Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy , Otwarty dostęp

29 lipca 2021

NR 63 (Lipiec 2021)

Wymiana EDM

0 90

W prowadzeniu dokumentacji medycznej nadchodzi zapowiadana już od dłuższego czasu nowa era. Jej nadejście nie powinno jednak oznaczać rewolucji. Przez dłuższy czas Naczelna Rada Lekarska pozwalała wypełniać należycie swe powinności bez konieczności instalowania jednego systemu gabinetowego, dając tym samym czas potrzebny do oswojenia się z tą trudną materią. NRL w każdorazowo wydawanym przez siebie poradniku wskazywała jednak na nieuchronność nadejścia tego obowiązku, apelując przy tym, by nie odkładać na ostatnią chwilę podejmowania działań w kierunku cyfryzacji swej praktyki czy podmiotu. Mimo dotychczasowych przyzwyczajeń, a także pewnych łatwych do wskazania wad prowadzenie dokumentacji w formie elektronicznej ma swoje niekwestionowane zalety, które czynią reformę racjonalną również z punktu widzenia gabinetów lekarskich.

Początki cyfryzacji

Instytucja ZLA

Od 1 stycznia 2016 r. lekarze mogą wystawiać elektroniczne zwolnienia lekarskie, nazywane e-ZLA. Zwolnienia na papierowym formularzu (ZUS ZLA) mogły być wystawiane do końca listopada 2018 r. Od 1 grudnia 2018 r. lekarze wystawiają wyłącznie zwolnienia elektroniczne. Elektroniczne zwolnienia mogą wystawiać lekarze posiadający profil na PUE ZUS lub zintegrowaną z PUE aplikację gabinetową. Od 23 października 2018 r. lekarze mogą również upoważnić tzw. asystentów medycznych do wystawania e-zwolnień w swoim imieniu.
Lekarz, który nie wypisuje dużej liczby zwolnień, może przy ich wystawianiu korzystać z poziomu serwisu ZUS.

POLECAMY

E-recepta

W przypadku e-recepty to NRL jako pierwsza instytucja wysunęła postulat zorganizowania przez władze publiczne systemu, w którym przy użyciu przeglądarki www będzie można wystawić receptę. Początkowo dość sceptycznie odebrany przez Ministerstwo Zdrowia pomysł doczekał się jednak realizacji. Serwis ten działa pod dobrze znaną nazwą gabinet.gov.pl i umożliwia wystawienie zarówno e-recept, jak i e-skierowań. 

Postulat udzielania wytycznych

Wywalczona w październiku 2018 r. przez NRL decyzja Ministra Zdrowia o uchyleniu przepisu, który obligował wszystkich kontraktujących z NFZ do prowadzenia dokumentacji w formie elektronicznej już od stycznia 2019 r., pozwoliła na nieco łagodniejsze wprowadzenie procesu cyfryzacji. Gdyby nie usunięcie tego przepisu, wobec groźby kar nakładanych przez NFZ rozpoczęłaby się niezwykle gwałtowna cyfryzacja, bez odpowiednio przygotowanego do tego rynku informatycznego i bez żadnych urzędowo ustalonych wytycznych. 
Ustanowieniu pewnego standardu dokumentacji miała służyć również kolejna część kampanii NRL, mianowicie żądanie wydania „Minimalnych wymogów dla systemów teleinformatycznych usługodawców” jako zbioru warunków technicznych, które powinny spełnić oferowane lekarzom systemy. Dokument taki został wydany 8 lutego 2019 r., obecnie środowisko lekarskie wnosi o jego stałe aktualizowanie. 
„Minimalne wymagania” w zamyśle Naczelnej Rady Lekarskiej były czymś w postaci superspecyfikacji, pewnej gwarancji, która wskazywałaby zakres odpowiedzialności placówki medycznej za przepływ informacji w SIM. Wszystko po to, by lekarz, właściciel praktyki bądź niewielkiego podmiotu miał punkt odniesienia w rozmowach z dostawcami oprogramowania, którzy oferują mu swój produkt. 

Gwarancja trwałości 

Ostateczna wersja rozporządzenia w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania1 podtrzymała zapis o obowiązku zainstalowania przez dostawców funkcji zrzutu danych do formatu umożliwiającego odtworzenie ich w innym programie. Zdecydowana postawa NRL również w tym zakresie pozwoliła na korzystne dla środowiska lekarskiego rozstrzygnięcie tej kwestii i zagwarantowanie większego bezpieczeństwa oraz niezależności wszystkim tym, którzy kupują gotowe systemy gabinetowe. 
Powyżej przywołane rozporządzenie statuowało wymóg prowadzenia od 1 stycznia br. dokumentacji w postaci elektronicznej z jednoczesnym przyzwoleniem na prowadzenie jej w postaci papierowej, gdy na przeszkodzie realizacji obowiązku elektronizacji stałyby względy techniczne lub organizacyjne. W tej kwestii NRL wydała Komunikat2 nieco tonizujący kampanię natychmiastowego wdrożenia cyfryzacji. 
Nadszedł jednak moment, w którym pojawiają się obowiązki dotyczące cyfryzacji opieki zdrowotnej niemożliwe do zrealizowania bez posiadania programu, mianowicie:

  • wymiana Elektronicznej Dokumentacji Medycznej pomiędzy placówkami,
  • raportowanie zdarzeń medycznych.

Wybór programu

Naczelna Izba Lekarska zaprezentowała poradnik dotyczący wyboru dostawcy oprogramowania dla gabinetów i dokumentacji prowadzonej w formie elektronicznej. Poniżej zostaną przedstawione niniejsze zalecenia, a także pytania, jakie można zadawać dostawcom przed dokonaniem wyboru oprogramowania. 
 

Zalecenia NIL3 
  • Upewnij się, czy dostawca Twojego programu testował jego współpracę z oprogramowaniem centralnym, budowanym przez Centrum Systemów Informacyjnych Ochrony Zdrowia (CSIOZ).
  • Jeśli nie posiadasz oprogramowania, poszukaj dostawcy (firmy), który oferuje oprogramowanie do EDM, lub odśwież kontakty z tymi, którzy już kierowali do Ciebie swoje oferty, i zapytaj, czy program ten w ogóle spełnia pożądane kryteria.
  • Przeanalizuj organizację Twojego przyszłego systemu informatycznego – jak będzie wyglądać w warunkach zaoferowanego Ci programu. Czy dane będą zapisywane na serwerze utworzonym w komputerze, czy program wymaga osobnego serwera, czy jest to program, który dane zapisuje w chmurze.
  • Nie kieruj się najniższą ceną. Pamiętaj, że ponad wszelką wątpliwość największą wartością budowanego przez Ciebie systemu będą za dwa–trzy lata wpisane przez Ciebie i Twój personel dane pacjentów i dane o ich leczeniu, a nie sam program. Niemniej sprawdź koniecznie umowę licencyjną – czy jest to licencja jednorazowa i instalację jakich modułów obejmuje. Lub też przeciwnie – czy nie jest to program, którego używanie łączy się z opłatą abonamentową.
  • Przeglądając wszelkie materiały od dostawców, zwróć uwagę na funkcję eksportu danych z programu.
  • Zwróć uwagę na ceny aktualizacji. Zapewne nie da się ich uniknąć – choćby same detale techniczne wymiany komunikatów pomiędzy programem a Platformą P1 wymuszą dokonanie zmian w samym programie. Zapytaj o wsparcie techniczne i warunki jego udzielenia.
  • Zwróć uwagę, z jakimi urządzeniami współpracuje oferowane oprogramowanie. Jak „zarządza” plikami pochodzącymi z badań diagnostycznych (RTG, EKG, USG). Czy współpracuje z którąś z platform udostępniających wyniki badań laboratoryjnych.
  • Szczegółowo zapytaj o rozwiązania w zakresie RODO. Czy dostawca w ramach instalacji zapewnia ich dostosowanie do prowadzonej przez Ciebie polityki ochrony danych osobowych. 
  • Zwróć uwagę na ewentualną współpracę z NFZ. Zarówno przepisy istniejące, jak i przepisy projektowane wskazują na chęć zagwarantowania pacjentom możliwości zapisu online na wizytę. Również system sprawozdawczy udzielonych świadczeń i danych z list oczekujących nie zmierza bynajmniej do uproszczenia. Czy oferowany Ci program posiada opcję dokupienia modułu współpracy z NFZ.


NIL przyjaznym nawet dla kompletnego laika językiem przedstawiła wymogi, jakie powinno spełniać oprogramowanie. Przygotowano również plik, który ma pomóc w podjęciu decyzji oraz w komunikacji z dostawcą oprogramowania. 
Elektroniczna Dokumentacja Medyczna to temat niezwykle rozwojowy. Polega na integracji z centralnym rejestrem, a także z wieloma innymi systemami, takimi jak: platforma NFZ, eWUŚ, telemedycyna i wiele innych. Wybór odpowiedniego programu, w którym można bez przeszkód wystawiać wymienione e-dokumenty, jest koniecznym krokiem w aktualnie cyfryzowanym systemie.

Pytania do dostawcy 

Podstawowym pytaniem do dostawcy może być pytanie o to, czy gotów jest potwierdzić oczekiwania zawarte w opublikowanym na stronie NIL dokumencie4.

Oczekiwania wobec oferowanego oprogramowania

W zakresie dokumentacji medycznej prowadzonej w formie elektronicznej:

  • spełnia na dzień złożenia oświadczenia wszystkie wymagane przez przepisy prawa funkcjonalności stawiane systemom teleinformatycznym służącym do prowadzenia dokumentacji medycznej w formie elektronicznej. A więc wymagania zawarte w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 6 kwietnia 2020 r. w sprawie rodzajów, zakresu i wzorów dokumentacji medycznej oraz sposobu jej przetwarzania (Dz. U. z 2020 r., poz. 666), w szczególności te, o których mowa w § 1 ust. 65;
  • umożliwia wpisanie do dokumentacji wszystkich wymaganych danych osobowych pacjentów oraz danych o przebiegu leczenia.

W zakresie EDM

Jest dostosowane do wymogów, o których mowa w art. 8b ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia6, poszerzonych o wymogi zawarte w dokumentacji integracyjnej dla EDM i dla Zdarzeń Medycznych (ZM) opublikowanej na stronie internetowej https://ezdrowie.gov.pl/ w zakładce „Dla dostawców”.

W zakresie wymiany EDM

Organizacja repozytorium EDM – propozycje dostawcy i możliwość współpracy programu z repozytorium zorganizowanym poza usługą dostawcy.
Parametrów charakteryzujących program jest wiele, co pociąga za sobą konieczność podjęcia licznych decyzji, w tym tak kluczowych jak wybór pomiędzy wersją:

  • chmurową a desktopową (Elektroniczna Dokumentacja Medyczna na polskim rynku funkcjonuje w dwóch typach oprogramowania: 
    – model jednorazowego zakupu i instalacji na komputerze, 
    – model abonamentowy w chmurze),
  • jedno- a wielostanowiskową,
  • z repozytorium bądź bez niego,
  • tańszą a droższą.

To, czy dana kombinacja (konfiguracja) jest odpowiednia dla profilu konkretnej placówki, pozostaje kwestią indywidualnej decyzji. Powyższe wytyczne mają zaś charakter pomocniczy przy wyborze między dostawcami. Niezbędne wydaje się również zamówienie wersji demo i wypróbowanie przedstawionych w danej wersji rozwiązań. Pozwoli to być może uniknąć potencjalnych rozczarowań. 

Raportowanie zdarzeń medycznych

Raport ze zdarzenia medycznego

Raport ze zdarzenia medycznego (np. z wizyty lekarskiej w gabinecie) to pewnego rodzaju elektroniczne „administracyjne podsumowanie” tego, co zdarzyło się w gabinecie. Jest to raport, który program gabinetowy automatycznie prześle na Platformę P1 (a więc do Elektronicznej Platformy Gromadzenia, Analizy i Udostępniania Zasobów Cyfrowych o Zdarzeniach Medycznych). 

Zdarzenie medyczne

Jak wynika to z ustawy o systemie informacji w ochronie zdrowia     oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej8, zdarzenie medyczne przetwarzane w systemie informacji to świadczenie zdrowotne, tj. działanie służące profilaktyce, zachowaniu, ratowaniu, przywracaniu lub poprawie zdrowia oraz inne działanie medyczne wynikające z procesu leczenia lub przepisów odrębnych regulujących zasady ich udzielania.

Zakres raportowania

Dane zdarzenia medycznego przetwarzane w systemie informacji swym zakresem obejmują: 

  • dane usługodawcy;
  • dane usługobiorcy;
  • dane identyfikujące świadczenie zdrowotne;
  • dane miejsca udzielenia świadczenia zdrowotnego;
  • dane pracownika medycznego udzielającego świadczenia zdrowotnego;
  • dane dotyczące dokumentacji medycznej wytworzonej w związku z udzielonym świadczeniem zdrowotnym;
  • inne dane pozwalające na identyfikację zdarzenia medycznego.

Podsumowując, powyższe dane są raportowane przez program gabinetowy do Systemu Informacji Medycznej (SIM). 

Czas przekazania raportu

W odniesieniu do czasu raportowania można wyodrębnić dwie kategorie:

  • w czasie rzeczywistym – przekazywane są tylko recepty i dane o realizacji recept, skierowania i zmiany statusu skierowania,
  • niezwłocznie, lecz nie później niż w terminie dwóch dni od dnia zakończenia zdarzenia medycznego – pozostałe zdarzenia medyczne (mówi o tym § 6.1 rozporządzenia szczegółowo regulującego zakres danych raportów ze zdarzeń medycznych)9. 

Odpowiedź Ministerstwa Zdrowia

Do Naczelnej Rady Lekarskiej w dniu 20 maja br. została wystosowana odpowiedź pani Anny Goławskiej, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, na dwa pisma (z dnia 2 kwietnia i 11 maja br.), które zostały skierowane do resortu zdrowia w związku z mającymi wejść w życie 1 lipca obowiązkami: raportowania zdarzeń medycznych i wymiany elektronicznej dokumentacji medycznej.
W odpowiedzi Ministerstwo Zdrowia przekonuje o gotowości Systemu Informacji Medycznej do obsługi tychże procesów. W piśmie zawarta została informacja o:

  • działaniach wspierających cyfryzację placówek opieki zdrowotnej w drodze dotacji przekazywanych przez NFZ,
  • dwóch etapach pilotażu wymiany EDM,
  • uruchomieniu możliwości upoważnienia z poziomu Internetowego Konta Pacjenta placówek i pracowników medycznych do wglądu w dokumentację i możliwości dostosowania do tego procesu programów gabinetowych,
  • przebiegu dyskusji nad optymalnym umiejscowieniem repozytoriów EDM,
  • perspektywie uruchomienia centralnego banku dokumentacji medycznej.

Prezydium Naczelnej Rady Lekarskiej stanęło na stanowisku10, że obowiązek rozpoczęcia wymiany elektronicznej dokumentacji medycznej oraz raportowania zdarzeń medycznych od dnia 1 lipca br. w sposób, w jaki określił to ustawodawca, na zasadzie powszechności i z dotrzymaniem ww. terminu, jest niemożliwy do wykonania. Przyczyny takiego stanu rzeczy NRL uznała za niezależne od świadczeniodawców (usługodawców), za które nie można przypisać im win, a w konsekwencji żadna z placówek opieki zdrowotnej nie powinna ponosić odpowiedzialności za niedochowanie nałożonego terminu.
Naczelna Rada Lekarska wyraziła swoje obawy oraz wątpliwości ze względu na rozmiar nadchodzących wyzwań, jakim musiałyby sprostać wszystkie placówki ochrony zdrowia, co – jak wskazuje NRL – wymaga uwzględnienia przez resort zdrowia zarówno aktualnego stanu przygotowania oprogramowania dostępnego dla instalujących go od podstaw, jak i stanu aktualizacji tego, które zostało już wcześniej zainstalowane, a obecnie wymaga dostosowania do nowych zadań. Jak podniosła NRL, właściwe byłoby pozostawienie odpowiedniej ilości czasu na wybór aplikacji gabinetowej dopiero od momentu, gdy zdecydowana większość dostępnych na rynku aplikacji gabinetowych osiągnęłaby swój ostateczny kształt, dostosowany już do nowych wymogów.
NRL nie zgodziła się z tezą, że władze publiczne w wystarczający sposób wsparły placówki ochrony zdrowia. Zwróciła uwagę na fakt, że oferowane wsparcie nie uwzględniło placówek nieposiadających kontraktu z NFZ. Uruchamiane np. w ramach ostatniego pilotażu EDM wsparcie również jest skierowane do placówek, które prowadzą już dokumenty EDM i wymieniają je z innymi. NRL podniosła, że istnieje ogromna liczba placówek, które nie prowadzą żadnego dokumentu EDM lub prowadzą taki rodzaj dokumentu, który będzie rzadko wymieniany z innymi placówkami, natomiast miałby ich dotyczyć drugi z zaplanowanych na 1 lipca br. obowiązków, mianowicie raportowanie zdarzeń medycznych, do czego w ogóle nie są przygotowane.
Cały czas w opinii NRL dyskusyjna jest wykonalność zaprojektowanego systemu upoważnienia udzielonego przez pacjenta do wglądu w dokumentację medyczną. Według NRL oparcie systemu udzielania takiej zgody jedynie na zgodzie dokonywanej za pomocą Internetowego Konta Pacjenta wymaga powszechnego i dość wysokiego poziomu kompetencji cyfrowych u ogółu obywateli, czego nie powinno się przecież odgórnie zakładać. Tym bardziej że ma to stanowić fundament całej rozbudowanej i kosztownej dla środowiska medycznego operacji.
NRL podniosła również problem repozytoriów. Jak to wynika z oficjalnych rekomendacji i nawet z przytoczonych w piśmie ministerstwa ustaleń, optymalnym umiejscowieniem repozytoriów dla ogromnej liczby placówek, którym budowanie własnych repozytoriów po prostu się nie opłaca, wydają się platformy regionalne. Brak jednak w otrzymanym od ministerstwa piśmie informacji, z jakiego powodu ustalenie to nie ma swego przełożenia na bieżące prace przygotowawcze.
Podsumowując, NRL w dalszym ciągu postuluje, by nadchodzące wyzwania zostały potraktowane jako proces, nie zaś jako konkretna cezura. Tym bardziej że placówki medyczne już i tak zostały dodatkowo obciążone skutkami pandemii. 

Szczegółowe uzasadnienie stanowiska NRL

Aktualizacja aplikacji gabinetowych

Ponieważ wybór oprogramowania niezbędnego do wykonania zadań nałożonych przez ustawodawcę jest decyzją poważną, bo skutkującą na wiele lat, placówki medyczne (usługodawcy) powinny mieć na j...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz bezpłatne konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż bezpłatne konto Zaloguj się

Przypisy