Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

1 lutego 2019

NR 46 (Wrzesień 2018)

Drugie życie zęba po ekstrakcji – zabieg sterowanej regeneracji kości
z wykorzystaniem własnego materiału kostnego pochodzenia zębowego

0 224

Aktualnie ze względu na duży stopień zaawansowania rozwoju materiałów kościozastępczych chirurgia stomatologiczna może poradzić sobie z wieloma ubytkami kości przy użyciu różnych metod w trakcie zabiegów wszczepiania implantów i nie tylko. Augmentacja kości materiałem zębopochodnym jest metodą leczenia pacjentów poprzez stworzenie materiału kostnego z ich własnych usuniętych zębów.

 

Obecnie istnieją różne materiały kościozastępcze. Rozwój materiałoznawstwa uznał pojawienie się zęba jako doskonałe źródło materiału kostnego. Materiał pochodzenia zębowego został szczególnie przebadany jako materiał autogenny mogący pokonać niedoskonałości wszczepów alogennych, ksenogennych oraz syntetycznych, bez utraty zdolności regeneracji kości. Duża część zęba zbudowana jest z zębiny bogatej w kolagen z dużą ilością białek macierzowych i białek niekolagenowych. 
Białka, takie jak białka morfogenetyczne kości i białka stymulujące wzrost, przede wszystkim modulują bioremodeling kości [1]. Stosowanie świeżo usuniętych lub dobrze zachowanych zębów zatrzymanych, a zwłaszcza ich zębiny, jest idealnym źródłem biorusztowania. W miejscu, które wymaga minimalnej ilości materiałów rusztowaniowych, takim jak ograniczony rozszczep podniebienia, dobrze uformowane zęby (np. trzecie zęby trzonowe) mogą służyć jako doskonały materiał źródłowy. 

Ludzki ząb jest bogatym źródłem komórek macierzystych i czynników wzrostu [2].

Chociaż tkanki strukturalne kości i zębiny są różne, stosunek zawartości organicznej i nieorganicznej jest podobny (70% stanowią składniki mineralne, 20% kolagen i 10% płyny ustrojowe – wagowo). Zębina zawiera również pewne czynniki wzrostu wspólne dla kości, a mianowicie insulinopodobny czynnik wzrostu II, białko morfogenetyczne kości (ang. bone morphogenetic protein – BMP) i transformujący czynnik wzrostu β [3]. Zawiera również odmiany białek podobnych do kości, a mianowicie: osteopontyny, sialoproteiny kości, sialoproteiny zębiny i osteokalcynę, dzięki którym uznano je za skuteczny alternatywny materiał do przeszczepiania kości [4].

Autogenna demineralizowana matryca zębiny w praktyce stomatologicznej Yeomans i Urist po raz pierwszy udowodnili właściwości regeneracyjne autogennej demineralizowanej matrycy zębiny (ang. demineralized dentin matrix – DDM). Według Urista BMP obecny w DDM i kości jest głównym stymulantem właściwości osteoindukcyjnych.

Co więcej, udowodniono, że BMP promuje tworzenie chrząstki i kości, różnicując niezróżnicowane mezenchymalne komórki macierzyste w chondrocyty i komórki kościotwórcze [5, 6]. Uważa się, że niekolagenowe białka zębiny, takie jak osteokalcyna, osteonektyna, fosfoproteina i sialoproteina, uczestniczą w wapnieniu kości [7, 8].

Białko morfogenetyczne pochodzące z matrycy zębiny nie jest tym samym, co BMP pochodzące z matrycy kostnej, ale są one bardzo podobne i wykazują ten sam rodzaj działania w organizmie [9].

Murata i wsp. wywnioskowali, że DDM nie hamuje aktywności BMP-2 i wykazuje lepszy profil uwalniania BMP-2, a zatem ludzka DDM poddana recyklingowi jest unikalną, wchłanialną matrycą ze zdolnością do osteoindukcji. W związku z tym DDM należy uznać za skuteczny materiał wszczepowy, który jest nośnikiem BMP-2 i rusztowaniem dla komórek tworzących kości [10].

Zgodnie z analizą biochemiczną oraz histomorfometryczną kości i chrząstki indukowaną przez ludzkie DDM i BMP-2 naukowcy wywnioskowali, że ludzka DDM pochodząca z żywych zębów pobudza kość i chrząstkę oraz że BMP-2 również wzmaga i przyspiesza tworzenie kości w systemie nośnikowym DDM [11].

Na co dzień w praktyce stomatologicznej zęby są usuwane z różnych przyczyn, nie tylko ortodontycznych. Gdy pacjent dysponuje zębem przeznaczonym do ekstrakcji, można go po usunięciu skruszyć w moździerzu czy młynku kostnym bądź uformować z niego bloczki. Następnym etapem jest wyjaławianie materiału w urządzeniu BonMaker z wykorzystaniem sterylnej wody demineralizowanej oraz trzech odczynników. Proces trwa 19 min i 50 s w przypadku granulatu oraz 35 min i 50 s w przypadku bloczka. Po tym czasie materiał jest gotowy do aplikacji do zębodołu zaraz po ekstrakcji zęba lub wykorzystania w zabiegu sterowanej regeneracji kości w czasie wprowadzania implantu. 

Obie postaci materiału wykazują dobrą zwilżalność roztworem soli fizjologicznej i krwią. Granulat po nasączeniu krwią z pola zabiegowego cechuje się spoistością i łatwością zastosowania. W czasie jednego procesu w urządzeniu można przygotować do 3 cm³ granulatu lub do 4 bloczków. Gotowy materiał jest wolny od nieprzereagowanych czynników. 

Autogenny materiał kostny pochodzenia zębowego znajduje wiele zastosowań klinicznych. Ponieważ jest autogenny, ryzyko reakcji immunologicznej jest wyeliminowane. Może być stosowany do sterowanej regeneracji tkanek, utrzymania kości wyrostka po ekstrakcji zęba, w zabiegu podnoszenia dna zatoki, resekcji korzeni, wyłuszczania torbieli itp. [12, 13].

Kim i wsp. używał autogenicznego proszku kostnego i bloku w zębodole natychmiast po ekstrakcji zęba. Naukowcy stwierdzili dobre gojenie się zębodołu i przebudowę materiału po 3,5 miesiącu od wprowadzenia implantu [14]. Murata i wsp. wywnioskowali, że aby BMP i czynniki wzrostu zostały przyjęte jako przeszczepy kostne, potrzebny jest odpowiedni nośnik, podczas gdy inni badacze stwierdzili, że DDM jako taki może odgrywać rolę nośnika egzogennego BMP i czynników wzrostu, jak również dawać efekt osteoindukcyjny [15]. Lee i wsp. porównali skuteczność autogennego DDM z innymi materiałami do przeszczepu kości stosowanymi w operacjach podnoszenia dna zatoki szczękowej; po 4 miesiącach gojenia wystąpiło tworzenie kości, ale autogenny DDM ujawnił szybsze tempo i lepszą jakość tworzenia kości niż pozostałe materiały [16]. Podobne wyniki uzyskali Jeong i wsp. w 2011 r. podczas wykonywania zabiegu podnoszenia dna zatoki szczękowej przy użyciu materiału ATB [17]. Chang i wsp. w 2014 r. przeprowadzili sterowaną regenerację kości (ang. guided bone regeneration – GBR), a następnie umieszczenie implantu i uzupełnienie protetyczne, a wyniki wykazały, że nie ma znaczącej radiograficznie różnicy utraty kości brzeżnej bezpośrednio po zabiegu GBR, umieszczeniu implantu i osadzeniu suprastruktury [18].

Opis przypadku

Poniżej przedstawiono przykład zabiegu sterowanej regeneracji kości wspomagającej wprowadzenie implantów środkostnych. 

Pacjent, lat 19, leczony ortodontycznie. Ze względu na brak zawiązków zębów 12. i 22. zaplanowano leczenie implantologiczne. Biorąc pod uwagę ukształtowanie wyrostka zębodołowego w tych okolicach oraz możliwość powstania fenestracji wierzchołkowej w czasie wprowad...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy