Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

31 stycznia 2020

NR 54 (Styczeń 2020)

Stopy metali i superelastyczność w ortodoncji - ranking materiałów

147

Pracując w gabinecie, musimy mieć świadomość, jakie materiały poprawią naszą pracę, przyspieszą ją czy też spowodują, że więcej pieniędzy zostanie nam na odpowiednie narzędzia. Musimy też wiedzieć, których materiałów nie warto używać, a które są nieskuteczne bądź nieefektywne.

Od czasów Angle’a w ortodoncji dokonały się bardzo duże zmiany technologiczne, które przełożyły się na efekt terapii. Istotne znaczenie w ortodoncji odgrywa wytrzymałość materiału. Najważniejszym źródłem sił ortodontycznych działających na zęby są łuki.
Przy wyborze konkretnego łuku ortodontycznego należy kierować się takimi właściwościami jak: sprężystość, elastyczność, wytrzymałość i funkcjonalność. Są to główne cechy określające właściwości mechaniczne stopów.
 

Właściwości przekładające się na wielkość i czas działania siły oraz reakcję tkanek otaczających ząb

  • Odkształcenie – zdolność do zmiany postaci geometrycznej pod wpływem sił zewnętrznych.
  • Sprężystość – zdolność do nagromadzenia energii pod wpływem przyłożonej siły.
  • Elastyczność – zdolność do odkształcenia pod wpływem przyłożonej siły i powrotu do pierwszego kształtu po jej ustaleniu (odkształcenie elastyczne).
  • Wytrzymałość – zdolność do przenoszenia obciążeń, mierzona w jednostkach obciążenia. 
  • Plastyczność – zdolność do ulegania trwałym odkształceniom (odkształcenie plastyczne).
  • Sztywność – właściwość materiału polegająca na stawianiu oporu siłom wywołującym odkształcenie.


Wiadomo, iż nie ma łuków idealnych, za pomocą których można przeprowadzić całą terapię ortodontyczną. W każdym etapie leczenia są wymagane inne łuki.

Materiały do produkcji łuków ortodontycznych

  • stopy metali szlachetnych – były stosowane głównie na początku XX w., 
  • stal nierdzewna – to stop węgla z żelazem; klasyczne łuki stalowe mogą być doginane do prawie każdego pożądanego kształtu i nie ulegną złamaniu,
  • stal chromo-kobaltowa,
  • stop niklowo-tytanowy NiTi, nitinol – nazwa pochodzi od zawartości pierwiastków Ni, Ti oraz pierwszych liter laboratorium, w którym wykonano pierwotne eksperymenty – Naval Ordance Laboratory. Już w latach 70. był najważniejszym dla świata ortodoncji materiałem na łuki ortodontyczne.

Stopy NiTi

Andreasen przeprowadził rozległe badania kliniczne i stwierdził, że jeden z tych stopów odznacza się największą efektywnością działania. Drut wykonany z tego stopu nazwał drutem z pamięcią, ponieważ po zgięciu powracał do swojego pierwotnego kształtu.
Już w 1978 r. Andreasen użył po raz pierwszy zwrotów: „krótszy czas leczenia”, „mniejszy dyskomfort dla pacjenta”, „mniej zmian łuków w trakcie całego leczenia”.
Andreasen przystosował nitinol do potrzeb leczenia ortodontycznego, wykorzystując ciepło jamy ustnej do zmiany faz konsekwencji drutu.
Schłodzony łuk po dowiązaniu do zamków ulegał deformacji zgodnie z przebiegiem krzywizny łuku zębowego. Pod wpływem ciepła natomiast powracał do wyjściowego kształtu (pamięć kształtu), korygując jednocześnie ustawienie zębów.
Ważną dla całego procesu leczenia ortodontycznego cechą jest superelastyczność. Jest to zjawisko charakteryzujące się tym, iż wartości naprężenia drutu pozostają w przybliżeniu na tym samym poziomie aż do momentu deformacji drutu.
Współczesne łuki niklowo-tytanowe dzielą się na MNiTi – sztywniejsze i ANiTi – superelastyczne.
Specyficzna natura superelastycznego materiału, takiego jak stop ANiTi, powoduje, że krzywa odciążenia różni się od krzywej obciążenia. Oznacza to, że początkowo dostarczana siła nie jest taka sama jak siła zastosowana po jego aktywacji.
Różne krzywe powodują bardziej znaczący efekt – siły kliniczne działają jedynie przez wyjęcie drutu z zamków i ponowne dowiązanie.
Wła...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy