
  • usuwanie zwapnień i materiałów wypełniających zasłaniających oryginalną budowę anatomiczną dna komory,
  • dobra widoczność pola operacyjnego dzięki smukłej pracującej części końcówki.

Wszystkie końcówki charakteryzują się wyjątkową odpornością na złamanie i długą skutecznością działania. Nie są one pokryte nasypem diamentowym, a więc nie ma ryzyka zjawiska stępienia narzędzia w wyniku utraty nasypu. Dzięki odpowiedniemu ukształtowaniu końcówek zapewniona jest duża precyzja pracy i lepsza widoczność pola zabiegowego. Końcówki są produkowane z dwoma rodzajami gwintów – do skalerów typu Satelec, np. P5 Newtron, oraz EMS, np. Minipiezon. 

Podczas zabiegu pracę opisanymi wyżej końcówkami i skalerami należy rozpoczynać od najmniejszych ustawień mocy (tab. 1).

 

Tab. 1. Zalecane ustawienia mocy dla różnych skalerów ultradźwiękowych (podczas pracy końcówkami Start-X)

 

Satelec P5 Newtron

EMS Minipiezon

końcówka Start X

Min. Maks. Min.

Maks.

Start-X 1

16 18 8 9

Start-X 2

16 18 8 9

Start-X 3

10 18 4 7

Start-X 4

18 20 9 10

Start-X 5

7 18 3 8

 

Urządzenia dźwiękowe zwiększające skuteczność chemicznego oczyszczenia jamy zęba – EndoActivator (Dentsply Maillefer) 

Skomplikowana budowa jam zębowych sprawia, że oprócz mechanicznego, konieczne jest dokładne chemiczne opracowanie kanałów korzeniowych. W celu optymalizacji działania środków płuczących można wykorzystywać np. urządzenia dźwiękowe, których przykładem jest m.in. system EndoActivator (Dentsply Maillefer).

System EndoActivator składa się z kątnicy oraz zestawu końcówek o różnych rozmiarach. W skład oryginalnego zestawu wchodzi również rękaw ochronny. Kątnica zapewnia energię potrzebną do uzyskania oscylacji i wibracji końcówki. Aktywacja płynu sprzyja głębokiemu oczyszczaniu i dezynfekcji kanałów bocznych, rozgałęzień sieci kanalików i ich zespoleń. Oczyszczenie systemu kanałów korzeniowych ułatwia również ich trójwymiarowe wypełnienie. 

Zasady bezpieczeństwa pracy oraz zalecenia dotyczące użytkowania podczas stosowania urządzenia EndoActivator

  • W celu uniknięcia zakażenia krzyżowego, końcówek i folii ochronnej należy używać jednorazowo. Końcówki urządzenia powinny być odkażone przed użyciem.
  • Kątnica może pracować w trzech trybach (High, Med, Low). Wybór poszczególnego trybu zależy od danej procedury, doświadczenia lekarza oraz zasilania, jakie jest potrzebne do skutecznego wykonania leczenia. 
  • Kątnica nie wymaga kalibracji przy normalnym użytkowaniu.
  • Jeśli kątnica nie jest używana przez dłuższy czas, zaleca się wyjęcie baterii.
  • Kątnicę należy przechowywać z dala od sprzętu emitującego silne pole elektromagnetyczne, ponieważ może to wpłynąć na pracę urządzenia.

Instrukcja pracy urządzeniem EndoAcitvator

  1. Należy opracować kanał w kształcie stożka, czyli tak jak zaleca się w zdecydowanej większości przypadków leczenia kanałowego.
  2. Następnie jamę zęba wypełnia się płynem/roztworem przeznaczonym do płukania.
  3. Dalej wybiera się końcówkę, którą można swobodnie ręcznie wprowadzić na głębokość o 2 mm krótszą od długości roboczej.
  4. Kątnicę pokrywa się rękawem ochronnym na całej jej długości.
  5. Do kątnicy osłoniętej rękawem ochronnym należy przymocować końcówkę. 
  6. Wprowadza się końcówkę zamocowaną w kątnicy do opracowaneg...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy