Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy

13 czerwca 2018

NR 43 (Marzec 2018)

Aftozy i inne bolesne uszkodzenia błony śluzowej jamy ustnej

0 211

Afty przewlekle nawrotowe to najczęściej spotykane bolesne uszkodzenia błony śluzowej jamy ustnej, ale nie jedyne zmiany, które są bardzo bolesne, powodują duży dyskomfort w codziennym przyjmowaniu posiłków, mowie i czynnościach higienicznych. Wszystkie zmiany, których wykwitem podstawowym jest afta, zakwalifikowano do szeroko pojętych aftoz. Ich zagadnienie wciąż nie jest do końca poznane. Przypuszcza się, że aftoza to choroba ogólna, która rozwija się pod różnymi postaciami.

Rodzaje aftoz

Afty Suttona

Afty Suttona to wrzodziejąca odmiana aft nawracających. Występują pojedynczo (wyjątkowo 2–3 jednocześnie) w postaci rozległych i głębokich owrzodzeń błony śluzowej jamy ustnej. Trwają kilka tygodni, są bardzo bolesne i goją się, pozostawiając bliznę. Towarzyszy im odczyn ze strony węzłów chłonnych (są powiększone i bolesne). Należy je różnicować z owrzodzeniem odleżynowym, które ustępuje po usunięciu czynnika drażniącego.

Zespół Behçeta 

Zespół Behçeta to rzadko występujące schorzenie, które charakteryzuje się objawami ze strony oczu (zapalenie tęczówki), jamy ustnej i narządów płciowych (w postaci aft nawracających). Częściej dotyczy mężczyzn w średnim wieku. W całej jamie ustnej, na zaczerwienionym podłożu, szybko wysiewają się liczne, małe afty, które utrzymują się zazwyczaj kilka dni. Mogą ulegać owrzodzeniu i są bardzo bolesne. Mogą im towarzyszyć objawy ogólne (podwyższona temperatura, zmęczenie, bóle mięśni, stawów).

Zapalenie aftowe jamy ustnej

Zapalenie aftowe jamy ustnej jest ostrą chorobą zakaźną, wywołaną przez wirus opryszczki zwykłej lub mu pokrewny. Dotyczy małych dzieci, towarzyszy niektórym chorobom zakaźnym (płonicy, odrze, krztuścowi) lub pojawia się w okresie ząbkowania. Choroba zaczyna się objawami ogólnymi (bóle głowy, mięśni, gorączka). Dołącza się do nich zapalenie jamy ustnej. Na zapalnie zmienionym podłożu pojawiają się wykwity (w grupach) na wargach, błonie śluzowej policzków, w okolicy podjęzykowej, na dziąsłach. Te ostatnie mają charakterystyczny wygląd: są obrzęknięte, sinoczerwone, pokryte warstwą złuszczonych nabłonków. Język jest obłożony, węzły chłonne powiększone i bolesne. Objawy ostre choroby ustępują po kilku dniach, a nawet nieleczone po dwóch tygodniach ulegają nabłonkowaniu i mija nieżyt błony śluzowej.

Owrzodzenia o charakterze urazowym

Bolesne i powodujące dyskomfort są także uszkodzenia błony śluzowej jamy ustnej spowodowane długotrwałym drażnieniem. Do ich najczęstszych przyczyn należą złogi nieusuniętego kamienia nazębnego, nawisające wypełnienia, protezy ruchome, aparaty ortodontyczne, ostre brzegi zębów i palenie tytoniu. Sprzyjają im różne czynniki ogólne: zaburzenia w odżywianiu (niedobory witaminy B12, kwasu foliowego, żelaza), zaburzenia krążenia, anemie, cukrzyca. Najczęściej są zlokalizowane na krawędziach języka, w przedsionku jamy ustnej, na podniebieniu, w tylnej części błony śluzowej policzków. 

Leczenie

Postępowanie w przypadku powyżej opisanych zmian jest jednakowe. Pomocne będzie zastosowanie gotowych preparatów miejscowych dostępnych w aptece o charakterze ochronnym, łagodzącym ból i wspomagającym gojenie. Leczenie miejscowe może być wspomagane ogólnie zażywanymi niesteroidowymi lekami przeciwzapalnymi. Takie postępowanie nie tylko może wpłynąć korzystnie na ograniczenie zmian, przyspieszyć gojenie owrzodzenia, ale przede wszystkim istotnie poprawić komfort życia. 

Nie bez znaczenia jest konsystencja preparatu i jego zdolność do trzymania się zmienionej tkanki. Obecność śliny w jamie ustnej oraz ruchy języka stanowią duże utrudnienie dla utrzymania się leków na zmienionej chorobowo błonie śluzowej. Składniki, takie jak poliwinylopirolidon (ang. Poly N-vinylpyrrolidone – PVP) czy kwas hialuronowy, mają zdolność szybkiego tworzenia stabilnej warstwy na powierzchni tkanki, pełniąc funkcję bariery mechanicznej. Przylegając do uszkodzonej śluzówki jamy ustnej, długotrwale zmniejsza dyskomfort związany z bólem wywoływanym częstym podrażnianiem odsłoniętych zakończeń nerwowych. Warstwa utworzona z PVP może zawierać różne substancje czynne, np. związki o działaniu sprzyjającym gojeniu się błony...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy