Dołącz do czytelników
Brak wyników

Wypełnianie kanałów korzeniowych – metoda kondensacji pionowej ciepłej gutaperki i metoda iniekcyjna

artykuły | 16 stycznia 2018 | NR 26
196

Obecnie endodoncja jest bardzo szybko rozwijającą się dziedziną stomatologii. Lekarze dentyści mają do dyspozycji wiele nowych metod i środków, dzięki którym leczenie kanałowe może zakończyć się sukcesem. Cały czas trwają poszukiwania optymalnych metod leczenia endodontycznego, w tym również idealnego sposobu wypełnienia systemu kanałów korzeniowych. W artykule zaprezentowano wybrane metody wypełniania kanałów korzeniowych.

Metoda kondensacji pionowej ciepłej gutaperki

Metoda pionowej kondensacji ćwieków gutaperkowych, znana również pod nazwą kondensacji wierzchołkowej, została opracowana i upowszechniona przez Herberta Schildera w latach 60. XX w. Jako prekursor metody termicznej zwrócił on szczególną uwagę na konieczność szczelnego, trójwymiarowego wypełnienia systemu kanałów korzeniowych i opisał w 1967 r. wierzchołkową kondensację ciepłej gutaperki, która umożliwiła wniknięcie materiału wypełniającego do delty korzeniowej oraz do kanałów bocznych. Opisana przez Schildera metoda polega na stopniowej kondensacji podgrzanych ćwieków gutaperkowych w kierunku pionowym. Obecnie metoda cieszy się nadal dużą popularnością i jest stosowana z różnymi modyfikacjami. W technice kondensacji pionowej ciepłej gutaperki zaleca się stosowanie niestandardowych ćwieków gutaperkowych lub ćwieków o zwiększonej stożkowatości. 

W pierwszym etapie pracy gutaperka jest uplastyczniana i kondensowana pionowo, począwszy od przykoronowego ujścia, a skończywszy na okołowierzchołkowym odcinku kanału. Po wypełnieniu fragmentu kanału sąsiadującego z otworem fizjologicznym następuje drugi etap obturacji, w którym kolejno dodawane kawałki ćwieków gutaperkowych są uplastyczniane i kondensowane aż do całkowitego zamknięcia kanału w części koronowej. Przed przystąpieniem do zabiegu bardzo ważne jest właściwe dopasowanie upychadeł endodontycznych oraz przenośników ciepła (specjalnych końcówek aparatów, takich jak np. Endotec, Touch’n Heat, System B). Przenośnik ciepła służy do uplastycznienia i usunięcia fragmentu ćwieka gutaperkowego. Za pomocą upychadeł endodontycznych kondensuje się uplastycznioną gutaperkę, kompensując przy tym skurcz pojawiający się przy ochładzaniu materiału (gutaperki). Pierwszy plugger należy dopasować do 1/3 przykoronowej części kanału, następny należy wprowadzić kilka milimetrów głębiej w kierunku wierzchołkowym, a ostatni plugger powinien osiągnąć głębokość 4–5 mm krótszą od długości roboczej. Największą średnicę ma plugger używany w 1/3 przykoronowej części kanału, a najcieńsze instrumenty są wprowadzane w 1/3 przywierzchołkowej kanału. Podczas dopasowania pluggerów należy pamiętać, aby wspomniane narzędzia pokrywały jak największą powierzchnię wypełnienia na określonych poziomach kanału, ale nie opierały się o ściany jamy zęba. Zbyt małe upychadła – zamiast kondensować materiał – zagłębiają się w miękką masę gutaperki, tworząc niewypełnione przestrzenie. Zbyt duże pluggery mogą natomiast doprowadzić do pęknięcia/złamania korzenia.

Podczas procedury wypełniania ważne jest właściwe dopasowanie pluggerów oraz źródło ogrzewania nośników ciepła. Pierwotnie ogrzewano przenośniki ciepła nad płomieniem palnika gazowego, co jednak nie dawało możliwości precyzyjnego kontrolowania temperatury. Ogrzewane w ten sposób rozpychacze mogły w krótkim czasie osiągnąć temperaturę 400°C, jednak podczas przenoszenia do kanału szybko się ochładzały, co umożliwiało przyklejanie gutaperki do nośnika i wyciąganie jej z jamy zęba. Aby rozwiązać ten problem, stworzono specjalne urządzenia: Endotec oraz Touch’n Heat, posiadające własne źródło ciepła i odpowiednią końcówkę do uplastyczniania gutaperki. Przenośnik ciepła w bezprzewodowym urządzeniu Endotec osiąga w ciągu 5 sekund temperaturę około 170°C, która jest regulowana termostatycznie i utrzymuje się na stałym poziomie przez cały czas dopływu prądu. Po wyłączeniu aparatu końcówka ochładza się do temperatury otoczenia w ciągu kilku sekund. Na tej samej zasadzie co Endotec działa urządzenie Touch’n Heat, które jest o tyle ulepszone, że ma regulator temperatury w skali od 1 do 10. Obecnie do dyspozycji są nowsze, bardziej ergonomiczne urządzenia, które można wykorzystać m.in. do kondensacji pionowej ciepłej gutaperki. Przedstawicielami nowszej generacji urządzeń są m.in. System B oraz Elements Obturation Unit i Calamus. Dwa ostatnie urządzenia mogą być wykorzystywane zarówno do kondensacji pionowej ciepłej gutaperki, jak i wypełniania kanałów termiczną metodą iniekcyjną i metodą płynnej fali ciepła.

Wypełnianie kanałów metodą kondensacji pionowej ciepłej gutaperki

Zalecane urządzenia i materiały

  • urządzenie do termicznego uplastycznienia i podgrzania gutaperki, np. Elements Obturation Unit (SybronEndo), Calamus (Dentsply Maillefer),
  • końcówki/przenośniki ciepła wspomnianego wyżej urządzenia (o odpowiedniej średnicy i stożkowatości),
  • upychadła endodontyczne, np. upychadła Buchanana, upychała Schildera, upychadła S-Kondensery, 
  • ćwieki gutaperkowe,
  • uszczelniacz,
  • linijkę endodontyczną,
  • sączki papierowe.


Schemat postępowania w metodzie kondensacji pionowej ciepłej gutaperki 

  • Dopasowanie do kanału korzeniowego końcówki przenośnika ciepła oraz pluggerów (upychadeł) endodontycznych.
  • Dopasowanie ćwieka gutaperkowego do kanału korzeniowego – ćwiek po wprowadzeniu na długość roboczą powinien bardzo dobrze klinować się w kanale korzeniowym. Niektórzy autorzy proponują skrócenie (przycięcie) wierzchołka ćwieka o około 0,5 mm, co ma zmniejszyć ryzyko przepchnięcia materiału do tkanek okołowierzchołkowych. 
  • Przygotowanie uszczelniacza.
  • Wprowadzenie uszczelniacza do kanału, np. za pomocą sączka papierowego lub na ćwieku głównym.
  • Osadzenie ćwieka gutaperkowego w kanale korzeniowym.
  • Usunięcie fragmentu ćwieka na wysokości przykoronowego ujścia kanału (zęby wielokanałowe) lub na wysokości połączenia szkliwno-cementowego (zęby jednokorzeniowe). Rozgrzaną (aktywowaną) końcówkę należy przyłożyć do ćwieka i usunąć fragment gutaperki. W następnym etapie (etapach) aktywowana końcówka przenośnika ciepła jest wprowadzana 3–4 mm w głąb ćwieka gutaperkowego. Po wyłączeniu funkcji ogrzewania końcówka jest usuwana z kanału wraz z fragmentem gutaperki.
  • Pionowe kondensowanie ćwieka gutaperkowego pluggerem endodontycznym.
  • Wprowadzenie końcówki przenośnika ciepła w głąb gutaperki (około 3–4 mm), a następnie usunięcie fragmentu ćwieka wraz z wycofywaną z jamy zęba końcówką.
  • Pionowe kondensowanie ćwieka gutaperkowego upychadłem endodontycznym. 
  • Wprowadzenie przenośnika ciepła w głąb ćwieka gutaperkowego, a następnie usunięcie fragmentu materiału (3–4 mm ćwieka) wraz z wycofywaną z jamy zęba końcówką.
  • Pionowe kondensowanie ćwieka gutaperkowego pluggerem endodontycznym. Ostatni, najcieńszy plugger jest wprowadzany do 1/3 przywierzchołkowej części kanału.
  • Wprowadzenie fragmentów ćwieka gutaperkowego do kanału, a następnie uplastycznienie go gorącą (aktywowaną) końcówką i kondensacja ręcznym upychaczem endodontycznym. Warstwa każdorazowo wprowadzanej gutaperki powinna być nie większa niż 3–4 mm. Procedurę trzeba powtarzać aż do momentu, gdy będzie wypełniony cały kanał.


Zamiast uplastyczniania kawałków ćwieków gutaperkowych, środkową i przykoronową część kanału można wypełnić metodą iniekcyjną (wstrzykiwania gutaperki). W pierwszym etapie pracy należy wykonać czynności opisane w punktach 1–11. Schemat postępowania w drugim etapie obturacji (wypełnienie środkowej i przykoronowej części kanału)
jest następujący:

  1. Wprowadzenie igły ekstrudera do kanału, a następnie umieszczenie małej porcji rozgrzanej, płynnej gutaperki (około 3 mm).
  2. Pionowa kondensacja gutaperki zimnym plu...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy