Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

18 stycznia 2018

NR 30 (Styczeń 2016)

Leczenie zębów mlecznych u dzieci
Schematy postępowania

0 219

W przypadku pacjentów dziecięcych można napotkać problemy związane z przestrzeganiem fundamentalnych zasad prawidłowego leczenia endodontycznego: 

  • suchość pola operacyjnego uzyskana za pomocą koferdamu,
  • staranne wykonanie każdej procedury bez względu na to, ile czasu ona zajmuje, 
  • swoboda działania lekarza w obrębie jamy ustnej pacjenta,
  • pełna kontrola każdego etapu leczenia, również poprzez rentgenogram (RTG).

Leczenie endodontyczne u dzieci często musi być sztuką pewnego kompromisu pomiędzy jakością zastosowanych procedur a stopniem współpracy ze strony małego pacjenta. Wynik leczenia jest też obarczony dużo większą niepewnością niż u osób dorosłych. Sprzymierzeńcem lekarza jest jednakże sam organizm dziecięcy, który wykazuje ogromne możliwości obronne systemu immunologicznego, nieporównywalnie większe niż u dorosłego. Uspokojeni tą wiedzą stomatolodzy mogą więc przystąpić do leczenia.

Leczenie endodontyczne dzieci jest wskazane u małych pacjentów, u których nie chce się usuwać zębów mlecznych ze względu na:

  • brak zawiązka zęba stałego,
  • wskazane pozostawienie pełnego uzębienia mlecznego, aby uniknąć kłopotów z późniejszym ustawieniem zębów stałych,
  • zaburzenia krzepliwości krwi,
  • brak współpracy ze strony małego pacjenta i chęć uniknięcia dużej psychicznej traumy stomatologicznej na pierwszej wizycie.

Instrumentarium

Ze względu na małe rozmiary jamy ustnej u pacjentów i związaną z tym szczupłość miejsca w polu zabiegowym oraz gorszą współpracę ze strony pacjenta należy wprowadzić pewne modyfikacje do instrumentarium używanego w leczeniu endodontycznym. Do zabiegów powinna być przygotowana:

  • duża liczba wałków ligninowych – zamiast koferdamu, którego raczej nie uda się założyć;
  • standardowy zestaw narzędzi z lusterkiem o zmniejszonej średnicy,;
  • narzędzia kanałowe ręczne ISO 15–40 o długości 21 mm – tak aby łatwiej można było nimi operować w jamie ustnej u pacjenta. Ponieważ i tak lekarz będzie głównie operować narzędziami z zakresu 30–40, cieńsze narzędzia można jeszcze dodatkowo skrócić o 2–3 mm;
  • narzędzia maszynowe ISO 20, 25, 30/0,4 (np. S5 Poldent) – narzędzia maszynowe pozwalają na szybsze opracowanie światła kanałów, w przypadku zębów mlecznych trzeba je tylko odpowiednio dostosować poprzez obcięcie i zaokrąglenie czubka narzędzia, tak aby długość narzędzia razem z główką kątnicy nie przekraczała 20 mm. Przy tak spreparowanych narzędziach można pozwolić sobie na pracę standardową kątnicą 1:1 bez pomiaru momentu obrotowego, ustawiając liczbę obrotów na 200/min. Szanse na złamanie skróconego narzędzia są znikome, a nawet jeśli doszłoby do tego, problem rozwiązuje się, usuwając ząb mleczny;
  • roztwór fizjologiczny NaCl w strzykawce z igłą z otworem bocznym do płukania kanałów – standardowo powinien to być jedyny płyn używany u dzieci do płukania w kanałach ze względu na brak ryzyka powikłań. Użycie bardziej agresywnych płynów płuczących jest możliwe tylko u pacjentów doskonale współpracujących, również gdy ma się pewność co do braku rozpoczętej resorpcji korzeni;
  • jałowe kuleczki z waty;
  • formokrezol – przez pewien czas był wycofany z obrotu, obecnie ponownie jest dostępny;
  • preparat nietwardniejący wodorotlenku wapnia w aplikatorze z odpowiednią końcówką – Calcipast firmy Cerkamed jest konfekcjonowany w sposób, który zapewnia bardzo łatwą aplikację do kanału korzeniowego, redukując ryzyko przepchnięcia materiału poza kanał korzeniowy. Można go używać jako środka do wypełniania kanałów korzeniowych w zębach mlecznych. Stanowi on alternatywę dla tlenku cynku zmieszanego z eugenolem, który jest dużo trudniejszy w aplikacji;
  • prosty materiał tymczasowy – np. Coltosol;
  • cement szkło-jonomerowy jako ostateczne wypełnienie ubytku.

Postępowanie

Postępowanie lecznicze zależeć będzie od wieku pacjenta, wyników badania stomatologicznego oraz stopnia współpracy z pacjentem, który uda się osiągnąć w ramach adaptacji do leczenia stomatologicznego. Możliwych jest kilka wariantów postępowania w niemal każdym przypadku leczenia dziecka, w zależności od opisanych poniżej czynników.

 

  1. Ząb mleczny z żywą miazgą wymagającą leczenia: 
  • u pacjenta współpracującego, 
  • u którego można przeprowadzić zabieg znieczulenia miejscowego i porozumieć się z nim na tyle, aby mieć pewność, że rzeczywiście nie odczuwa bólu przy zabiegach,
  • na zdjęciu znaczna resorpcja korzeni.

Schemat działania

  • Wskazana jest ekstrakcja zęba mlecznego.
  1. Ząb mleczny z martwą lub częściowo martwą miazgą wymagającą leczenia: 
  • u pacjenta współpracującego, 
  • u którego można przeprowadzić zabieg znieczulenia miejscowego i porozumieć się z nim na tyle, aby mieć pewność, że rzeczywiście nie odczuwa bólu przy zabiegach,
  • na zdjęciu znaczna resorpcja korzeni.

Schemat działania

  • Wskazana jest ekstrakcja zęba mlecznego.
  1. Ząb mleczny z żywą miazgą wymagającą leczenia: 
  • u pacjenta współpracującego, 
  • u którego można przeprowadzić zabieg znieczulenia miejscowego i porozumieć się z nim na tyle, aby mieć pewność, że rzeczywiście nie odczuwa bólu przy zabiegach,
  • na zdjęciu brak resorpcji korzeni lub nie jest ona zaawansowana.

Schemat działania

  • Komorę zęba należy otworzyć, izolując ząb od dostępu śliny wałkami ligninowymi. 
  • Miazgę koronową usunąć za pomocą wiertła w kształcie szerokiego walca z zaokrąglonym czubkiem. Najlepiej, aby wszystkie wiertła były turbinowe. 
  • Krwawienie z miazgi kanałowej odsączyć jałową kuleczką z waty.
  • Dno komory należy przykryć grubą (około 1 mm) warstwą MTA (ang. mineral trioxide aggregate). 
  • Nałożyć wilgotną kuleczkę z waty i całość zakryć materiałem tymczasowym – np. Coltosolem.
  • Jeśli powyższa procedura wzbudza pewne wątpliwości co do czystości pola operacyjnego w trakcie jej przeprowadzania, można przed nałożeniem MTA zaaplikować na dno komory watkę nasączoną formokrezolem na czas 3 minut.
  • Na kolejnej wizycie należy usunąć materiał tymczasowy i wypełnić zęby cementem szkło-jonomerowym. 
  1. Ząb mleczny z żywą miazgą wymagającą leczenia: 
  • u pacjenta częściowo współpracującego, 
  • u którego nie można przeprowadzić zabiegu w znieczuleniu miejscowym i porozumieć się z nim na tyle, aby mieć pewność, że rzeczywiście nie odczuwa bólu przy zabiegach,
  • na zdjęciu brak resorpcji korzeni lub nie jest ona zaawansowana.

Schemat działania

  • Na stwierdzone obnażenie miazgi założyć środek dewitalizujący (devipasta, depulpin itp.).
  • Na to założyć małą kuleczkę z jałowej waty i wypełnienie tymczasowe (Coltosol).
  • Kolejna wizyta powinna nastąpić po upływie ok. 1 tygodnia, jeśli pacjent reaguje bólem na delikatny kontakt ze zgłębnikiem w miejscu obnażenia miazgi, należy powtórzyć dewital...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy