Dołącz do czytelników
Brak wyników

Stany nagłego zagrożenia życia w gabinecie stomatologicznym

artykuły | 19 stycznia 2018 | NR 31
170

Zgodnie z art. 30 ustawy o zawodzie lekarza i lekarza dentysty, lekarz ma obowiązek udzielić pomocy lekarskiej w każdym przypadku, gdy zwłoka w jej udzieleniu mogłaby spowodować niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała, lub ciężkiego rozstroju zdrowia.

Goldberger pisał: „Jeśli przygotujesz się na wystąpienie nagłego przypadku, to nagły przypadek znika”. 

To stwierdzenie jest jak najbardziej prawdziwe, ponieważ odpowiednie przygotowanie do nagłych, czasem stresujących sytuacji zmniejsza niebezpieczeństwo i prawdopodobieństwo zachorowania lub zgonu.

Każdy stomatolog przed przystąpieniem do pracy powinien dokładnie zapoznać się z obsługą unitu. Jego budowa i mechanika umożliwiają obniżenie podparcia dla tułowia z jednoczesnym uniesieniem podparcia dla nóg, co jest ważne w momencie potrzeby ułożenia chorego w pozycji Trendelenburga. Niektóre unity mają tę pozycję zakodowaną w swoich ustawieniach.

Wyposażenie gabinetu

Gabinet stomatologiczny powinien być również zaopatrzony w podstawowy sprzęt i leki umożliwiające ratowanie pacjenta z nagłym zagrożeniem życia. Istotne jest, by nie zabrakło w gabinecie podstawowych leków reanimacyjnych, takich jak: adrenalina, atropina, leki przeciwarytmiczne (lignokaina, amiodaron, betablokery), leki poprawiające perforację wieńcową i zmniejszające ciśnienie krwi (nitrogliceryna, blokery kanału wapniowego).

Ponadto ważne jest również, by pamiętać, że kompleksowa ocena stanu zdrowia przeprowadzona u wszystkich pacjentów oczekujących na leczenie stomatologiczne może zapobiec prawie 90% stanów zagrożenia życia. Dlatego zawsze należy zebrać dokładny wywiad przed przystąpieniem do jakiegokolwiek leczenia. Warto zawsze mieć na uwadze, że pacjentami nie zawsze są ludzie zdrowi, są również tacy, którzy cierpią na przewlekłe choroby. Stad bardzo ważny jest wstępny wywiad przed rozpoczęciem leczenia umożliwiający ocenę stanu zdrowia.
Istotne jest, by określić stopień wytrzymałości fizycznej na stres związany z leczeniem stomatologicznym, stopień wytrzymałości psychicznej, konieczność modyfikacji sposobu leczenia czy podania leków uspokajających.

Zwiększone napięcie nerwowe i strach przed dentystą mogą przyczyniać się do zaostrzenia przewlekłych schorzeń, takich jak: astma, padaczka, choroby serca, cukrzyca, dławica piersiowa oraz omdleń wazopresyjnych.

Ważne!

Gdy u pacjenta wystąpią stany nagłego zagrożenia życia, należy:

  • natychmiast przerwać zabieg,
  • zachować spokój.

Omdlenia

To najczęstsza przyczyna nagłych wypadków i stanowi około 53% nagłych zdarzeń w gabinecie stomatologicznym. Omdlenia mogą się zdarzyć przy wykonywaniu wszystkich procedur stomatologicznych. Pacjenci mdleją zarówno na fotelu dentystycznym, jak i zaraz po wejściu do gabinetu. Omdlenie jest ogólnym określeniem oznaczającym nagłą, przemijającą utratę przytomności. To krótkotrwała – zazwyczaj około 30 sekund – utrata przytomności spowodowana przejściowym niedokrwieniem mózgu. Często poprzedzona uczuciem ogólnego osłabienia, nudnościami, wymiotami, kołataniem serca, poceniem się, zaburzeniami wzroku, tzw. mroczki przed oczami.

Pacjent blednie, jego tętno zmienia się, a ciśnienie spada. W miarę rozwoju stanu przedomdleniowego dołączają się takie objawy, jak hiperwentylacja, rozszerzenie źrenic, uczucie zimnych dłoni i stóp. Czynniki predysponujące do omdlenia można podzielić na dwie grupy:

  1. czynniki psychogenne: strach, niepokój, nagły i niespodziewany ból, widok krwi i narzędzi dentystycznych,
  2. czynniki niepsychogenne: wyprostowana pozycja stojąca lub siedząca, głód, wyczerpanie, zła kondycja fizyczna, duszne lub tłoczne środowisko, płeć męska, wiek 16–35 lat.

Zapobieganie omdleniom polega głównie na likwidowaniu czynników predysponujących. W gabinecie powinna być odpowiednia wentylacja, by nie było duszno i wilgotno. Każdego pacjenta, szczególnie niespokojnego, należy prosić o spożycie niewielkiego posiłku przed zabiegiem w celu obniżenia ryzyka hipoglikemii. 

Przed przystąpieniem do leczenia stomatologicznego należy zapewnić pacjentowi odpowiednią pozycję na fotelu dentystycznym. Zaleca się, by pacjent był przyjmowany w pozycji leżącej lub półleżącej (30–40 stopni). Znieczulenie należy podawać pacjentowi leżącemu, wtedy omdlenie praktycznie się nie zdarzy.

Omdlenie należy różnicować z:

  • hipoglikemią – cukrzyca w wywiadzie, niepokój, agresja, bladość skóry, rozszerzenie źrenic,
  • nadwrażliwością na leki – wstrząsem anafilaktycznym,
  • napadem padaczki – bladość, zaczerwienienie skóry, halucynacje czuciowe, omamy.

W przypadku wystąpienia omdlenia

Należy ocenić, czy pacjent jest przytomny przez delikatne potrząsanie nim, wołanie, ułożenie go w pozycji leżącej z uniesionymi nogami. W większości przypadków odgięcie głowy ku tyłowi i uniesienie podbródka zapewnia utrzymanie drożności dróg oddechowych. Warto poluzować ciasną odzież chorego, np. kołnierzyk, krawat. Należy ocenić krążenie, badając tętno – najlepiej na tętnicy szyjnej.

Krótka instrukcja postępowania

OMDLENIA: oceń przytomność pacjenta, umieść go w pozycji leżącej z uniesionymi do góry nogami, oceń krążenie (zbadaj tętno), zapewnij dostęp tlenu, gdy pacjent jest przytomny, przenieś wizytę na inny termin, gdy pacjent jest nieprzytomny, wezwij pogotowie.

Niedrożność dróg oddechowych

W czasie leczenia stomatologicznego istnieje duże zagrożenie przedostania się ciała obcego do tylnej części jamy ustnej, a potem do gardła. Każde ciało obce, dostając się w nieodpowiednie miejsce, podrażnia je i wywołuje naturalny obronny odruch kaszlu. Mimo wysiłków zapobiegania zdarza się, że małe przedmioty, takie jak fragmenty wypełnień, wiertła, mogą wpaść do jamy ustnej pacjenta. 

Sposobami zapobiegania aspiracji i połykaniu ciał obcych są: używanie koferdamu, tamponada jamy ustnej, używanie ssaka, ślinociągu, obecność asystentki.

W przypadku wystąpienia niedrożności

Jeżeli ciało obce przedostanie się do części ustnej gardła pacjenta umieszczonego w pozycji leżącej lub półleżącej, nie wolno mu od razu przyjąć pozycji siedzącej. Należy natomiast rozłożyć fotel płasko do pozycji Trendelenburga (to umieszczenie pacjenta w pozycji leżącej z głową poniżej poziomu nóg i tułowia). Ułożenie pacjenta w takiej pozycji może spowodować przesuniecie ciała obcego w kierunku jamy ustnej i przyspieszy dopływ krwi do mózgu.

Niedrożność dróg oddechowych może być częściowa lub całkowita. Postępowanie zależy od rodzaju niedrożności i skuteczności odruchu kaszlowego pacjenta. U pacjentów z częściową niedrożnością dr...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy