Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

20 kwietnia 2018

NR 37 (Marzec 2017)

Zastosowanie defibrylatora w gabinecie stomatologicznym
W świetle wytycznych resuscytacji Europejskiej Rady Resuscytacji 2015

0 122

Europejska Rada Resuscytacji (ang. European Resuscitation Council – ERC) podaje w najnowszych wytycznych resuscytacji ERC 2015, że nagłe zatrzymanie krążenia zdarza się w Europie co najmniej w jednym na 500 gabinetów stomatologicznych rocznie, uwzględniając leczenie w zakresie chirurgii stomatologicznej [1]. Część doniesień sugeruje częstsze występowanie takich przypadków, ale nawet zakładając bardziej optymistyczne statystyki, stomatolog praktykujący prywatnie musi również uwzględnić konieczność prowadzenia resuscytacji krążeniowo-oddechowej.

Nieopublikowane jeszcze badania ankietowe przeprowadzone na licznej grupie stomatologów w Polsce sugerują, że posiadanie przez stomatologa defibrylatora zautomatyzowanego (ang. automated external defibrillator – AED) jest rzadkością. Należy uwzględnić również fakt, że duża część stomatologów nie bierze regularnie udziału w szkoleniach z zakresu resuscytacji krążeniowo-oddechowej i nie jest właściwie przygotowana do prowadzenia resuscytacji. Uwzględnić należy również trudności z zapewnieniem dostępu dożylnego, brak możliwości podania leków stosowanych w resuscytacji i brak podstawowych elementów wchodzących w skład standardu ALS (ang. advanced life support – zaawansowane czynności resuscytacyjne). Śmiertelność w przypadku opóźnienia w dotarciu zespołu ratownictwa medycznego jest dość wysoka i może przekraczać 90% [2]. 

Biorąc pod uwagę realia pracy stomatologa prywatnie praktykującego, należy postawić pytanie, co poza szkoleniami, posiadaniem worka samorozprężalnego i lekami z tacy przeciwwstrząsowej może być istotnym czynnikiem wpływającym na przeżycie przez pacjenta incydentu nagłego zatrzymania krążenia podczas leczenia stomatologicznego. Europejska Rada Resuscytacji zaleca wyposażenie gabinetów stomatologicznych w AED. Większość przypadków pozaszpitalnego nagłego zatrzymania krążenia wykazuje w zapisie elektrokardiograficznym (EKG) rytm poddający się defibrylacji – migotanie komór lub częstoskurcz komorowy. Podstawowym sposobem postępowania i to niezwykle skutecznym jest przeprowadzenie defibrylacji elektrycznej [3].

Zautomatyzowany defibrylator zewnętrzny dokonuje automatycznej analizy zapisu EKG pacjenta i z wysoką swoistością oraz czułością rozpoznaje zaburzenia rytmu poddające się defibrylacji/kardiowersji elektrycznej. Prawdopodobieństwo, że urządzenie niewłaściwie rozpozna rytm serca, jest minimalne i w praktyce do pominięcia. Należy pamiętać, że urządzenie w żaden sposób nie sprawdza obecności oddechu ani tętna, kieruje się jedynie zapisem EKG, który ocenia w czasie kilkunastu sekund. Na tej podstawie podejmowana jest decyzja o wykonaniu defibrylacji bądź też o jej niewykonywaniu, jednak ostatecznie to osoba udzielająca pomocy wyzwala impuls poprzez naciśnięcie specjalnego przycisku. Przycisk ten aktywowany jest jedynie w przypadku, gdy urządzenie rozpozna rytm defibracyjny. Urządzenie wygeneruje impuls elektryczny dopiero w momencie naciśnięcia oznakowanego przycisku, co zapewnia wysoki stopień bezpieczeństwa. Defibrylator zautomatyzowany wspomaga proces prowadzenia działań ratowniczych poprzez komendy głosowe i wizualne na urządzeniu. Ratownik ma przede wszystkim rozpoznać stan zagrożenia życia u pacjenta i przynieść urządzenie, włączyć je i postępować zgodnie z instrukcjami [1].

Olbrzymi postęp w zakresie technologii, w tym wprowadzenie defibrylacji dwufazowej, spowodował zmniejszenie rozmiarów urządzenia, energii defibrylacji oraz kosztów. Obecnie dostępne na rynku urządzenia dostępne są w cenie od ok. 1000 euro, zapewniając nieprzerwaną gotowość do działań ratunkowych przez okres nawet 5 lat. Po tym okresie lub wcześniej, zależnie od zaleceń producenta, konieczna jest wymiana baterii i/lub elektrod samoprzylepnych [1].

Dostępność defibrylatorów AED wynika z wdrażania programów profilaktycznych, szerokiej działalności organizacji pozarządowych oraz dzięki środkom publicznym. Nowelizacja Ustawy o Państwowym Ratownictwie Medycznym nakazuje tworzenie centralnego rejestru lokalizacji defibrylatorów AED w Polsce, co może przyspieszyć dostęp do tego urządzenia w przypadku nagłego zatrzymania krążenia i jest niezwykle cennym i dobrym pomysłem wdrażanym już w innych krajach europejskich. Defibrylatory AED dostępne są w różnych miejscach publicznych, w szkołach, na dworcach, w miejscach użyteczności publicznej. Coraz więcej defibrylatorów AED umieszczanych jest w placówkach ochrony zdrowia, w tym w gabinetach lekarskich i gabinetach stomatologicznych. W dobie coraz większych roszczeń rodzin i samych pacjentów należy rozważyć jednorazowy wydatek pod kątem bezpieczeństwa pacjenta i bezpieczeństwa prawnego prowadzonego gabinetu. 

Defibrylacja ręczna i zautomatyzowana

W przypadku migotania komór (ang. ventricular fibrillation – VF) oraz częstoskurczu komorowego bez tętna (ang. pulseless ventricular tachycardia – PVT) podstawowym czynnikiem obniżającym śmiertelność jest skrócenie czasu od wystąpienia nagłego zatrzymania krążenia do pierwszej defibrylacji. Opóźnienie defibrylacji o każdą minutę zmniejsza szanse pacjenta nawet o 10%. Zastosowanie defibrylacji AED w czasie do 3–5 minut zgodnie z wytycznymi ERC 2015 może w przypadku pozaszpitalnego nagłego zatrzymania krążenia zapewnić przeżycie z dobrym rokowaniem neurologicznym na poziomie przekraczającym 50% (a nawet do 70%). Tak dobry rezultat możliwy jest dzięki skróceniu czasu bez perfuzji mózgu, przy zachowanych zasobach ATP (adenozyno-5'-trifosforanu) w komórkach [1, 3]. 

Defibrylator zautomatyzowany jest urządzeniem składającym się z baterii, kondensatora magazynującego energię oraz elektrod samoprzylepnych, a także układów sterowania i analizy rytmu serca.

...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy