Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

20 czerwca 2018

NR 39 (Lipiec 2017)

Nowoczesne technologie w leczeniu dolegliwości bólowych

0 117

Lasery biostymulacyjne

Lasery niskiej mocy, określane również jako lasery biostymulacyjne, są grupą urządzeń, które mają na celu wykorzystanie promienia lasera w celu wywołania pozytywnych zmian w tkankach, nie powodując ich uszkodzenia w jakimkolwiek stopniu. Wykazano, że promień światła o odpowiedniej długości fali wywołuje w tkankach reakcje fotobiochemiczne, które mogą skutkować zmniejszeniem dolegliwości bólowych w naświetlanym miejscu. Wpływ fotochemiczny na syntezę neurotransmiterów sprawia, że lasery takie mogą oddziaływać zarówno na ból wywołany przez podrażnienie zakończeń nerwowych, jak i ból neuropatyczny. Naświetlanie wykazuje również działanie przeciwzapalne, jeśli ognisko zapalenia znajduje się w „zasięgu” działania lasera, i może zmniejszyć dolegliwości bólowe związane ze stanem zapalnym. 

Istnieje wiele doniesień na temat skuteczności działania laserów diodowych – zarówno biostymulacyjnych, jak i zabiegowych – w stomatologii, jednak ich stosowanie nie jest jeszcze powszechne.

W trakcie naświetlania dochodzi do reakcji tkankowej na słabą wiązkę światła o mocy od 2 mW do 200 mW o odpowiedniej długości fali. Światło może wnikać do organizmu na głębokość nawet 6 cm, dzięki ograniczonemu pochłanianiu przez wodę. Laseroterapia biostymulacyjna jest najczęściej zalecana jako wspomaganie tradycyjnych metod terapeutycznych, a nie samodzielna terapia.

Światło o odpowiedniej długości fali wywołuje szereg zmian zachodzących w komórkach organizmu poprzez procesy stabilizacji błon komórkowych i pobudzenie mitochondriów oraz zwiększenie potencjału energetycznego komórki. Z badań wynika, że mechanizm działania lasera powoduje wzrost liczebności limfocytów T oraz aktywności monocytów, makrofagów i neutrofilów, co zwiększa miejscowo odporność organizmu i przyspiesza procesy gojenia w miejscu stanu zapalnego. Same komórki ulegają pobudzeniu do działania poprzez mechanizmy związane z aktywnością mitochondriów.

Miejscowe działanie przeciwzapalne jest również związane z obkurczeniem naczyń krwionośnych wskutek zwiększenia stężenia serotoniny, histaminy i heparyny, co hamuje narastanie przesączania śródnaczyniowego i powstawanie obrzęku zapalnego.

W przypadku leczenia endodontycznego badano wpływ promieniowania lasera biostymulacyjnego o długości fali 809 nm na występowanie bolesności pozabiegowej po leczeniu endodontycznym. Badania potwierdziły zmniejszenie dolegliwości bólowych po jednym zabiegu naświetlania laserem. 

Dodatkowo działanie laserów biostymulacyjnych powoduje przyspieszenie gojenia ran oraz procesów naprawczych w tkankach, także zapobiega ich uszkodzeniom zapalnym. Wszystkie te aspekty mogą mieć znaczenie przy leczeniu endodontycznym, chociaż w tym przypadku konieczne jest regularne stosowanie naświetlania laserem wybranych miejsc.

Zabieg naświetlania laserem biostymulacyjnym jest bardzo łatwy do przeprowadzenia. Nie wiąże się z żadnymi uczuciami bólowymi ze strony pacjenta i nie wymaga żadnych specjalnych przygotowań ze strony lekarza. Nowoczesne lasery biostymulacyjne, których przykładem może być urządzenie TREAT-LITE wykorzystywane w gabinecie, dzięki odpowiedniej konstrukcji światłowodu nie wymagają stosowania okularów ochronnych dla lekarza i pacjenta. Mogą również działać bezprzewodowo, co znakomicie ułatwia ich stosowanie.

Zabieg polega na zbliżeniu końcówki do błony śluzowej jamy ustnej w rzucie pionowym miejsca, które ma zostać naświetlone. Docelowy punkt naświetlania w przypadku endodoncji to najczęściej tkanki okołowierzchołkowe korzenia zęba, do których światło będzie docierać przez kość i błonę śluzową jamy ustnej.

Końcówka światłowodu powinna znajdować się na granicy kontaktu z błoną śluzową, w takiej pozycji trzeba utrzymać ją przez odpowiednio długi czas, potrzebny, aby tkanki mogły wchłonąć odpowiednią ilość energii świetlnej według wskazań właściwych dla danego lasera i sytuacji klinicznej. Wskazaniem do terapii laserowej są zarówno zapalenia przewlekle, jak i zapalenia przewlekłe zaostrzone tkanek okołowierzchołkowych. Celem stosowania biostymulacji laserowej jest w tych przypadkach wykorzystanie działania przeciwzapalnego oraz przyspieszającego regenerację kości w ogniskach zapalnych.

W leczeniu zapaleń tkanek okołowierzchołkowych zaleca się naświetlanie metodą kontaktową (punktową) przy zastosowaniu jednorazowej całkowitej dawki energii przypadającej na jeden korzeń 3–7 J na cm2. Miejscem aplikacji jest okolica wierzchołka korzenia od strony jamy ustnej oraz od strony przedsionka. W każdym z wymienionych miejsc najczęściej aplikuje się dawkę 2 J na cm2. 

W przypadku leczenia endodontycznego zaleca się następujące dawki naświetlania (podawane według prof. Jodkowskiej):

  • analgezja przed wkłuciem igły dla znieczulenia – dawka 2 J w miejscu wkłucia igły, 
  • odwracalny stan zapalny miazgi – dawka 2 J na punkt, 1–4 zabiegów co drugi dzień,
  • obnażenie miazgi – 2 J na punkt, naświetla się miejsce obnażenia oraz okolicę wierzchołka,
  • zapalenia nieodwracalne miazgi o łagodnym przebiegu– dawka 2–4 J na punkt, naświetlenia 3–6 razy okolicy wierzchołka (lub szyjki zęba), codziennie lub co drugi dzień, 
  • ostre zapalenie tkanek okołowierzchołkowych – dawka 2 J na punkt, codziennie przez 3 dni naświetla się rzuty wierzchołków korzeni od przedsionka i jamy ustnej właściwej,
  • przewlekłe zapalenie tkanek okołowierzchołkowych – dawka 2 J na punkt; biostymulacja jest wskazana w trakcie leczenia kanałowego oraz po wypełnieniu kanału; zabieg wykonuje się raz w tygodniu w rzucie wierzchołka od przedsionka i od jamy ustnej właściwej. 

Pozytywne efekty związane z ustąpieniem dolegliwości bólowych przy ostrych...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy