Dołącz do czytelników
Brak wyników

Stomatologiczne leczenie dzieci
Postępowanie z chorobą próchnicową

artykuły | 15 stycznia 2018 | NR 25
126

Współczesne podejście do leczenia choroby próchnicowej opiera się na opracowaniu strategii postępowania. Powinna ona uwzględniać ocenę indywidualnych czynników ryzyka rozwoju choroby, a następnie wdrożenie indywidualnego programu profilaktyki, dopiero na końcu uzupełnionego o leczenie odtwórcze. Rozważając potrzebę leczenia odtwórczego, należy wziąć pod uwagę bardzo ważny aspekt współpracy dziecka na fotelu – czy uzyska się znieczulenie miejscowe, gdy jest ono niezbędne i czy pacjent pozwoli na wykonanie zabiegu. W niektórych przypadkach u małych pacjentów z zaawan- sowaną chorobą próchnicową, niewspółpracujących, wymagających leczenia zarówno zachowawczego, jak i chirurgicznego, gdy leczenie z zastosowaniem znieczulenia miejscowego i/lub sedacji nie było wskazane lub nie przyniosło pozytywnych wyników, należy rozważyć leczenie w warunkach znieczulenia ogólnego.

Przebieg leczenia i jego powodzenie uwarunkowane jest także dodatkowymi czynnikami, m.in.: wiekiem pacjenta, uzyskaniem dobrej izolacji pola zabiegowego od dostępu wilgoci podczas wrażliwych na nią procedur, ale również doświadczeniem lekarza stomatologa. 

Samo leczenie/wypełnianie ubytków nie jest w stanie powstrzymać choroby próchnicowej. Jednak już prawidłowe stosowanie podstawowego środka profilaktycznego, jakim jest codzienne dwukrotne szczotkowanie zębów z użyciem past z fluorem, może hamować rozwój próchnicy początkowej. Innymi środkami zapobiegawczymi, które mogą być w tej walce stosowane przez zespół stomatologiczny, są: promowanie zdrowej diety, stosowanie egzogennej profilaktyki fluorkowej oraz uszczelnianie bruzd i szczelin. We wszystkie opisane działania muszą zostać jednak zaangażowani zarówno mali pacjenci, jak i ich rodzice (opiekunowie), gdyż od wiedzy i nawyków tych ostatnich zależy wspólny sukces w walce z chorobą próchnicową.

W następstwie podejmowanych działań ryzyko próchnicy może zostać zmniejszone, a dalsza obserwacja pacjenta i regularne wizyty kontrolne pozwolą na monitorowanie aktywności ognisk choroby próchnicowej i ocenę efektywności wdrożonych programów profilaktycznych. 

Ochrona pierwszych zębów trzonowych stałych 

Skuteczność uszczelniaczy bruzd i szczelin (żywicowych) w zapobieganiu próchnicy zębów trzonowych wynosi od ok. 90% po roku do 50% po 5 latach. Wskazania do stosowania uszczelniaczy bruzd i szczelin dotyczą dzieci z grupy ryzyka występowania choroby próchnicowej:

  • w wywiadzie i badaniu klinicznym występowanie próchnicy w uzębieniu mlecznym,
  • próchnica jednego lub więcej pierwszych zębów trzonowych stałych,
  • choroba próchnicowa u rodzeństwa,
  • dzieci specjalnej troski – z upośledzeniem fizycznym, psychicznym, intelektualnym,
  • zęby trzonowe z łagodną postacią hipolpazji,
  • zęby z głębokimi bruzdami i szczelinami,
  • jako część wypełnienia zapobiegawczego (ang. preventive resin restoration – PRR).

Zgodnie z aktualnymi (2014) rekomendacjami Amerykańskiego Towarzystwa Stomatologów Dziecięcych (ang. American Academy of Pediatric Dentistry – AAPD):

  • uszczelniacze żywicowe są materiałem, który pozwala na uzyskanie najlepszych rezultatów. Jednak zanieczyszczenie śliną powierzchni bruzdy podczas uszczelniania jest główną przyczyną niepowodzeń w lakowaniu. Dlatego zaleca się stosowanie osłony z koferdamu do izolacji pola zabiegowego i pracę z asystą na cztery ręce;
  • materiały glasjonomerowe (ang. glassionomer cements – GIC) mogą być stosowane jako przejściowe uszczelniacze, w bruzdach zębów częściowo wyrżniętych (np. Fuji Triage) lub u dzieci z gorszą współpracą, kiedy zachodzi trudność w izolacji pola zabiegowego od wilgoci. Po całkowitym wyrżnięciu zęba lub utracie retencji uszczelniacza i/lub uzyskaniu współpracy z pacjentem glasjonomer może być wymieniony na klasyczny uszczelniacz;
  • zaleca się uszczelnianie zdrowych bruzd oraz bruzd z próchnicą w obrębie szkliwa bez utraty ciągłości szkliwa 
  • bruzdy przed uszczelnieniem powinny być dokładnie oczyszczone (dopuszcza się zarówno oczyszczenie szczotką do zębów, jak i mechaniczną). Nie zaleca się opracowywania mechanicznego bruzd wiertłem przed uszczelnieniem;
  • w celu uzyskania lepszej długoczasowej retencji rekomenduje się stosowanie warstwy hydrofilowego systemu wiążącego o niskiej lepkości przed uszczelnieniem.

Po oczyszczeniu powierzchnię zęba należy wytrawić kwasem ortofosforowym przez ok. 15 s, następnie po dokładnym wypłukaniu i osuszeniu powierzchni zęba zaaplikować uszczelniacz, który powinien wypełniać bruzdy, bez nadmiarów.

Brak wystarczających danych, aby zalecać stosowanie uszczelniaczy w zębach trzonowych mlecznych. Retencja uszczelniaczy musi być monitorowana klinicznie i radiologicznie, a każda częściowa utrata laku powinna być uzupełniana, aby uzyskać wysoki odsetek powodzenia w zapobieganiu próchnicy.

Leczenie odtwórcze

Jednak u części pacjentów choroba próchnicowa, mimo stosowanych metod profilaktycznych, będzie postępowała i na tym etapie niezbędne będzie podjęcie decyzji o rozpoczęciu leczenia odtwórczego. Powinna być ona oparta na wzrokowych, klinicznych kryteriach obecności ubytku próchnicowego (zgodnie z ICADS II – International Caries Detection and Assessment System, szczegółowe informacje na stronie www.icdasfoundation.dk) i/lub radiologicznym potwierdzeniu powiększenia się ubytku w czasie obserwacji. Wykonywanie zdjęć skrzydłowo-zgryzowych jest w tym przypadku najbardziej przydatną metodą radiologiczną, szczególnie w diagnozowaniu ubytków powierzchni stycznych (ok. 45% więcej ubytków powierzchni stycznych zębów trzonowych mlecznych jest wykrywane, gdy poza badaniem wzrokowym stosuje się zdjęcia skrzydłowo-zgryzowe).

Korzyści wynikające z podjętego leczenia powinny zawsze przewyższać ryzyko. Korzyści wynikające z leczenia to: usunięc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy