Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

2 czerwca 2021

NR 62 (Maj 2021)

Lasery diodowe w codziennej praktyce stomatologicznej

29

Laser diodowy emituje promień światła o długości fali 980 nm. Jest on dobrze wchłaniany przez hemoglobinę i melaninę, więc można go stosować do opracowywania tkanek miękkich oraz do dezynfekcji i biostymulacji. Zakres wykorzystania lasera w codziennej pracy gabinetu stomatologicznego może być bardzo szeroki. Laseroterapię diodową o niskiej mocy można też wykorzystać do prześwietlania tkanek twardych i diagnozowania obecności procesu próchnicowego w szkliwie i zębinie.

Lasery są grupą urządzeń, które znajdują coraz więcej zastosowań w stomatologii. Każde wskazanie kliniczne do stosowania lasera powinno być jednak starannie przemyślane, jako że zabieg laseroterapii obok rozlicznych zalet niesie też pewne ograniczenia. Znając je i uwzględniając w planie leczenia, będziemy zawsze szczęśliwymi użytkownikami różnego rodzaju laserów, dostosowanych do naszych potrzeb. 
Z tego punktu widzenia można stwierdzić, iż najwięcej zastosowań w stomatologii znajduje laser diodowy, określany też jako laser półprzewodnikowy. Emituje on promień koherentnego światła o długości fali 980 nm, o takich właściwościach fizycznych, aby jak najlepiej był pochłaniany przez hemoglobinę i melaninę, a słabiej przez hydroksyapatyt i wodę.
To czyni z niego idealne narzędzie do chirurgii tkanek miękkich i zabiegów dezynfekcji w jamie ustnej pacjenta.
W porównaniu z innymi rodzajami laserów stomatologicznych, przeznaczonymi do cięcia tkanek, lasery diodowe są niezwykle ergonomiczne i ekonomiczne w swojej pracy. 
Każdy laser diodowy, bez względu na producenta, ma niewielkie rozmiary i jest bardzo łatwy w stosowaniu. 
W przypadku laserów diodowych promień światła jest przewodzony za pomocą światłowodu i aplikowany na tkanki odpowiednio ukształtowanym włóknem szklanym. Powinno mieć ono średnicę ok. 300 µm, aby precyzyjnie ciąć tkankę, oraz być płasko i gładko zakończone. Długość włókna szklanego powinna mieć możliwość regulacji, gdyż samo włókno jest stosunkowo wiotkie, chociaż bardzo odporne na złamania. Wydłużone włókno będzie potrzebne przy zabiegach z zakresu endodoncji lub periodontologii, podczas gdy przy zabiegach chirurgicznych będziemy stosować końcówkę skróconą, która zapewnia większą precyzję operowania na tkankach miękkich.
Lasery diodowe znajdą zastosowanie w wielu różnych dziedzinach stomatologii, na co dzień będziemy je jednak wykorzystywać głównie jako pomocnicze narzędzia przy różnorodnych zabiegach stomatologicznych. Dzięki zastosowaniu laseroterapii diodowej leczenie stomatologiczne stanie się szybsze i zakończone pełnym sukcesem w większym odsetku przypadków, niż gdybyśmy nie mieli do dyspozycji lasera. W takiej codziennej stomatologii wykorzystamy unikatowe zdolności diodowych laserów stomatologicznych.

POLECAMY

Tamowanie krwawienia

Promień lasera diodowego o długości fali 980 nm jest bardzo dobrze pochłaniany przez hemoglobinę, co oznacza, że w przypadku krwawienia tkanek miękkich można uzyskać dobre efekty pracy lasera już przy bardzo niskiej mocy impulsu. Ustawiając w ten sposób parametry pracy lasera (niska moc impulsu, mała częstotliwość impulsów), uzyskamy efekt ścięcia się białka hemoglobiny, co spowoduje zatamowanie krwawienia z danej powierzchni tkanek miękkich. 
Efekt ten można wykorzystać bezpośrednio przy różnorodnych sytuacjach klinicznych, np. przy wypełnianiu ubytków V lub II klasy, gdzie doszło do uszkodzenia dziąsła w trakcie preparacji. Można też wykorzystać go w sposób w pełni planowy, jako element leczenia protetycznego.

Retrakcja laserowa

Zazwyczaj myślimy o laserze diodowym głównie jako o narzędziu do chirurgii tkanek miękkich, jednak dzięki modulacji promienia laserowego ma on o wiele więcej zastosowań. Odpowiednie zaprogramowanie pulsacji i mocy lasera wpływa na kieszonkę dziąsłową, dając efekt zbliżony do delikatnej retrakcji. Pozwala również na zatamowanie krwawienia z kieszonek dziąsłowych, jeśli zostały one naruszone w trakcie preparacji. W przypadku preparacji dodziąsłowych można zastąpić w ten sposób aplikację nitek retrakcyjnych przed wyciskiem. Zabieg polega na wprowadzeniu do kieszonki dziąsłowej na głębokość ok. 0,5–1 mm końcówki z włókna szklanego o średnicy 300 µm. Następnie aktywujemy laser i przesuwamy końcówkę w kieszonce wzdłuż obwodu każdego zęba po szlifowaniu, powtarzając dwa razy i cały czas utrzymując końcówkę w ruchu. Taki zabieg powoduje dehydratację dziąsła bez jego uszkodzenia, dzięki czemu na pewien czas odkleja się ono od powierzchni zęba, umożliwiając wniknięcie masy wyciskowej w kieszonkę. Nie podlega jednak żadnym widocznym zmianom i po pobraniu wycisku po prostu wraca na swoje miejsce.

Dezynfekcja tkanek

Spośród różnych rodzajów laserów w endodoncji do dezynfekcji endodontycznej zastosowanie znajdują lasery Nd-YAG, Er-YAG, Er,Cr:YSGG oraz diodowe.
Laser oddziałuje na tkanki za pośrednictwem promieniowania świetlnego o określonej długości fali, bez bezpośredniego kontaktu instrumentu z tkankami.
Zastosowanie lasera do dezynfekcji kanałów korzeniowych przebiega zawsze według tego samego schematu, bez względu na konkretny rodzaj czy też model lasera stosowany w gabinecie stomatologicznym, pod warunkiem oczywiście, iż będzie to laser diodowy.

Dezynfekcja kanałów korzeniowych

Końcówka laserowa, którą umieszczamy w kanale korzeniowym, musi nam się do niego zmieścić, powinna więc być włóknem szklanym o średnicy 200–400 µm.
Należy pamiętać, iż włókno szklane ma pewną elastyczność, więc jest w stanie dopasować się do lekko zakrzywionego kanału, jeśli tylko ma on gładko opracowane ścianki boczne. Najczęściej jednak włókno lasera będzie miało jednolity przekrój na całej długości, co nie odpowiada kształtom narzędzi kanałowych, które rozszerzają się od wierzchołka. Stąd kanał, który będzie dezynfekowany laserem, powinien zostać opracowany minimum do ISO 30 przy rozszerzalności narzędzia 02 – szersze opracowanie będzie ułatwiało dezynfekcję.
Po wybraniu odpowiedniego programu i parametrów pracy lasera w endodoncji należy ustalić długość włókna laserowego umieszczanego w kanale korzeniowym. Powinno to być o 1 mm mniej niż długość robocza kanału, jeśli chcemy naświetlić tylko ścianki całego kanału. 
Należy pamiętać, aby w tym momencie zadbać o bezpieczeństwo swoje i pacjenta i założyć okulary ochronne przeznaczone do pracy z danym rodzajem lasera.
Następnie włókno wprowadzane jest do kanału korzeniowego na zaplanowaną głębokość. Przy tej czynności laser nie powinien być jeszcze włączony. Po umieszczeniu włókna na zadanej głębokości aktywujemy promień lasera i powolnym ruchem wysuwamy włókno z kanału korzeniowego. W przypadku szerokich kanałów przy ruchu wysuwania włókna z kanału należy jeszcze wykonywać boczne ruchy omiatające, które umożliwią oświetlenie bocznych ścianek kanału korzeniowego.
Tempo wysuwania włókna z kanału powinno wynosić ok. 1 mm/s. Zakładając, iż długość większości kanałów wynosi ok. 10–15 mm, daje nam to 10 s ruchu włókna w kanale.
Po wysunięciu włókna wyłączamy promień lasera, wsuwamy włókno ponownie na zadaną długość i powtarzamy całą procedurę. Powtarzamy ją w taki sposób cztery–pięć razy, aby osiągnąć maksymalną skuteczność dezynfekcji.
Ważne, aby laser aktywować tylko przy ruchu wysuwania z kanału, a nie przy wkładaniu włókna do kanału. Pozwoli to uniknąć niebezpieczeństwa opracowania kanału za pomocą lasera. Przy każdym rodzaju lasera promień w kontakcie z zębiną może spowodować powstanie nierówności w ścianie kanału korzeniowego, które utrudnią późniejsze jego wypełnienie. Działanie lasera powoduje zawsze pewien efekt termiczny, który mógłby przyczynić się do podrażnienia ozębnej w przypadku nadmiernego wzrostu temperatury ściany kanału korzeniowego. Ciągły ruch włókna w kanale uniemożliwia powstanie takiego efektu, a sam zabieg dezynfekcji laserowej jest oczywiście całkowicie bezbolesny dla pacjenta.

Szybkie gojenie po zabiegach chirurgicznych

Zabiegi wycięcia tkanek miękkich za pomocą lasera diodowego charakteryzują się doskonałym gojeniem pozabiegowym. Jest to zaleta, którą warto wykorzystywać w sytuacjach pracy z bardzo wrażliwym dziąsłem brzeżnym o cienkim biotypie. Po zabiegu nie dochodzi do dalszego cofania się dziąsła, a przebieg linii dziąsłowej jest tożsamy z linią cięcia i nie ulega zmianie przez czas gojenia. Można to wykorzystać przy przesuwaniu linii dziąsła brzeżnego w przypadku planowania estetycznego leczenia protetycznego, kiedy stwierdzamy u pacjenta nierównomierny i niesymetryczny przebieg linii dziąsła. Możliwe jest wówczas wykonanie zabiegu wycięcia dziąsła brzeżnego, aby wyrównać jego przebieg. Odpowiednio przeprowadzony zabieg laserem diodowym jest na tyle delikatny dla tkanek, iż można go przeprowadzić w trakcie wizyty związanej z preparacją zębów pod licówki ceramiczne. 

Gingiwektomia

Obserwowanie efektów gingiwektomii z wykorzystaniem lasera diodowego zachęca do przeprowadzania takich zabiegów częściej i w coraz trudniejszych przypadkach. Nawet znaczne zniszczenie tkanek zębowych i zasłonięcie ich przez tkankę dziąsłową nie musi być bezwzględnym przeciwwskazaniem do podjęcia leczenia protetycznego. Również w takich przypadkach możliwa jest próba podjęcia odbudowy zęba po usunięciu tkanek miękkich. Zabieg laserowy pozwala na rzetelną ocenę pozostałych tkanek twardych i zaplanowanie dalszego leczenia. Można tego dokonać bezpośrednio na tej samej wizycie, dzięki brakowi krwawienia przy wycinaniu dziąsła i możliwości precyzyjnej obserwacji pola operacyjnego w trakcie wszystkich zabiegów.

Frenektomia

Ze względu na łagodny przebieg zabiegów na tkankach miękkich z wykorzystaniem lasera diodowego szczególnie poleca się tego typu zabiegi u dzieci. Przykładem może być regulacja przebiegu wędzidełka wargi górnej lub podjęzykowego. 
Wymagane jest podanie znieczulenia miejscowego nasiękowego i zadbanie o bliskie ułożenie końcówki ssaka. Jedyną niedogodnością dla pacjenta w trakcie zabiegu jest charakterystyczny zapach denaturowanego białka. M...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy