Dołącz do czytelników
Brak wyników

Etyka zawodowa lekarzy stomatologów

artykuły | 17 stycznia 2018 | NR 29
69

Lekarze i lekarze dentyści zobowiązani są do przestrzegania zasad etyki zawodowej. Zasady te określono w rozdziale 5 ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (Dz. U. z 2011 r. Nr 277, poz. 1634 z późn. zm.) oraz w Kodeksie Etyki Lekarskiej. Zgodnie z przepisami Kodeksu Etyki Lekarskiej najważniejszym zadaniem lekarza jest troska o zdrowie pacjenta. Za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu lekarza członkowie izb lekarskich podlegają odpowiedzialności zawodowej.
 

Lekarze, udzielając świadczeń zdrowotnych, służą ochronie cennych dóbr, jakimi są życie i zdrowie. Wykonywanie zawodu zaufania publicznego charakteryzuje się m.in. profesjonalizmem, zaufaniem, jakim musi być obdarzona osoba wykonująca taki zawód, oraz etosem [1]. 

Ta ostatnia cecha wystąpi, gdy stosowane są nie tylko uregulowania prawne, ale także zasady etyki. Nakaz przestrzegania godności zawodu stanowi fundament profesji lekarskiej. Wynika on zarówno z norm etycznych, jak i prawnych. Nakaz ten jest następnie rozwinięty w art. 1 ust. 2 Kodeksu Etyki Lekarskiej (zwanego dalej KEL), który zobowiązuje lekarzy „do przestrzegania praw człowieka i dbania o godność zawodu lekarskiego”. Powołany artykuł definiuje także pojęcie zasad etyki lekarskiej, które „wynikają z ogólnych norm etycznych”. Z kolei przestrzeganie ich jest nakazane prawnie. W myśl bowiem art. 4 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty (zwanej dalej UZL). Lekarz musi wykonywać swój zawód nie tylko zgodnie ze wskazaniami aktualnej wiedzy medycznej, ale także z zasadami etyki zawodowej. 

Podstawowe zasady wykonywania zawodu

Zasady etyki lekarskiej wynikają z ogólnych norm etycznych. Zobowiązują one lekarza do przestrzegania praw człowieka i dbania o godność zawodu lekarskiego. Naruszeniem godności zawodu jest każde postępowanie lekarza, które podważa zaufanie do niego. Powołaniem lekarza jest ochrona życia i zdrowia ludzkiego, zapobieganie chorobom, leczenie chorych oraz niesienie ulgi w cierpieniu. Lekarz nie może posługiwać się wiedzą i umiejętnością lekarską w działaniach sprzecznych z tym powołaniem. Najwyższym nakazem etycznym lekarza jest dobro chorego (łac. salus aegroti suprema lex esto). Lekarz zarówno w czasie pokoju, jak i wojny winien wypełniać swoje obowiązki z poszanowaniem człowieka bez względu na jego wiek, płeć, rasę, narodowość, wyznanie, przynależność społeczną, sytuację materialną, poglądy polityczne czy inne uwarunkowania. Art. 4 KEL wskazuje, że dla wypełnienia swoich zadań lekarz powinien zachować swobodę działań zawodowych, zgodnie z własnym sumieniem i współczesną wiedzą medyczną. Art. 5 z kolei podnosi, że izba lekarska jest obowiązana do czuwania nad przestrzeganiem zasad etyki i deontologii lekarskiej oraz zachowaniem godności zawodu przez wszystkich członków samorządu lekarskiego, a także do starań, aby przepisy prawa nie naruszały zasad etyki lekarskiej.

Jako podstawową wymienić należy zasadę respektowania praw pacjenta. Lekarz musi troszczyć się o dobro, w tym przede wszystkim zdrowie osoby, która zgłasza się do gabinetu. Bezpośrednio odpowiedzialny za nie jest stomatolog, choć i rola asysty jest tutaj znacząca. Odpowiednie przygotowanie gabinetu do zabiegu, dbanie o higienę, dokładność przy wykonywaniu zabiegu oraz przestrzeganie procedur, podczas np. czyszczenia narzędzi, to wszystko nie pozostaje bez wpływu na zdrowie pacjenta. Ponadto istotną kwestią jest zachowywanie poufności. Tajemnica zawodowa obejmuje wszystkie informacje dotyczące pacjenta, które są uzyskiwane w trakcie rozmowy i podczas leczenia (wyjątki od tajemnicy są wymienione w ustawach o zawodzie lekarza oraz o zawodzie pielęgniarki i położnej). 

Szczegółów dotyczących leczenia nie należy przekazywać osobom trzecim, powinny być one znane wyłącznie stomatologowi, który leczy daną osobę, oraz osobom asystującym mu w trakcie badania lub zabiegu. Za wszelkie podjęte działania lekarz stomatolog ponosi odpowiedzialność. Zawiera się w tym dokładne i sumienne wykonywanie zadań, ale także gotowość do wzięcia odpowiedzialności za popełnione błędy. Istotna jest również świadomość, że każda czynność wykonywana w gabinecie stomatologicznym ma znaczenie dla zdrowia i bezpieczeństwa pacjentów. Poza wyżej wymienionymi ważne są również takie elementy, jak sposób zachowywania się podczas pracy, czystość i schludność, organizacja czasu pracy, a także postępowanie z pacjentem w trakcie rozmowy oraz leczenia. 

Etapy postępowania przed sądem lekarskim 

Postępowanie w zakresie odpowiedzialności zawodowej lekarzy i lekarzy dentystów toczy się na podstawie przepisów rozdziału 5 ustawy o izbach lekarskich (ustawa z dnia 2 grudnia 2009 r., Dz. U. Nr 219, poz. 1708 z późn. zm., dalej UIL). Do prowadzania postępowań uprawieni są rzecznicy odpowiedzialności zawodowej oraz sądy lekarskie. Zgłoszenia dotyczące przewinień zawodowych kierowane są do okręgowego rzecznika odpowiedzialności zawodowej. Po wstępnym zbadaniu podejmuje on decyzję, czy dana sprawa powinna zostać skierowana do sądu lekarskiego. W pierwszej instancji orzeka okręgowy sąd lekarski, natomiast w instancji odwoławczej Naczelny Sąd Lekarski.

Sąd lekarski jest podmiotem weryfikującym, czy lekarze stosują się do norm. Podmiot ten został zobowiązany do upowszechniania zasad etyki lekarskiej oraz dbania o ich przestrzeganie. Stronami w postępowaniu są pokrzywdzony, 
lekarz, którego dotyczy postępowanie lub obwiniony, oraz rzecznik odpowiedzialności zawodowej. W toku postępowania, zarówno lekarz, jak i pacjent mogą korzystać z pomocy pełnomocnika (obrońcy), którym może być radca prawny, adwokat lub inny lekarz.

Całe postępowanie podzielone jest na następujące etapy:

  • czynności sprawdzające, 
  • postępowanie wyjaśniające, 
  • postępowanie przed sądem lekarskim,
  • postępowanie wykonawcze.

Najważniejszymi etapami, z punktu widzenia ustalenia odpowiedzialności zawodowej, są postępowanie wyjaśniające oraz postępowanie przed sądem lekarskim. W trakcie czynności sprawdzających osoba składająca skargę może zostać przesłuchana w charakterze świadka. Celem postępowania wyj...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy