Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

18 stycznia 2018

NR 30 (Styczeń 2016)

Metody aplikacji materiałów kompozytowych

0 126

Obecnie istnieje wiele metod aplikacji materiałów złożonych. Stosowane nadal materiały chemoutwardzalne zwyczajowo aplikuje się jednoczasowo, a korekty dokonuje się po zakończeniu reakcji polimeryzacji. Odmienny charakter i dynamika reakcji polimeryzacji sprawiają, że bardziej korzystny jest rozkład w czasie naprężeń skurczowych. Jedna z metod uznaje za korzystne łączenie podczas pracy materiałów chemo-, a następnie światłoutwardzalnych jako swego rodzaju technikę warstwową. Wprowadzenie materiałów, których reakcja inicjowana jest światłem, w znacznym stopniu uwolniło stomatologów od presji czasu, nie jest jednak wolne od wad. Rozwinięcie gamy kolorów i wprowadzenie wielostopniowej transparencji mas kompozytowych stworzyło zupełnie nowe możliwości, przyczyniając się do obserwowanego rozkwitu zachowawczych rekonstrukcji estetycznych.

Uznając, że omawiane są tu wyłącznie materiały, których polimeryzacja inicjowana jest światłem, podkreślić należy, że powszechne określenie „aplikacji warstwowej” kryje w sobie przewrotnie dwa odmienne znaczenia. Pierwotnie aplikacja warstwowa miała na celu zmniejszanie efektów skurczu polimeryzacyjnego. Opisywane techniki nakładania materiału małymi porcjami w kształcie jodełki lub sekwencyjna aplikacja guzków przeciwstawnych to klasyczne przykłady takiego postępowania. Wprowadzenie materiałów o mniejszej lepkości, np. półpłynnych, pozwoliło na modyfikację – powstanie metody podwójnej gęstości. Wykorzystanie właściwości materiałów o konsystencji półpłynnej (flow) jako pierwszej warstwy ułatwia wypełnienie zakamarków i miejsc trudno dostępnych. I choć badania potwierdzają większe wartości skurczu objętościowego kompozytów półpłynnych (jako skutek obniżonej zawartości wypełniacza), to uwzględnić należy również większe możliwości odreagowania powstających naprężeń. W tym miejscu nieodzowny jest krótki komentarz. Po pierwsze – modyfikacje cząstek wypełniacza, kompatybilizatora i składu matrycy, poprzez wprowadzanie nowych strukturalnie cząstek monomerów, pozwalają na istotne zwiększenie zawartości wypełniacza przy zachowaniu niskiej lepkości tworzywa. Po drugie – rozpatrywanie wielkości powstających naprężeń uwzględniać musi wartość „współczynnika C”. Wartość ta określa proporcję ścian wolnych do związanych, najbardziej niekorzystnie przedstawiając się dla ubytków klasy I i V według Blacka. Zakładając aplikację kompozytu flow cienką warstwą (liner), uzyskuje się zmianę wartości „C” na korzystną na wszystkich płaskich powierzchniach. Jednak oceny wynikające z dostępnych opracowań wskazują na podobną szczelność brzeżną wypełnień wykonywanych z materiałów kondensowalnych i tych wykonywanych z zastosowaniem techniki podwójnej gęstości. 

Pewne istotne nadzieje rozbudziła nowa rodzina kompozytów – materiały Bulk Fill. Brak polskiego odpowiednika skłaniał do podjęcia prób interpretacji, jednakowoż najbliższe oryginałowi i bardzo obrazowe określenie „wypełnienia wielkogabarytowe” wydaje się nieakceptowalne. Materiały o obniżonej wartości skurczu i przystosowane do polimeryzacji w grubszych warstwach mają stanowić przełom w technice wykonywania wypełnień bezpośrednich w odcinku bocznym uzębienia. Technika zapoczątkowana przez ShureFill SDR Flow® w połączeniu z Shurefil High Density® (Densply) znajduje się obecnie w arsenale środków prawie każdego producenta. W praktyce można powiedzieć, że dla systemów dwuskładnikowych (flow i materiał tradycyjny) jest to uzyskana dzięki rozwojowi technologii polimerów ewolucja techniki podwójnej gęstości. W grupie tych tworzyw znajduje się również materiał o tradycyjnej konsystencji – Tetric Evoceram Bulk. Jest to ciekawa i bardzo innowacyjna propozycja firmy Ivoclar. Właściwości materiału pozwalają na wykonanie całego wypełnienia jednoczasowo z tego samego tworzywa. Należy wspomnieć o zastosowaniu nowatorskich rozwiązań w postaci inicjatora (Ivocerin) i stabilizatorów reakcji polimeryzacji oraz nowego monomeru, co w konsekwencji pozwoliło na uzyskanie bardzo ciekawego i przyjaznego pracy klinicznej rozwiązania. Całkowicie odmienny, choć nie mniej zaskakujący, jest pomysł modyfikacji lepkości kompozytu i jego aplikacji, jaki zaoferował duet KAVO i KERR. SonicSystem to połączenie materiału kompozytowego i wykorzystującego napęd pneumatyczny aplikatora dźwiękowego. Warto wspomnieć, że w opinii autora jest to optymalny pomysł na stworzenie pełnego i kompatybilnego zestawu do minimalnie inwazyjnego opracowania (SonicFlex 2003) i wypełnienia (SonicFill). Końcówka skalera pneumatycznego wyposażona w komplet jednostronnych pilników umożliwia naprawdę minimalnie inwazyjne i co ważniejsze – bezpieczne opracowywanie ubytków lub/i modyfikowanie pobrzeża na powierzchniach stycznych. Zastosowanie szybkozłączki (systemu KAVO) pozwala na sprawną wymianę skalera na aplikator i wypełnienie opracowanego ubytku. Uruchomienie aplikatora uzyskuje się standardowo z poziomu włącznika nożnego, a w wybranych modelach unitów możliwa jest regulacja szybkości uwalniania materiału. Cieniutka końcówka pozwala na sprawne wprowadzenie półpłynnego kompozytu, który po upływie kilkunastu sekund powraca do pierwotnej konsystencji pasty, co z kolei sprzyja łatwemu modelowaniu. Systemy dwuskładnikowe mają w swojej ofercie m.in. Cheraeus i 3MESPE. W tej ostatniej konfiguracji materiał Filtek Bulk Fill należy dopełnić kompozytami tradycyjnymi – Ultimate, Z550 lub P-60. Jak się wydaje, należy spodziewać się nieodległych modyfikacji mających na celu uproszczenie systemu do jednego tworzywa pozwalającego na wypełnienie całej objętości z odtwarzaniem powierzchni żujących. Jak wspomniano, każdy z nowych materiałów typu Bulk Fill wykorzystuje nowy (i opatentowany przez producenta) monomer. Wprowadzanie nowych monomerów wielkocząsteczkowych sprawia, że wnikliwie należy obserwować wynikające z ich budowy właściwości. Przywilej odreagowywania naprężeń skurczowych okupiony może być utratą części pożądanych klinicznie parametrów powstającego polimeru [1].

Wydaje się, że optymalnym rozwiązaniem stosowanym przy wypełnieniach bezpośrednich rozległych ubytków jest wykorzystanie półpłynnych kompozytów technologii Bulk Fill jako linerów w połączeniu z podgrzanymi tradycyjnymi kompozytami uniwersalnymi. Jednak to tylko sugestia autora, która – aby stać się wiążącą wskazówką – powinna zostać poparta wnikliwą i długoterminową obserwacją kliniczną.

Ciekawostką może być fakt istnienia na rynku już od kilku lat materiału o niedoścignionych parametrach wartości skurczu, który nie doczekał się w opinii autora należnego uznania. Materiał Filtek Silorane to jedyny dostępny do prac klinicznych materiał wykorzystujący osnowę siloranową.

Siloran uzyskano z połączenia łańcucha siloksanowego z cząsteczkami oksyranu. W układzie fotoinicjatora tego materiału zastosowano najpowszechniej stosowany fotoinicjator kamforochinon. Specyfika reakcji polimeryzacji wymagała zastosowania odpowiednio dostosowanego składu systemu koinicjatora i donora elektronowego oraz soli jodonianowej w celu zainicjowania reakcji jonowej charakterystycznej dla żywicy siloranowej. Klinicznie inicjowanie polimeryzacji wymaga jednak zastosowania relatywnie dużej ilości energii – wydłużenia czasu naświetlania. Praktycznie oznacza to zmniejszenie wrażliwości materiału na działanie światła zabiegowego i poprawę komfortu pracy lekarza....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy