Dołącz do czytelników
Brak wyników

Repertorium higieny ruchomych uzupełnień protetycznych

artykuły | 12 stycznia 2018 | NR 25
126

Nic bardziej złudnego niż nadzieja, że każdy pacjent z bezzębiem (lub uzębieniem szczątkowym), który odbiera swoje (niekoniecznie nawet pierwsze) protezy, będzie przestrzegał zaleconych wizyt kontrolnych u stomatologa. Niestety, wciąż większość pacjentów użytkuje niedokładnie oczyszczone (lub nawet wcale niemyte) ruchome protezy zębowe, nie mając wystarczającej wiedzy, jak o nie dbać i jak pielęgnować błonę śluzową bezzębnych wyrostków. A przecież sukces protezowania zakłada jego współodpowiedzialność za przygotowany przez stomatologa oraz jego technika produkt, jakim jest uzupełnienie protetyczne.

Zła higiena protezy to ryzyko stomatopatii (równoznacznej z infekcją grzybiczą), nawracających zapaleń kącików ust, gorsza estetyka, skrócenie okresu użytkowania uzupełnienia protetycznego, zmiana smaku spożywanych pokarmów i obecność fetor ex ore. Dlatego wciąż tak bardzo niezbędnym elementem protezowania pacjenta jest drobiazgowy instruktaż higieny. Często wskazane jest, by był przekazywany rodzinie pacjenta, jeśli cierpi on na schorzenia ogólne, które utrudniają mu samodzielne dbanie o protezy i jamę ustną (np. choroby motoryczne: Alzheimer, parkinsonizm, lub przewlekłe czy nowotworowe, w stadium zaawansowanym, wymagające częstych pobytów w szpitalu lub w hospicjum).

O co tyle hałasu?

Wyższa przeciętna długość życia, dostępność do leczenia protetycznego, a zarazem wyższe koszty tego leczenia z równoczesnym podkreślaniem coraz większego znaczenia jakości życia, generują konieczność zwrócenia szczególnej uwagi na higienę. A niestety obserwuje się, że im starszy pacjent, tym mniej troszczy się o swoje protezy i jamę ustną. Nie można też zapomnieć, że z punktu widzenia merytorycznego podeszły wiek sprzyja infekcjom i utrudnia gojenie wszelkich urazów mechanicznych, w których swój udział mają zaniedbania higieniczne. Dodatkowo też niesprzyjającym elementem są zmienione nawyki żywieniowe osób w podeszłym wieku (dieta miękka, bogata w węglowodany, ułatwiająca przyleganie do akrylu protezy).

Proteza zębowa generuje w jamie ustnej warunki niefizjologiczne. Tworzywo, z którego jest wykonana (akryl), nie ma jednorodnej struktury, chłonie wodę, pęcznieje (zmiana masy tworzywa może dochodzić do 2%). Może też wykazywać różnice w jednorodności, z mniej lub bardziej zaznaczoną porowatością. 
Złe przewodnictwo cieplne akrylu powoduje wzrost temperatury pod płytą protezy powyżej temperatury ciała (sięgając nawet 40°C). Powierzchnia śluzówki pokryta protezą wykazuje więc zaburzony metabolizm tkankowy, pogłębiany przez ograniczony dopływ tlenu oraz przepływ śliny. To wspaniałe warunki, niczym w cieplarce, z których korzystają drobnoustroje.

Proteza stwarza korzystne warunki do odkładania się płytki protez (tak na powierzchni wewnętrznej, jak i zewnętrznej) oraz płytki na zębach własnych, przeciwstawnych do protezy. Płytka protez ma podobną budowę do płytki nazębnej. Nie jest ona jednak pierwotnym źródłem infekcji, przede wszystkim grzybiczej, a tylko miejscem, gdzie Candida albicans znajduje korzystne warunki do bytowania. Brak higieny protez traktowany jest więc jak miejscowy czynnik etiologiczny stomatopatii wikłanej infekcją Candida. Proteza sprzyja zaleganiu resztek pokarmowych, gromadzeniu płytki, namnażaniu grzybów, szczególnie jeśli użytkowana jest całodobowo, bez przerwy nocnej.

Coraz powszechniejsze na rynku protezy nylonowe lub acetalowe mają opinię mniej sprzyjających odkładaniu się płytki, ale z równoczesnym zastrzeżeniem trudniejszej obróbki w pracowni technicznej i uzyskaniu właściwej ich gładkości.

Zasady higieny protez

Ruchome uzupełnienia protetyczne powinny być oczyszczane po każdym posiłku przy użyciu specjalnej, dwustronnej szczoteczki do czyszczenia protez, przeznaczonej do tego pasty lub proszku, a następnie dokładnie spłukane bieżącą wodą (5-minutowe płukanie protez strumieniem bieżącej wody hamuje rozwój grzybów na 24 godziny). Szczoteczki do czyszczenia protez mają włosie z obu stron trzonka: część stożkowata, mniejsza, służy do oczyszczenia powierzchni dośluzówkowej, przeciwległe pęczki ze sztywniejszego niż w szczoteczkach do zębów włosia oczyszczają powierzchnię zewnętrzną protezy. Pacjenci często nie oczyszczają protezy wcale lub używają do tego pasty do zębów. Preparaty specjalnie przeznaczone do czyszczenia protez mają właściwości przeciwbakteryjne, utleniające, polerujące. Pasta do zębów natomiast zawiera szereg substancji ściernych, które naruszają gładką powierzchnię akrylu dużo mniej twardą niż zęby własne. Skutkuje to jej porowaceniem, sprzyja namnażaniu drobnoustrojów i szybkim przebarwieniom. 

Preparaty do czyszczenia protez akrylanowych nie mogą być używane do protez nylonowych i acetalowych (głównie ze względu na właściwości utleniające). Protezy te wymagają zakupu specjalnych środków czyszczących. Natomiast zaniedbania w ich higienie, przy równoczesnej, na...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy