Dołącz do czytelników
Brak wyników

Zastosowanie toksyny botulinowej i kwasu hialuronowego w stomatologii

artykuły | 11 stycznia 2018 | NR 24
135

W stomatologii wykorzystuje się fakt, że kwas hialuronowy jest naturalnym promotorem gojenia i czynnikiem redukującym zapalenie. Choć jego głównym zastosowaniem jest przyspieszanie gojenia się zapalenia dziąseł, ma wiele innych zastosowań przy gojeniu się owrzodzeń jamy ustnej, aft, zespołu palących i suchych ust, liszajów płaskich, urazów jamy ustnej i śluzówki, takich jak oparzenia spowodowane przyjmowanymi posiłkami lub po wybielaniu.

Kwas hialuronowy jest naturalnym polisacharydem z grupy glikozaminoglikanów. Cząsteczka jest biopolimerem składającym się z sekwencji powtarzającej disacharyd złożony z kwasu D-glukuronowego i N-acetylo-D-glukozaminy. Nie tworzy on kowalencyjnego wiązania z białkami, przez co nie wchodzi w skład typowego proteoglikanu. Stanowi jednak oś, na której wiążą się inne proteoglikany. 

Dzięki swojej budowie jest bardzo hydrofilny, wiąże i magazynuje duże ilości wody w przestrzeni międzykomórkowej. Jest on głównym składnikiem macierzy zewnątrzkomórkowej w prawie wszystkich tkankach. Kwas hialuronowy aktywuje inhibitory metaloproteinaz, tak tłumiąc rozpad tkanki. Podobny efekt jest wytwarzany przez hamowanie cytokin zapalnych (np. TNF). Kwas hialuronowy może zatem wyraźnie przyczynić się do zachowania tkanki w czasie gojenia.

Wyróżnia się cztery fazy gojenia:

  1. Homeostaza – po urazie płytki krwi tworzą skrzep fibrynowy w celu pierwotnego zamknięcia rany.
  2. Faza zapalna – stan zapalny i wysięk to najważniejsze cechy tego etapu. Kwas hialuronowy promuje i jednocześnie reguluje proces zapalny, ma antyoksydacyjne działanie i zmniejsza aktywność proteaz prozapalnych.
  3. Faza proliferacji – ziarnina, która jest bogata w kwas hialuronowy, tworzy hydratyzowaną matrycę, która działa jak receptor dla migracji komórek. Mitoza komórek, proliferacja komórek i angiogeneza są obsługiwane przez niskocząsteczkowe polimery kwasu hialuronowego. Duże stężenia kwasu hialuronowego znajdują się w podstawowych warstwach naskórka.
  4. Faza przebudowy – w końcowej fazie gojenia ran (bliznowacenie) kwas hialuronowy jest odpowiedzialny za supresję produkcji kolagenu w odpowiednim czasie.

Rola i funkcje kwasu hialuronowego 

Preparaty z kwasem hialuronowym są z powodzeniem stosowane w przemyśle kosmetycznym oraz w stomatologii od ponad dziesięciu lat. Nie ma doniesień na temat niepożądanych efektów medycznych lub stomatologicznych w czasie ich użytkowania. Ponieważ kwas hialuronowy jest substancją naturalnie stale wytwarzaną w organizmie do wspomagania gojenia oraz zmniejszania stanu zapalnego, jest bardzo dobrze tolerowany bez działań ubocznych. Nie istnieją medyczne lub stomatologiczne przeciwwskazania do jego stosowania. W aptekach można znaleźć szeroką gamę produktów dostępnych bezpośrednio pacjentom stomatologicznym w formie rozcieńczonych płukanek oraz żeli do smarowania. 

Brak reakcji ubocznej oraz fakt, że jest to substancja w 100% naturalna sprawia, że każdy dentysta może użyć kwasu hialuronowego do przyspieszenia gojenia i złagodzenia bólu pooperacyjnego po zabiegu ekstrakcji i innych drobnych zabiegach chirurgicznych.  

Zalecenia i zastosowanie

Zalecane jest wypełnianie pustego zębodołu żelem, aby zapobiec niepotrzebnym powikłaniom, takim jak suchy zębodół. Stwierdzone jest także wchłanianie wysięku przy obrzękach oraz krwi w strukturę żelu, dzięki czemu nowa kość może szybciej się tworzyć i to bez użycia dodatkowych materiałów kościozastępczych. Jeśli z powodu różnych wskazań, np. przy implantologii lub zabiegu podniesienia zatoki, używa się materiałów auto-, alllo- i ksenogennych, żel z preparatem całkowicie biokompatybilnym jest idealnym łącznikiem/klejem, dzięki któremu nałożenie gotowego preparatu staje się o wiele prostsze. Kolejnym ciekawym zastosowaniem jest użycie preparatu do przyspieszenia gojenia się błon śluzowych. Odseparowanie płata śluzówkowo-okostnowego wiąże się z nieprzyjemnymi powikłaniami pozabiegowymi. Zastosowanie kwasu hialuronowego przed szyciem ułatwia gojenie – łączenie się okostnej z kością – i zmniejsza obrzęk.

Co wskazują badania

Interesujące są badania i ukazywane wyniki w gojeniu się błon śluzowych w wyniku niedostatecznego zamknięcia się ran podczas szycia. Niestety, nie zawsze istnieje możliwość uzyskania odpowiedniej ilości tkanki do pokrycia tkanki kostnej, błony kościozastępczej lub implantu, szczególnie przy implantacji natychmiastowej, kiedy zastępuje się usunięty ząb implantem. Pozostaje wtedy powierzchnia odsłonięta na niekorzystne środowisko jamy ustnej, co może spowodować niepowodzenie zabiegu. Kwas hialuronowy tworzy skuteczną barierę bakteriologiczną. Badania wskazują, że pokrycie odsłoniętej powierzchni gęstym żelem ze skoncentrowanym kwasem hialuronowym nie tylko osłania ranę, pokrywając ją nierozpuszczalną dla śliny biomembraną, ale i znacznie przyspiesza wytworzenie fibryny sprzyjającej powstawaniu blizny śluzówkowej. Znane są przypadki błyskawicznego gojenia się ubytków błony przy implantacji przezśluzówkowej bez szycia. Biomembrana jest wchłaniana przez otaczające tkanki w ciągu 15–25 dni. To wszystko sprawia, że preparaty z kwasem hialuronowym są niemal uniwersalnym i bardzo pomocnym środkiem przy zabiegach chirurgicznych w jamie ustnej.

Bakteriostatyczne właściwości kwasu są często stosowane w periodontologii, gdyż liczne badania potwierdziły brak całkowitej eliminacji bakterii patogennych przy zabiegach profilaktycznych i leczniczych. Tu korzystne właściwości odtwórcze kwasu hialuronowego są też nie bez znaczenia.

Dodatkowe korzyści 

Preparaty kwasu hialuronowego szeroko stosowane w medycynie estetycznej mogą także pomóc i ułatwić pracę stomatologom w leczeniu, nie tylko przyspieszając gojenie, ale także łagodząc stany zapalne. Mowa tu o zaburzeniach stomat...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy