Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

23 lipca 2019

NR 51 (Lipiec 2019)

Naprawa uzupełnień ceramicznych dla każdego stomatologa

0 119

W naszej codziennej pracy nieraz odebraliśmy telefon, w którym padło pytanie: „Ukruszyłam koronę porcelanową, czy może mi Pan/Pani pomóc?”. Wielu dentystów niestety odpowiada, że nie, i odsyła do innych gabinetów – a to błąd. Część lekarzy sugeruje, że nic się już nie da zrobić i trzeba wykonać nową koronę lub most. Wystarczy jednak mieć w gabinecie zestaw do naprawy porcelany, abyśmy w większości przypadków mogli pomóc pacjentowi bez narażania go na koszty wykonania ponownej pracy protetycznej.

Na rynku jest kilka kompletnych zestawów, które zwierają wszystkie komponenty niezbędne do wykonania naprawy uzupełnień ceramicznych (takie jak zestaw do naprawy porcelany dwóch amerykańskich producentów Pulpdent lub Bisco). Są też zestawy, które trzeba skompletować poprzez kupno poszczególnych elementów. W codziennej praktyce klinicznej wielokrotnie obserwujemy uzupełnienia, które pomimo uszkodzenia czy widocznych niedoskonałości estetycznych mają szansę na wieloletnie przetrwanie i całkiem dobre funkcjonowanie. Przy zastosowaniu takich zestawów jesteśmy w stanie sami dokonać naprawy uszkodzonego uzupełnienia protetycznego z całkiem dobrym i trwałym rezultatem, i to w krótkim czasie.

Jednymi z najczęściej stosowanych uzupełnień protetycznych w stomatologii odtwórczej są prace oparte na konstrukcji metalowej licowanej porcelaną. Technika napalania porcelany na podbudowie metalowej w wykonaniu koron i mostów jest powszechnie stosowana od wielu lat w związku z jej dobrą wytrzymałością i akceptowalnymi dla większości pacjentów kosztami. 

Jest wiele klinicznych przyczyn uszkodzeń ceramiki, wśród których można wyodrębnić: 

  • urazy, przeciążenia i naprężenia powstające przy nieprawidłowo zarejestrowanej okluzji i artykulacji, 
  • parafunkcje, takie jak nawykowe nagryzanie przedmiotów i paznokci, 
  • bruksizm, 
  • zbyt mało miejsca w zwarciu lub nieprawidłowy zasięg całej preparacji, 
  • przedwczesne kontakty zwarciowe, 
  • brak szczelności brzeżnej, 
  • brak stabilizacji uzupełnienia protetycznego, 
  • błędne opracowanie zębów filarowych. 

Nie bez znaczenia jest także rodzaj i sposób aplikacji użytego cementu (jakość, grubość warstwy, obecność pęcherzyków powietrza), a także nieprawidłowy plan leczenia. Trzeba zaznaczyć, iż zdarzają się także błędy laboratoryjne wynikające z błędów technologicznych, błędy technika, defekty samej ceramiki jak jej kruchość i brak elastyczności.

Najczęściej dochodzi do uszkodzeń porcelany w przypadku nagryzienia czegoś twardego (pestki, ziarna), u bruksistów lub gdy są problemy w zwarciu. Naprawy uzupełnień stałych nie wykonuje się, jeżeli są one przyczyną stomatopatii protetycznych, gdyż przez wadliwie lub mocno zużyte uzupełnienia można te problemy pogłębić. Uszkodzenia nalicowania porcelanowego wynikają ze szczególnej wrażliwości tego tworzywa na znaczne naprężenia, przeciążenia lub uderzenia. Nieobce są nam także błędy laboratoryjne, na które nie mamy wpływu. 


Instrukcja postępowania z uszkodzoną obudową protetyczną


Podczas naprawy porcelany w jamie ustnej pacjenta należy pamiętać o przestrzeganiu procedur postępowania klinicznego zawartego w instrukcji zestawu naprawczego. Pamiętajmy, aby czytać instrukcję producenta! Pominięcie chociażby jednego z etapów lub niedopilnowanie czasu stosowania danego preparatu z zestawu może skutkować popełnieniem błędu, a w rezultacie wykonaniem nieskutecznej naprawy uszkodzonego uzupełnienia protetycznego. Należy pamiętać także o wyłączeniu ze zgryzu takiego uzupełnienia, aby uniknąć jego nadmiernych obciążeń w zwarciu. 


 

 Zdj. 1. Piaskarka protetyczna 

 

 Zdj. 2. Piaskarka Etchmaster (Equadent) typ Midwest zakładana na rękaw turbiny unitu

 

 Zdj. 3. Zestaw do naprawy porcelany Porcelain Repair Kit (Bisco, Equadent) opisane w tekście

 

 Zdj. 4. Zestaw do naprawy porcelany Embrace Restoration PFM Repair Kit (Pulpdent, Equadent) opisane w tekście 

 

Możliwości naprawy uzupełnień stałych w porównaniu z uzupełnieniami ruchomymi są znacznie ograniczone ze względu na ich trwałe umocowanie w jamie ustnej i rodzaj materiałów, z których zostały wykonane. Naprawa uzupełnień stałych zależy od konstrukcji pracy, warunków zgryzowych, materiału, z którego proteza jest wykonana, oraz stopnia i rodzaju uszkodzenia. Najczęściej wykonuje się naprawy uszkodzonego nalicowania koron lub przęseł mostów nalicowanych tworzywami sztucznymi lub porcelaną. W przypadkach zębów z nalicowaną porcelaną raczej stosuję modelowanie kompozytu bezpośrednio w jamie ustnej z zastosowaniem światłoutwardzalnych materiałów złożonych. Ponowne napalenie porcelany jest możliwe tylko w przypadkach samoistnego odcementowania lub gdy istnieje możliwość jej zdjęcia, bez konieczności nacinania jej metalowej struktury. Alternatywną metodą naprawy porcelany jest wykonanie licówki porcelanowej lub kompozytowej metodą pośrednią w laboratorium i osadzenie jej w ustach pacjenta przy użyciu zestawów naprawczych i odpowiednich cementów.

Przy osadzaniu koron czy mostów oraz przy naprawie porcelany sugeruję zastosowanie piaskarki protetycznej. Powierzchnię porcelany trzeba najpierw odpowiednio wypiaskować celem zwiększenia retencji mechanicznej. Możemy to zrobić za pomocą tlenku glinu z użyciem mikropiaskarki abrazyjnej oraz ssaka (przykładem piaskarek abrazyjnych mogą być EtchMaster [GromanDental, USA], Airsonic [Hager], MicroEtcher IIA [Danville, USA], Dento-PrepTM [Rønvig, Dania], CoJet Prep [3M ESPE, Niemcy], PrepStart H2O [Danville, USA], RONDOflex [KaVo, Niemcy]). Jeżeli nie mamy piaskarki, to aby zwiększyć retencję, brzegi porcelany należy delikatnie zmatowić za pomocą wiertła diamentowego oraz dużej ilości sprayu wodnego. 

Dalsze postępowanie z uszkodzoną odbudową protetyczną przedstawię na podstawie instrukcji postępowania z materiału Porcelain Repair Kit (Bisco, Equadent), gdyż jest ona bardzo prosta w zastosowaniu. Następnie zaprezentuję naprawę porcelany z zastosowaniem właśnie tego zestawu. 

Po wypiaskowaniu piaskarką powierzchni odbudowy (lub zastosowaniu wiertła diamentowego) kolejnym etapem jest użycie dość niebezpiecznego dla tkanek miękkich kwasu fluorowodorowego, który znacznie poprawia siłę wiązania pomiędzy ceramiką a żywicą kompozytową. Należy pamiętać o dokładnej izolacji pola zabiegowego przez stosowanie minikoferdamu (DMG) lub koferdamu w płynie (np. Kool-Dam [Pulpdent, USA]) celem ochrony tkanek miękkich. 

W gabinecie posiadam dwa systemy do naprawy porcelany, które w każdych okolicznościach pozwalają mi na udzielenie pacjentowi szybkiej pomocy. W obu przypadkach producenci zadbali o to, aby zestaw był kompletny. Poniżej opiszę, co wchodzi w skład każdego z nich. 

  • Embrace Restoration PFM Repair Kit (Pulpdent Corporation, USA) (zdj. 4) zawiera: 
    – Kool-Dam, czyli płynny koferdam, 
    – Porcelain Etch (kwas fluorowodorowy) – wytrawiacz do porcelany, 
    – First-Coat – primer do porcelany, odpowiednik Silanu, 
    – Opaquer – dzięki któremu możemy zamaskować metal, jeżeli uszkodzenie doprowadziło do jego odsłonięcia, 
    – Seal and Shine – lakier ochronny, aby pokryć całą powierzchnię odbudowy po założeniu kompozytu celem jej zabezpieczenia. 
  • Drugi zestaw, z którego korzystam, to Intraoral Repair Kit (Bisco, USA) (zdj. 3). Jest on zapakowany w poręczną kasetkę. Zawiera: 
    – Porcelain Etch – 9,5-proc. kwas fluorowodorowy jako wytrawiacz do porcelany, 
    – Barrier Gel – półpłynny żel, dzięki któremu możemy zakryć powierzchnię porcelany, której nie chcemy poddać wytrawianiu kwasem fluorowodorowym, a także zabezpieczyć tkanki miękkie, 
    – Porcelain Primer – primer do porcelany, 
    – Opaquer – dwie buteleczki opakera (białą i brązową), które należy zmieszać ze sobą, by uzyskać kolor jaśniejszy lub ciemniejszy maskujący metal, 
    – Z-Prime – system wiążący do metalu, porcelany, cyrkonu (na ten element zwracam uwagę czytelnikom w dalszej części artykułu),
    – Porcelain Bonding Resin – żywicę wiążącą do porcelany, którą naświetlamy po nałożeniu kompozytu. 

Oba systemy są kompletne i gotowe do użycia w każdej chwili, zarówno w przypadkach uszkodzenia porcelany z widocznym metalem, jak i bez niego. Na rynku są dostępne zestawy kilku producentów, takich jak: Bisco (USA), Pulpdent (USA), Cerkamed (Polska), Ultradent (USA)....

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy