Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

3 lutego 2019

NR 48 (Styczeń 2019)

Odbudowa okluzji u pacjentki ze startymi powierzchniami zwarciowymi

393

Starcie zębów obserwuje się u pacjentów w różnym wieku, u starszych osób uznaje się ten proces za efekt zużycia, a u młodych próbuje się określić jego przyczynę. Liczne prace poświęcone temu tematowi przedstawiają badania dotyczące kryteriów zaawansowania starcia szkliwa i zębiny. Powszechnie wiadomo, że głównym czynnikiem odpowiedzialnym za przedwczesne ścieranie zębów jest stres wyzwalający zaciskanie i zgrzytanie zębami. Nie jest znana rola wszystkich czynników etiologicznych prowadzących do utraty twardych tkanek zębów niepróchnicowego pochodzenia, ale jednym z branych pod uwagę są zaburzenia zwarcia.

Opis przypadku

Pacjentka, lat 28, zgłosiła się do lekarza z powodu znacznego starcia zębów trzonowych, które powodowało dolegliwości bólowe na działanie bodźców termicznych oraz kwaśnych pokarmów. Oprócz nadwrażliwości zębów pacjentka podawała w wywiadzie nocne zaciskanie zębów oraz obserwowane ślady (maceracje w linii zgryzowej) na błonie śluzowej policzków, świadczące o nadmiernym napięciu mięśni. Odczuwała także pewien dyskomfort w okolicy stawów skroniowo-żuchwowych opisywany jako napięcie. Pacjentka była informowana kilka lat wcześniej przez badających ją lekarzy dentystów o znacznym starciu zębów, niewspółmiernym do jej młodego wieku. Jako formę profilaktyki zastosowano u niej szynę relaksacyjną z twardego materiału akrylowego. 

W badaniu klinicznym jamy ustnej stwierdzono znaczne starcie powierzchni zwarciowych zębów trzonowych oraz przedtrzonowych, szczególnie dolnych. Ślady starcia były widoczne również na guzkach kłów górnych oraz na brzegach siecznych górnych i dolnych siekaczy.

Analiza zwarcia

Przeprowadzono analizę zwarcia statycznego i dynamicznego z użyciem kalki i folii artykulacyjnej. W badaniu zwarcia statycznego przy pochylonej lekko do przodu głowie stwierdzono silniejsze kontakty zębów przednich niż zębów w odcinku tylnym, co świadczy o utracie stabilnego, silnego podparcia w strefie zębów trzonowych i przedtrzonowych oraz o obniżeniu pionowego wymiaru okluzji. Podczas ruchu protruzyjnego występowała dyskluzja w odcinku tylnym, a prowadzenie odbywało się na zębach siecznych przyśrodkowych i bocznych. W ruchu bocznym żuchwy w prawo nie dochodziło do natychmiastowej dyskluzji, lecz kontakty odbywały się przy udziale kłów i zębów trzonowych po stronie pracującej. Podczas ruchu w lewo kontaktowały zęby przedtrzonowe i drugie trzonowce po stronie pracującej. Tego typu kontakty zwarciowe są traktowane jako zaburzenia w prowadzeniu żuchwy podczas ruchów bocznych. 

Oględziny użytkowanej przez pacjentkę szyny zgryzowej potwierdziły działanie znacznych sił na zęby trzonowe, gdyż szyna uległa całkowitemu przetarciu, a nawet pęknięciu po stronie lewej (zdj. 1). Nieprawidłowa konstrukcja szyny zgryzowej wykonana jedynie w podniesionej wysokości zwarcia bez uwzględnienia właściwych kontaktów w ruchu protruzyjnym i prowadzenia kłowego nie przynosiła pacjentce spodziewanej poprawy (zdj. 2–4). Użytkowanie tak wykonanej szyny zgryzowej przyczyniało się jedynie do dalszego wzmocnienia nawyku zaciskania i zgrzytania zębami. Przed zaplanowaniem leczenia pobrano wyciski w celu wykonania modeli diagnostycznych z gipsu. 

Dokładna analiza modeli potwierdziła znaczne obszary starcia zębów, szczególnie w odcinkach bocznych w żuchwie (zdj. 5, 6).

Dla dokładnego przeprowadzenia analizy zwarcia przydatne jest przeniesienie sytuacji zwarciowej z jamy ustnej pacjenta do artykulatora przy użyciu łuku twarzowego. Wzajemne położenie żuchwy do szczęki przenosi się za pomocą rejestracji relacji centralnej (najbardziej stabilne ortopedycznie, niewymuszone położenie głów żuchwy w stawach skroniowo-żuchwowych umożliwiające wykonanie czystego ruchu zawiasowego). Na gipsowych modelach zamontowanych w artykulatorze można dokładnie zlokalizować kontakty zwarciowe w relacji centralnej oraz prześledzić kontakty zębów w ruchach do przodu i na boki (zdj. 7, 8). Zastosowanie modeli ustawionych w artykulatorze pozwala także na wykonanie wstępnej symulacji odbudowy prawidłowych kontaktów zwarciowych z wosku, ułatwiając późniejsze postępowanie w jamie ustnej.

Odbudowa powierzchni zwarciowych

W opisywanym przypadku na modelach gipsowych zaznaczono ołówkiem starte powierzchnie szkliwa (zdj. 9). Podczas kolejnej wizyty przystąpiono do odtworzenia wszystkich startych powierzchni zębów (zdj. 10, 11). W odcinkach bocznych zastosowano materiał kompozytowy Filtek P-60 firmy 3M-ESPE, natomiast do odtworzenia brzegów siecznych w pr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy