Dołącz do czytelników
Brak wyników

O wybranych chorobach błony śluzowej jamy ustnej u małych dzieci

artykuły | 1 lutego 2019 | NR 44
150

Jama ustna noworodka w momencie porodu jest jałowa. Jej kontakt z drobnoustrojami świata zewnętrznego zaczyna się już jednak w kanale rodnym, a później zasiedlanie przez drobnoustroje zależy od bardzo wielu czynników (m.in. odporności nabytej od matki, karmienia naturalnego, drobnoustrojów obecnych w jamie ustnej najbliższych, zasad utrzymania higieny). Konsekwencją tego bywają niekiedy zmiany chorobowe błony śluzowej (te infekcyjne i nie tylko). Bywa też, że zmiany stanowią element dotyczący ogólnego stanu zdrowia malucha.

Pleśniawki − ostra rzekomobłoniasta kandydoza błony śluzowej jamy ustnej noworodków
Popularnie zwane pleśniawkami zmiany w jamie ustnej noworodków są konsekwencją infekcji drożdżakami (najczęściej Candida albicans, rzadko Candida tropicalis lub Candida paracrusei). Do zakażenia może dojść już w trakcie samego porodu, jeśli drobnoustroje są obecne w kanale rodnym matki (nieleczone w trakcie ciąży valvulovaginitis). Źródłem infekcji mogą być także ujścia gruczołów mlecznych. Dużą rolę w zakażeniu odgrywają też zanieczyszczone smoczki, niemyte łyżeczki, zła higiena jamy ustnej. 
Występowaniu kandydozy u noworodków lub u niemowląt sprzyja brak prawidłowo rozwiniętej jeszcze u nich czynności gruczołów ślinowych (w ślinie obecne są białka bogate w histydynę, tak zwane histatyny ślinowe, które są inhibitorami w stosunku do gatunku Candida), oraz niedojrzałej jeszcze fizjologicznej flory bakteryjnej. Bardziej podatne na zakażenie są wcześniaki. 
Ostra kandydoza rzekomobłoniasta, jak sama nazwa wskazuje, pojawia się nagle w postaci białych nalotów różnej wielkości, na śluzówce policzków, podniebienia twardego, miękkiego oraz na języku. Z chwilą ich usunięcia zostaje rumieniowe miejsce. Zmiany pojawić się mogą już w pierwszym tygodniu życia, ale częściej pojawiają się w drugim tygodniu po porodzie.
U dzieci ogólnie zdrowych choroba najczęściej ulega samowyleczeniu. Miejscowo można zastosować zawiesinę Nystatyny. 
Opryszczkowe zapalenie jamy 
ustnej
Zapalenie opryszczkowe w jamie ustnej jest wywołane przez wirus opryszczki zwykłej typu 1 (Herpes Simplex Virus). Rzadko pojawia się w pierwszych miesiącach życia dziecka z powodu nabytej biernej odporności od matki. Bezpośredni kontakt z wirusem ma charakter pierwotnego zakażenia i najczęściej dotyczy dzieci do wieku około 6 lat. W zdecydowanej większości (ponad 80% przypadków) ma charakter bezobjawowy, jednak nawet jego ostry przebieg nie chroni przed nawrotową postacią choroby (głównie opryszczką nawrotową). Wirus HSV pozostaje ukryty w neuronach zwojów obwodowych, czuciowych nerwu trójdzielnego i lubi się reaktywować.
Zapalenie opryszczkowe jamy ustnej (forma pierwotna, ostra) rozwija się nagle, towarzyszy jej wysoka gorączka, złe samopoczucie, osłabienie, powiększone okoliczne węzły chłonne. Na zaczerwienionej błonie śluzowej (najczęściej warg, ale także policzków) tworzą się liczne pęcherzyki, wypełnione surowiczym płynem, które szybko pękają, łącząc się w rozlane nadżerki (powlekające się szybko szaro-żółtym nalotem włóknikowym). Zmiany są bardzo bolesne. Język jest obłożony. Na jego krawędziach oraz spodniej powierzchni można także zauważyć pęcherzyki, a następnie nadżerki. Na granicy czerwieni warg i skóry po pęknięciu pęcherzyków powstają strupy.
Bywa, że zmiany rozprzestrzeniają się na gardło. Należy uważać, by nie doszło do infekcji narządów płciowych, szybko i skutecznie lecząc zmiany w obrębie jamy ustnej.
aftowe Zapalenie jamy ustnej
Aftowe zapalenie jamy ustnej wyglądem swoim bardzo przypomina zapalenie opryszczkowe. Zasadniczą jednak różnicą są wykwity pierwotne − tutaj mają postać aft, a nie pęcherzyków. Są liczne, towarzyszy im ślinotok, duża boles-
ność i objawy ogólne. Wargi podczas jej trwania pokryte są krwawymi strupami. Choroba dotyczy wyłącznie małych dzieci (opryszczkowe zapalenie jamy ustnej dotyczyć może dzieci nieco starszych). Przebiega łagodniej i trwa krócej. Towarzyszy niektórym chorobom zakaźnym (płonicy odrze, błonicy, krztuścowi), ale także stanowi powikłanie ząbkowania. 
Choroba, nawet nieleczona, ustępuje po około 2 tygodniach.
Afty przewlekle nawrotowe
Afty nawracające niezwykle rzadko pojawiają się u dzieci poniżej 10. roku życia.
Ich etiologia jest dyskusyjna. Zaobserwowano, że ich obecność wyzwalają: urazy (np. szczoteczką do zębów, wizyta u dentysty), niedobory witaminowe i pokarmowe (niedobór żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego), stres, alergie pokarmowe (cytrusy, czekolada), także miesiączka. Rzut aft ogranicza się od jednej do kilku zmian. Pojawiają się na niezmienionej zapalnie błonie śluzowej. Powierzchowna nadżerka, pokryta włóknikowym nalotem, otoczona jest zapalnym rąbkiem. Są bolesne, pojawiają się na śluzówc...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy