Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy , Otwarty dostęp

17 września 2019

NR 52 (Wrzesień 2019)

Mikroskop inaczej, czyli gdzie poza endodoncją?

0 56

Znaczenie mikroskopu operacyjnego w endodoncji podkreślają liczne badania naukowe. Wymogi właściwego obrazowania pola operacyjnego w endodoncji spowodowały konieczność zastosowania powiększenia wraz ze źródłem światła. Dzięki pracy w powiększeniu leczenie endodontyczne może być bardziej przewidywalne, można też uniknąć niepotrzebnych powikłań, a te istniejące próbować naprawić (Khayat 1998).

spółczesne podejście do wizualizacji i powiększenia pola operacyjnego opiera się na podstawowej zasadzie: w większości przypadków, jeżeli coś widzisz, jesteś w stanie podjąć lepszą decyzję, jesteś w stanie lepiej leczyć lub po prostu wyleczyć. Widzieć więcej, to również wiedzieć więcej, nie oznacza to jednak każdorazowo skrócenia czasu zabiegu. Obecnie naukowcy i praktycy są zgodni: dobre widzenie szczegółów nie jest możliwe bez powiększenia. Mikroskop operacyjny coraz częściej wkracza do praktyk stomatologicznych nie tylko w endodoncji. I chociaż nadal brak długoterminowych obserwacji i nadal nie jest dostępnych bardzo wiele publikacji o jego przydatności w innych dziedzinach niż endodoncja czy chirurgia mikroendodontyczna, to jednak, jak w całej medycynie, coraz większą konieczność powiększenia pola operacyjnego zaczęto postrzegać jako standard. Jeśli teraz nie jest ono obecne we wszystkich dziedzinach stomatologii, to pewnie będzie w niedalekiej przyszłości (Bonsor 2015).

Zalety użycia mikroskopu w endodoncji

W endodoncji świat naukowy, a także lekarze klinicyści są przekonani, że możliwość powiększenia pola zabiegowego i trzykrotnie lepsze oświetlenie w stosunku do lamp powszechnie używanych w chirurgii pozwoliły wykonywać zabiegi dokładniej i bardziej przewidywalnie. Źródło światła znajdującego się w osi optycznej lekarza powoduje, iż ma on możliwość dobrej obserwacji szczegółów z wykorzystaniem małych i średnich powiększeń do ok. 19–20 mm przebiegu korzenia z wykorzystaniem wyższych powiększeń do obserwacji szczegółów. Bez powiększenia opracowywany kanał mający średnicę 50–100 µm dla nieuzbrojonego oka stomatologa jest ukryty za ujściem kanału i zupełnie ciemny (W.P. Saunders, E.M. Saunders 1997).

Badania dotyczące zastosowania mikroskopu podczas zabiegów

W zabiegach mikroskopowych pozycja operatora może wymagać dodatkowego przygotowania. Obecnie standard postępowania i pozycje operatora w poszczególnych sekstantach opierają się na opublikowanym już w 1997 r. Atlasie ergonomicznej pracy z wykorzystaniem mikroskopu (Rubinstein 1997). Kinomoto i wsp. przeprowadzili badania nad prawidłowym pozycjonowaniem mikroskopu operacyjnego i ergonomicznymi aspektami pracy z wykorzystaniem mikroskopu w codziennej praktyce w konwencjonalnej endodoncji. Operatorzy zostali podzieleni na grupy według wzrostu. Obserwowano ich czas osiągnięcia prawidłowej, ergonomicznej pozycji przy mikroskopie osobno dla żuchwy, osobno dla szczęki. Dodatkowo osoby niższe przebadano powtórnie z wykorzystaniem krótszej ogniskowej f-200. Nie zaobserwowano istotnych statystycznie różnic pomiędzy badanymi grupami dla szczęki. W grupach badawczych dla żuchwy pojawiły się istotne różnice. Wykazano, iż niżsi operatorzy przybierają bardziej wymuszoną pozycję przy ogniskowej większej niż 200 (standard to zazwyczaj f-250), podczas gdy łatwiej i szybciej udaje im się osiągnąć prawidłową pozycję i właściwe ustawienie mikroskopu przy ogniskowej krótszej. Przez zrozumienie właściwej i ergonomicznej pozycji w pracy z wykorzystaniem mikroskopu operatorzy mogą przeprowadzać bardziej skuteczne leczenie (Kinomoto i wsp. 2004).
Grupa badawcza Del Fabbro i wsp. usystematyzowała możliwość wykorzystania lup, mikroskopów i innych urządzeń optycznych (systematic review, cochrane studies). Założeniem było porównanie skuteczności leczenia endodontycznego z wykorzystaniem środków optycznych (w przeglądzie uwzględniono 1234 badania). Autorzy nie dają jednoznacznej odpowiedzi i widzą konieczność gromadzenia dalszych danych. Literatura naukowa pokazuje głównie badania in vitro, często z małymi grupami badawczymi i metodyką niespełniającą kryteriów przeprowadzonego przez autorów przeglądu. Nadal brak wystarczających danych i ewidentnego dowodu naukowego wynikającego z badań randomizowanych podsumowanych przez autorów (Del Fabbro i wsp. 2016).

Zalety dla lekarza i pacjenta

Rozwój technik optycznych umożliwił sprzężenie pracy mikroskopu operacyjnego z aparatem fotograficznym, wideo i mediami cyfrowymi (np. możliwość rejestracji ruchu). Natychmiastowy wydruk obrazu może służyć do edukacji pacjenta albo zostać wykorzystany w prowadzonej przez lekarza dokumentacji. W obecnych standardach leczenia endodontycznego dokumentacja leczenia w postaci zdjęć cyfrowych spod mikroskopu jest wręcz wymagana. Jest dowodem na prawidłowe wykonanie procedur leczenia. Zdjęcia spod mikroskopu są identyczne z tymi z podręczników. Dają możliwość zaprezentowania pacjentowi zakresu zabiegu, a także pokazują w sposób zrozumiały jego efekty. W wielu przypadkach są one bardziej czytelne dla pacjenta niż zdjęcie RVG. Możliwość przeniesienia wiernego obrazu pola operacyjnego na monitor komputera usprawnia współpracę lekarza i pacjenta i ułatwia zrozumienie przez tego ostatniego celowości przeprowadzanych zabiegów (Behle 2001).

Mikrochirurgia

W ostatnich czasach mikroskop operacyjny coraz częściej jest wykorzystywany w zabiegach chirurgii okołowierzchołkowej czy periodontologicznej (osteotomie, kiretaże okołowierzchołkowe, resekcje, wsteczne wypełnianie kanałów korzeniowych).
Dzięki wykorzystaniu mikroskopu możliwe stały się ograniczone osteotomie w miejscach trudno dostępnych, wykrywanie pęknięć i złamań korony i korzenia, wykrywanie i zaopatrzenie perforacji, usuwanie złamanych narzędzi, dokładne badanie powierzchni resekowanych wierzchołków korzeni, a także wsteczne wypełnianie kanałów po ich właściwym opracowaniu (Kim, Kratchman 2006).
 Rubinstein i Kim prowadzili kliniczną i radiologiczną obserwację 94 przypadków chirurgicznych (resekcje wierzchołka korzenia) wykonanych z użyciem mikroskopu operacyjnego. Proces gojenia tkanek okołowierzchołkowych został potwierdzony radiologicznie po roku obserwacji. Autorzy ci w 98,6% przypadków stwierdzili, iż uzyskany wynik należy wiązać raczej z zastosowaną mikrochirurgiczną techniką zabiegu niż przypisywać go materiałom użytym do wypełnienia kanałów (Rubinstein 1997, Kim 2006).
Według Pecory mikrochirurgia endodontyczna daje bardziej przewidywalny wynik leczenia. Autor ten obserwował 50 przypadków resekcji wierzchołka korzenia przy użyciu techniki mikroskopowej (ze wstecznym wypełnieniem kanału lub bez) i porównywał z przypadkami wykonanymi bez jej zastosowania. Obserwacja pooperacyjna wykazała mniejszą liczbę klinicznych powikłań w przypadkach zabiegów wykonanych z zastosowaniem mikroskopu operacyjnego. Według literatury delta korzeniowa w 98% przypadków znajduje się w ostatnich 3 mm przebiegu korzenia, zastosowanie mikroskopu oznacza więc precyzję działania i właściwą kontrolę usuniętego fragmentu korzenia, a także precyzyjne wsteczne wypełnienie kanału korzeniowego. Możliwe jest też zastosowanie mniejszych rozmiarów nici, rana pooperacyjna goi się szybciej i praktycznie bez śladu. Co ważne, mikroskop ułatwia każdy etap przeprowadzanego zabiegu i jest wysoce rekomendowany (Pecora 1993).
Zakres cięcia może być zminimalizowany, użycie mikronarzędzi pozwala na wykonanie mniejszej rany, a szycie mikronićmi daje możliwość...

Artykuł jest dostępny dla zalogowanych użytkowników w ramach Otwartego Dostępu.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałów pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy