Dołącz do czytelników
Brak wyników

Funkcjonalność oprogramowania do CBCT w praktyce stomatologicznej

artykuły | 17 stycznia 2018 | NR 29
121

Kość i powietrze lub ich brak można zobrazować metodą tomografii wolumetrycznej. Są to główne okna, które wykorzystuje ta metoda radiograficzna. Miarą oceny jakości kości w implantologii jest jej gęstość, natomiast ilość kości można zmierzyć za pomocą narzędzi oprogramowania (objętość, wysokość wyrostka, odległość do kanału żuchwy i dna zatoki szczękowej). Radiologiczne kryteria gęstości kości zostały określone w tomografii klasycznej przez Hounsfielda i Mischa.

W tomografii komputerowej (TK) do jakościowej i ilościowej oceny kości, płynów i powietrza służą jednostki Hounsfielda (patrz tab. 1; Godfrey Hounsfield jest twórcą i ojcem tomografii komputerowej). Podjęto również próby połączenia tych skal (tab. 2).
Oprogramowanie służące do przedstawiania badań tomografii wiązki stożkowej (ang. cone beam computed tomography – CBCT) ma dodatkowe funkcjonalności – narzędzia do pomiarów radiologicznej gęstości kości w skali HU zaznaczonych ręcznie obszarów na dwuwymiarowych widokach (osiowych, strzałkowych i czołowych) rekonstrukcji wielopłaszczyznowych (ang. multiplanar reformations – MPR).

 

Tab. 1. Wartości różnych tkanek i substancji według Hounsfielda

Materiał/tkanka

Skala Hounsfielda

powietrze

–1000 HU

woda

0 HU

tłuszcz

–120 HU

krew

+35–45 HU

kość

150–1300 HU

szkliwo

+3000 HU

 

Tab. 2. Porównanie skali gęstości kości według Mischa i Hounsfielda.

Skala Mischa

Skala Hounsfielda

  kość gąbczasta kość zbita  

D1

gruba

prawidłowe wysycenie

> 1259 HU

D2

cienka prawidłowe wysycenie

850–1259 HU

D3

cienka prawidłowe wysycenie

350–850 HU

D4

- rozrzedzona

150–350 HU

D5

- luźna

< 150 HU

 

Rekonstrukcja, czyli modelowanie lub inaczej wizualizacja, to metoda przedstawienia obrazu 3D na 2D płaszczyźnie monitora. Zastosowanie metody rekonstrukcji powoduje uwidocznienie cech, na których zależy osobie przeglądającej badanie wolumetryczne bez straty informacji. Dopasowanie i orientacja przekrojów rekonstrukcyjnych do osi i płaszczyzn anatomicznych to pierwszy krok w analizie całego badania wolumetrycznego. Przeglądanie badania wolumetrycznego najczęściej rozpoczyna się od rekonstrukcji wielopłaszczyznowej (zdj. 1), które zawiera widoki:

  • osiowy,
  • czołowy,
  • strzałkowy.

Po otwarciu danego widoku operator porusza się w danej płaszczyźnie, wyświetlając kolejne widoki przekrojów cienkich warstw, które są równoległe do danej warstwy (np. za pomocą przewijania rolką myszy).

 

 

Istnieją również narzędzia pozwalające w sposób wizualny (widżety) przeprowadzić wirtualny zabieg implantacji (biblioteka wirtualnych implantów: producent, średnica, grubość, model). Z wbudowanej w bazę danych implantów lekarz może wybrać wszczep według następujących kryteriów:

  • typ wszczepu,
  • producent,
  • średnica,
  • długość części śródkostnej.

Pomiary odległości w przestrzeni 3D są możliwe do zrealizowania za pomocą narzędzi do pomiarów odległości po liniach prostych i krzywych. Można też określić kąt, pod jakim ma być wprowadzony implant (wyznaczenie kąta wszczepiania).
Po zaznaczeniu przebiegów kanałów nerwów zębodołowych dolnych (zdj. 2 i 3) i wyeliminowaniu ewentualnych kolizji z wirtualnym wszczepem (zdj. 4) można zmierzyć komputerowo gęstość kości bezpośrednio wokół niego (zdj. 9), określając:

  1. metodę pomiaru gęstości kości (według HU lub Mischa),
  2. wielkość przestrzeni wokół wierzchołka wirtualnego wszczepu,
  3. grubość kości (w milimetrach) dookoła bocznych powierzchni implantu,
  4. rozmiar komórki próbkowania pomiaru gęstości (rozmiar woksela).

Kolorowa wizualizacja dokonanych automatycznie pomiarów (tzw. profil gęstości; zdj. 5–9) w jasny sposób pozwala uwidocznić ocenę wybranego optymalnego miejsca wszczepu.

Badania tomografii wolumetrycznej są zapamiętywane i mogą być przenoszone pomiędzy stanowiskami komputerowymi w standardzie DICOM. W roku 1985 ACR/NEMA opublikował pierwszą wersję standardu. Został on opracowany dla potrzeb ujednolicenia wymiany i interpretacji danych medycznych. Umożliwia to również eksport danych do systemów produkujących modele (p. Simplant). Dane w formacie DICOM mają dużą objętość i wymagają specjalnego oprogramowania i sprzętu komputerowego, a także łączy o wysokiej przepustowości, za to pozwalają zachować wysoką jakość obrazu. Zawarte są tam:

  • dane pacjenta,
  • nazwa i typ skanera,
  • grubość warstwy,
  • odległość między warstwami,
  • wymiar geom...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy