Dołącz do czytelników
Brak wyników

Odbudowa zwarcia u starszych pacjentów ze znacznym starciem zębów

artykuły | 11 stycznia 2018 | NR 24
194

Obniżenie wysokości zwarcia u starszych pacjentów jest najczęściej spowodowane utratą zębów w tzw. strefach podparcia. Znaczny postęp w leczeniu zachowawczym, periodontologicznym oraz edukacja w zakresie działań profilaktycznych spowodowały, że coraz więcej osób w starszym wieku zachowuje pełne łuki zębowe lub ma jedynie niewielkie braki w uzębieniu.

W badaniu klinicznym starszych pacjentów stwierdza się zazwyczaj starcie zębów o różnym nasileniu. Nieznaczne obniżenie wysokości koron klinicznych zębów (I i II stopień wg skali Martina) u osób starszych jest procesem fizjologicznym wynikającym ze starzenia się organizmu. Fizjologiczne starcie nie ma negatywnego wpływu na funkcjonowanie układu stomatognatycznego. Znaczne starcie powierzchni zwarciowych, odpowiadające III stopniowi według skali Martina (brak szkliwa, powstanie szerokich pozbawionych guzków powierzchni zębów), jest procesem o wieloczynnikowej etiologii spowodowanym obniżeniem pH w jamie ustnej, uprawianiem parafunkcji (zgrzytanie, zaciskanie zębów, bruksizm) lub spożywaniem pokarmów o właściwościach abrazyjnych. Uszkodzenie twardych tkanek zębów powoduje znaczną wrażliwość na bodźce termiczne i chemiczne (kwaśne pokarmy), prowadząc niekiedy do zapalenia miazgi ze wszystkimi powikłaniami. Powierzchnie zwarciowe startych zębów mogą mieć ostre krawędzie, powodując zranienia delikatnej błony śluzowej języka lub policzków, co u osób starszych z często obniżoną odpornością organizmu i osłabionymi procesami naprawczymi, niekiedy również obciążonych chorobami metabolicznymi (cukrzyca), skutkuje powikłanym i wydłużonym procesem gojenia. 

Znaczne obniżenie wysokości zwarcia spowodowane starciem zębów może być przyczyną dolegliwości bólowych w okolicy uszno-skroniowej wywołanych uciskiem przemieszczonych dotylnie głów stawów skroniowo-żuchwowych na unerwione struktury stawów.

Dolegliwości, takie jak niedokładne rozdrabnianie pokarmów, zaburzenia w obrębie stawów skroniowo-żuchwowych, zapalenie kącików ust oraz zaburzenia estetyki wyglądu twarzy skłaniają pacjentów do szukania pomocy u lekarza protetyka, którego zadaniem jest uzupełnienie braków zębowych z równoczesnym przywróceniem prawidłowego pionowego wymiaru okluzji. 

Planując leczenie, należy pamiętać o ograniczonych zdolnościach adaptacyjnych i regeneracyjnych w tej grupie pacjentów. Każdy przypadek należy traktować indywidualnie, zwracając uwagę na dolegliwości ze strony układu stomatognatycznego, choroby ogólne, wiek i oczekiwania pacjenta.

W pracy przedstawiono przebieg leczenia dwóch pacjentów w starszym wieku posiadających własne uzębienie ze znacznie obniżoną wysokością zwarcia.

Opis 1. przypadku

Pacjent, lat 80, ogólnie zdrowy, w bardzo dobrej kondycji fizycznej, zgłosił się do lekarza stomatologa na wyraźne życzenie żony, której bardzo zależało na poprawie wyglądu estetycznego uzębienia męża. Przed rozpoczęciem leczenia zebrano dokładny wywiad dotyczący czynności układu stomatognatycznego, aby znaleźć więcej powodów potwierdzających słuszność decyzji o podjęciu leczenia. Podczas wywiadu pacjent ujawnił, że w ostatnim czasie bardzo często zdarza mu się przygryzać błonę śluzową policzków podczas żucia pokarmów, co jest przyczyną znacznego dyskomfortu.
Stwierdził również, że odczuwa pewną nadwrażliwość zębów podczas spożywania bardzo zimnych i kwaśnych pokarmów.

W badaniu zewnątrzustnym rysy twarzy wykazywały objawy obniżonej wysokości zwarcia, tj. zwężenie czerwieni wargowej i opadające kąciki ust (zdj. 1, 2).
Pacjent nie zgłaszał dolegliwości ze strony stawów skroniowo-żuchwowych, a w badaniu czynności układu stawowo-
-mięśniowego nie stwierdzono odchyleń od normy. W badaniu wewnątrzustnym zauważono świeże ślady nagryzania błony śluzowej policzka po stronie lewej. Pacjent miał w górnym łuku zęby: 16, 15, 13, 12, 11, 21, 22, 23, 24, 25, 26, 27. Chociaż po prawej stronie był tylko jeden przedtrzonowiec, to nie występowała luka, gdyż ząb 14 usunięto we wczesnej młodości. Ząb 24 zaopatrzony był we wkład koronowo-korzeniowy i koronę złożoną licowaną porcelaną. Pozostałe zęby w górnym łuku miały zachowaną żywą miazgę, lecz znacznie starte powierzchnie zwarciowymi do warstwy zębinowej (zdj. 3). Większość zębów wykazywała nadmierną reakcję na zimne powietrze. W żuchwie zaobserwowano starte brzegi zębów siecznych i utratę szkliwa na guzku zęba 44 oraz uzupełnienia stałe w odcinkach bocznych – mosty złożone licowane porcelaną. Przeprowadzono analizę zwarcia, która wykazała silne kontakty zwarciowe w odcinku przednim w maksymalnym zaguzkowaniu przy lekko pochylonej głowie pacjenta (zdj. 4). W ruchu protruzyjnym kontaktowały zęby sieczne górne 12, 11, 21 z siekaczami dolnymi 42, 41, 31, 32 oraz występował bardzo niekorzystny kontakt zębów 16 i 46 (zdj. 5).
Podczas ruchu bocznego w prawo nie występowała dyskluzja, lecz kontakty zębów po stronie pracującej: 16, 13, 12 i 46, 45, 43, 42 (zdj. 6, 7). Po analizie zwarcia zaplanowano odbudowę utraconej wysokości zwarcia przy użyciu materiału kompozytowego w zębach górnego łuku oraz odtworzenie znacznie utraconej powierzchni szkliwa na guzku policzkowym zęba 44. Zabieg odbudowy zwarcia wykonano podczas jednej wizyty metodą modelowania z wolnej ręki. Zastosowano materiał kompozytowy Artiste firmy Jenerix (USA) kolor A3 i materiał szkliwny (zdj. 8, 9). Ten sam materiał zastosowano do zmiany kształtu powierzchni żującej korony licowanej porcelaną (po wytrawieniu porcelany kwasem fluorowodorowym i użyciu silanu).
Uzyskano dobre warunki artykulacyjne. W maksymalnym zaguzkowaniu przy pochylonej lekko do przodu głowie pacjenta kontakty zwarciowe były obustronnie równomiernie rozłożone na zębach trzonowych i przedtrzonowych (zdj. 10). Zęby przednie kontaktowały znacznie słabiej niż zęby tylne. W protruzji uzyskano prowadzenie na siekaczach przyśrodkowych szczęki (zdj. 11). W ruchach bocznych występowało prowadzenie kłowe z natychmiastową dyskluzją pozostałych zębów (zdj. 12, 13). Poprawione warunki estetyczne w pełni zadowalały pacjenta...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy