Dołącz do czytelników
Brak wyników

Stosowanie materiałów do odbudowy zębów mlecznych i stałych

artykuły | 16 stycznia 2018 | NR 26
129

Skuteczna, jak najszybsza i trwała rekonstrukcja zęba to oczywiste zadanie lekarza w gabinecie stomatologicznym. Jak jednak wybrać najlepszy materiał wśród tak szerokiej oferty rynkowej, by przeciwdziałał wtórnej infekcji oraz mechanicznym urazom leczonego zęba? W artykule zaprezentowano kilka materiałów służących do odbudowy zębów mlecznych i stałych. Który materiał sprawdza się najlepiej w gabinecie, który jest najskuteczniejszy? Autor wskazuje i selekcjonuje, skupiając się tylko na najistotniejszych właściwościach poszczególnych materiałów. Jednym z materiałów polecanym w tego typu zabiegach jest amalgamat.

Amalgamat

Jest najdłużej obecnym na rynku i stosowanym materiałem do wypełnień w stomatologii. Ma też najbardziej ugruntowaną dokumentację w badaniach, np. w ubytkach klasy I w zębach mlecznych odsetek powodzenia po 7 latach wynosi 85–96%, a w zębach stałych 89–98%.

W wielu krajach amalgamat wciąż jest chętnie stosowany u dzieci ze względu na swoje właściwości bakteriobójcze i mniejszą wrażliwość na wilgoć podczas aplikacji. Obecnie rekomendowany jest do odbudowy ubytków klasy I i II – zarówno w uzębieniu mlecznym, jak i stałym. Ze względu na małe walory estetyczne i możliwość niekorzystnego wpływu na zdrowie jego zastosowanie w ciągu ostatnich 20 lat istotnie się zmniejszyło.

Materiały złożone (kompozyty)

Aktualnie są najczęściej stosowanym materiałem w stomatologii odtwórczej. U dzieci wskazania do stosowania materiałów złożonych obejmują: próchnicę bruzd i szczelin (ubytki klasy I) oraz ubytki na powierzchniach proksymalnych (klasy II) – za-
równo w uzębieniu mlecznym, jak i stałym. 

Materiały te ze względu na doskonałą estetykę są także materiałami z wyboru w ubytkach klasy III i IV w zębach stałych i mlecznych, jak również zgodnie z zaleceniami ekspertów mogą być stosowane w ubytkach klasy V.

Stosując materiały złożone u dzieci, należy przestrzegać zasady zachowania suchości pola zabiegowego i stosowania osłony z koferdamu, co znacznie podnosi jakość zakładanych wypełnień. Po opracowaniu ubytku próchnicowego wszystkie brzegi szkliwa należy skośnie ściąć i wygładzić.

Materiały złożone u dzieci są często stosowane w przypadku oszczędnego opracowania bruzd z powodu próchnicy (do ich wypełnienia), w połączeniu z uszczelniaczem aplikowanym do pozostałych zdrowych bruzd w tym samym zębie. Postępowanie takie nosi nazwę wypełnienia zapobiegawczego (ang. preventive resin restoration – PRR).

Kompomery

Są to materiały złożone modyfikowane kwasem poliakrylowym. Ze względu na dobrą estetykę, akceptowalne właściwości ścierne, zdolność uwalniania fluoru (znacznie mniejsza niż w cementach szkło-jonomerowych) i łatwą aplikację są szeroko stosowane w uzębieniu mlecznym. To obecnie najczęściej zalecana grupa materiałów do wypełniania ubytków w zębach mlecznych. 

Na rynku stomatologicznym obecne są także materiały kompomerowe z dodatkiem brokatu, pozwalające na uzyskanie kolorowych wypełnień.

Zaleca się stosowanie materiałów kompomerowych z samowytrawiającymi systemami łączącymi (np. Prime & Bond NT, Clearfil S3, G-Bond), dzięki czemu skraca się czas wykonania wypełnienia. Jeśli stosuje się je w technice całkowitego wytrawiania, uważa się, że szkliwo należy wytrawiać około 30 s, a zębinę 7–10 s.
Stosując kompomery, należy pamiętać, że są one wrażliwe na wilgoć (stosowanie adhezji), dlatego podczas aplikacji bardzo ważne jest właściwe zaizolowanie pola zabiegowego (koferdam).

Cementy szkło-jonomerowe 

Są grupą najczęściej stosowanych materiałów w stomatologii dziecięcej. Mają kilka korzystnych cech, które wpłynęły na ich popularność. Są to:

  • zdolność chemicznego łączenia się ze szkliwem i zębiną, 
  • ekspansja termiczna podobna do tkanek zęba,
  • biokompatybilność,
  • zdolność pochłaniania i uwalniania fluoru,
  • zmniejszona wrażliwość na wilgoć.

Cementy szkło-jonomerowe mają jednak ograniczone zastosowanie w odbudowie zębów mlecznych. Tylko w przypadku zastosowania ich do odbudowy ubytków klasy I uzyskuje się satysfakcjonujący poziom powodzenia. W celu poprawy jakości wypełnienia po opracowaniu ubytku nie należy ścinać skośnie szkliwa, tak jak robi się to w przypadku stosowania materiałów złożonych.

Klasyczne materiały szkło-jonomerowe nie są rekomendowane do odbudowy ubytków klasy II ze względu na zbyt duży odsetek niepowodzenia (utrata lub złamania wypełnień).

Jednak badania wskazują, że są one przydatne jako przejściowe wypełnienia terapeutyczne u małych, niewspółpracujących pacjentów czy pacjentów z zaawansowaną chorobą próchnicową, jak również w technice atraumatycznego leczenia zachowawczego jako jednopowierzchniowe odbudowy tymczasowe zarówno w uzębieniu mlecznym, jak i stałym.

Cementy szkło--jonomerowe modyfikowane żywicą

Światłoutwardzalne cementy szkło-jonomerowe modyfikowane żywicą (ang. resin-modified glass ionomer cements – RMGIC) są odporniejsze na starcie i złamania w porównaniu z cementami szkło-jonomerowymi. Dzięki temu pozwalają na uzyskanie lepszych rezultatów i można je stosować zarówno w ubytkach klasy I, jak i II w zębach mlecznych. Dodatkowo stosowanie podczas aplikacji uzdatniacza (kondycjonera) zwiększa odsetek powodzenia. 

Cementy szkło-jonomerowe modyfikowane żywicą zgodnie z wynikami badań retrospektywnych zalecane są także w ubytkach klasy III i V w zębach mlecznych, gdy istnieje trudność w izolacji pola zabiegowego od wilgoci.

Obecnie bark wystarczającej liczby badań, których wyniki pozwoliłyby na rekomendowanie RMGIC do odbudowy zębów stałych.

Korony stalowe 

To prefabrykowane i anatomicznie ukształtowane metalowe korony, stosowane do odbudowy zębów trzonowych mlecznych i pierwszych trzonowych stałych.

Wskazania do ich stosowania:

  • odbudowa znacznie zniszczonych koron zębów trzonowych mlecznych, wymagających wypełnień odtwarzających kilka powierzchni,
  • odbudowa zębów mlecznych po leczeniu endodontycznym,
  • odbudowa zębów mlecznych u dzieci mających liczne ubytki próchnicowe,
  • odbudowa zębów z wrodzonymi nieprawidłowościami (amelogenesis imperfecta, dentinogenesis imperfecta),
  • odbudowa hipoplastycznych stałych trzonowców u dzieci, np. w zespole MIH (ang. molar incisor hypominera-
  • lization),
  • jako filary dla utrzymywaczy przestrzeni.

U dzieci z uzębieniem mlecznym w obserwacjach wieloletnich korony stalowe wykazują dłuższą żywotność niż pozostałe rodzaje wypełnień.

Przeciwwskazania do stosowania koron stalowych to: alergia na nikiel (składnik stopu) oraz brak akceptacji z powodu wyglądu (przez rodziców).

Technika wykonania

  • Należy wykonać znieczulenie miejscowe.
  • Całkowicie opracowuje się ubytek i wype...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy