Czy stomatologia nadal jest wolnym zawodem?

Jeszcze kilkanaście lat temu zawodowa niezależność dentysty miała bardzo konkretny symbol: własny gabinet. Nazwisko na drzwiach, własny zespół, własna organizacja pracy i możliwość budowania praktyki według własnej koncepcji. Taki model nadal pozostaje ważną częścią stomatologii, jednak przestał być jedynym punktem odniesienia w rozmowie o zawodowej samodzielności.
Obok indywidualnych praktyk funkcjonują większe placówki i sieci stomatologiczne, a europejskie organizacje zawodowe coraz więcej uwagi poświęcają konsekwencjom tej zmiany. Council of European Dentists (CED) w swoich dokumentach z 2024 r. wskazuje, że stomatologia korporacyjna jest coraz bardziej widoczna w wielu krajach Europy. Organizacja zwraca również uwagę na zmianę podejścia części młodszych lekarzy do posiadania własnych praktyk [1, 2].
Czy oznacza to, że stomatologia przestaje być wolnym zawodem? Niekoniecznie. Być może bardziej zasadne jest pytanie, czy zmienia się samo znaczenie zawodowej wolności.
W tym tekście określenie „wolny zawód” nie jest używane jako próba rozstrzygnięcia formalnego lub prawnego statusu lekarza dentysty. Chodzi o jego znaczenie zawodowe: autonomię, możliwość wyboru sposobu wykonywania profesji oraz zachowanie niezależności profesjonalnego osądu niezależnie od tego, kto jest właścicielem gabinetu.

Własny gabinet nie jest już jedynym punktem odniesienia

Dokumenty CED pokazują, że zmiany struktury europejskiej stomatologii są już na tyle wyraźne, iż stały się przedmiotem oficjalnej debaty organizacji reprezentującej środowisko dentystyczne. W stanowisku Corporate Dentistry and the Dental Profession CED odwołuje się do dwóch badań przeprowadzonych wśród swoich organizacji członkowskich – w 2018 i 2022 r.
Według organizacji porównanie wyników wskazywało m.in. na wzrost odsetka dentystów pracujących dla sieci w stosunku do pierwszego badania. CED jednocześnie podkreśla, że sytuacja nie jest jednakowa we wszystkich państwach europejskich i powinna być rozpatrywana z uwzględnieniem uwarunkowań poszczególnych krajów [1].
Nie ma więc podstaw, aby prosty schemat przemian obserwowanych na poziomie europejskim automatycznie przenosić na polski rynek. Można natomiast stwierdzić, że corporate dentistry stała się trwałym elementem europejskiej debaty o przyszłości zawodu.
Szczególnie interesujący jest w tym kontekście dokument CED skierowany do młodych lekarzy dentystów. Organizacja wskazuje w nim na mniejsze zainteresowanie posiadaniem własnej praktyki wśród części nowego pokolenia dentystów oraz na możliwość częstszego wybierania przez nich pracy w większych pod...