Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy

17 kwietnia 2018

NR 35 (Listopad 2016)

Mock-up - próbna odbudowa z kompozytu
Codzienne narzędzie w stomatologii estetycznej

277

Podczas wykonywania próbnej odbudowy z wosku (wax-up), nazywanej także diagnostycznym modelem z wosku, wykorzystuje się wosk laboratoryjny w celu stworzenia estetycznego modelu leczenia w oparciu o gipsowy model pacjenta. Estetyka i wykorzystanie czynnościowe takiej odbudowy są jednak ograniczone. Z estetycznego punktu widzenia, nawet jeśli wosk nie oddaje idealnie odcienia zębów, ułatwia wizualizację kształtu i położenia zębów zgodnie z wizją leczenia. Jeśli chodzi o funkcjonalność, to nawet w przypadku zastosowania zaawansowanego artykulatora trudno jest odtworzyć pełen zakres ruchów podczas żucia.

Mock-up, a więc technika wykonania „podglądu” zębów przy użyciu kompozytu, to metoda, która jest zdecydowanie zbyt rzadko wykorzystywana przez lekarzy dentystów, a zarazem sprawdza się wyjątkowo dobrze w bardzo różnorodnych sytuacjach klinicznych, stanowiących element rutynowej praktyki klinicznej. Technika ta pozwala podejrzeć planowany efekt estetyczny, dzięki czemu odgrywa decydującą rolę podczas planowania leczenia [1–3]. Odbudowę próbną typu mock-up wykonuje się po zatwierdzeniu odbudowypróbnej typu wax-up. Na tym etapie po zatwierdzeniu na modelu gipsowym przeprowadza się adaptację modelu planowanego leczenia bezpośrednio w jamie ustnej [4, 5]. Ułatwia to przeniesienie danych pochodzących z obudowy typu wax-up z modelu pacjenta bezpośrednio do jamy ustnej [6, 7]. Próbna przymiarka w jamie ustnej daje okazję do weryfikacji planu z perspektywy estetycznej, czynnościowej i psychologicznej. Ten ostatni aspekt ma szczególnie duże znaczenie, jeśli wziąć pod uwagę, że w znacznym stopniu przyczynia się do akceptacji przez pacjenta, który może najpierw wypróbować dane rozwiązanie, a następnie podjąć świadomie ostateczną decyzję. W ten sposób pacjent bierze aktywny udział w procesie podejmowania decyzji, co znacząco poprawia komunikację [8].

Należy zaznaczyć, że dzięki temu procesowi poprawia się także komunikację z technikiem dentystycznym, co sprzyja dobrej współpracy pomiędzy gabinetem a pracownią protetyczną. Próbna odbudowa z wosku pozwala jedynie na minimalne zmiany, podczas gdy dentysta może swobodnie dokonywać estetycznych zmian w odbudowie typu mock-up, dokładając lub usuwając materiał, który jest powszechnie dostępny w gabinetach dentystycznych [9]. Próbną odbudowę typu mock-up można także wykorzystać w celu kontroli zwarcia w jamie ustnej, weryfikując dokładność odbudowy z wosku. Po przeprowadzeniu korekty przesyła się duplikat próbnej odbudowy typu mock-up do pracowni protetycznej. Technik ma teraz do dyspozycji dodatkowe informacje, dzięki którym może uzyskać przewidywalny efekt estetyczny.

Plan leczenia

Próbne odbudowy kompozytowe nadają się do stosowania w odcinku przednim w przypadkach, w których niezbędna jest korekta kształtu zębów poprzez dołożenie materiału, a w mniejszym zakresie także w przypadkach zmiany pozycji zębów. Głównym wskazaniem jest więc utrata tkanek żywych zębów, braki pojedynczych zębów, diastema i inne wrodzone zaburzenia estetyczne, które pozwalają zastosować podejście bioestetyczne [10].

Po ustaleniu rozpoznania i wyborze metody leczenia lekarz dentysta zamawia wax-up, wykonany w oparciu o model zębów pacjenta. Oczywiście musi on także poinformować technika z pracowni, czego oczekuje w odniesieniu do kształtu i położenia. Na tym etapie nie zajmuje się jeszcze kolorem zębów. Pierwszą rzeczą, jaką musi zrobić dentysta, jest sprawdzenie odbudowy z wosku na modelu. Pozwoli mu to na dokonanie wszelkich niezbędnych korekt bezpośrednio w gabinecie przy użyciu odpowiednich materiałów. W takich przypadkach zawsze warto poprosić technika dentystycznego o przesłanie dodatkowo wosku, przy użyciu którego można przeprowadzić wszelkie korekty wymagające dołożenia materiału. Następnie pokazuje się wax-up pacjentowi, opisując mu zwięźle jego przeznaczenie (jest to trójwymiarowa symulacja planowanego efektu leczenia). Należy pamiętać o zastrzeżeniach (odbudowa z wosku nie pozwala na zaprezentowanie koloru zębów) oraz porównać wax-up z modelem gipsowym bez odbudowy, aby wskazać obiektywną poprawę. Kiedy pacjent zaakceptuje wax-up i zostaną wprowadzone ewentualne niezbędne poprawki, model woskowy przenosi się z modelu gipsowego do jamy ustnej pacjenta w celu wewnątrzustnej symulacji leczenia. Ten etap opisano niżej.

Mock-up prezentuje się pacjentowi w celu określenia optymalnej długości zębów i ogólnych proporcji nowego uśmiechu. Na tym etapie nadal możliwe są korekty. Po ewentualnych korektach lekarz i pacjent zatwierdzają mock-up, po czym pobierany jest wycisk, który następnie przesyłany jest do pracowni protetycznej, gdzie służy jako punkt odniesienia podczas finalizacji leczenia.

Materiały

Próbną odbudowę typu mock-up można łatwo wykonać w standardowym gabinecie dentystycznym, o ile ma się do dyspozycji odpowiednią ilość materiałów, a użytkownik opanuje wcześniej niezbędne umiejętności. W niniejszym artykule została opisana technika wykorzystania samopolimeryzującego kompozytu (Struktur 3, VOCO, zdj. 1), który zwykle stosuje się do wykonywania tymczasowych koron, mostów i wkładów/nakładów koronowych, będzie to więc zastosowanie wykraczające poza zalecenia producenta. W przeciwieństwie do wosku laboratoryjnego, stosowanego do próbnej odbudowy z wosku, właściwości wizualne tego materiału pozwalają na odtworzenie naturalnego koloru zębów (w dostatecznie szerokim zakresie, od A1 do A3.5, zawierającym także odcienie B, C i Bleach Light do zębów wybielanych). Odporność mechaniczna materiału pozwala na symulację okluzji z odbudową obecną w jamie ustnej. Kompozyty samopolimeryzujące są podobne do konwencjonalnych materiałów kompozytowych utwardzanych światłem. Dzięki temu można uzyskać adhezję pomiędzy kompozytem a próbną odbudową w celu wyrównania ubytków lub zmiany kształtu (wydłużenia zęba, zmiany krzywizny powierzchni przedsionkowej zęba, podcięcia brzegu siecznego itp.). Retencja ma charakter mechaniczny, co oznacza, że nie wymaga stosowania cementu. W przeciwieństwie do korony tymczasowej, mock-up ulega zniszczeniu podczas jego usuwania.

Krok po kroku

Przedstawiony tu przykład kliniczny, ilustrujący przebieg pracy, to przypadek pacjenta konsultowanego ze względów estetycznych. Pacjent ten chciał poprawić znacząco swój uśmiech bez uciekania się do inwazyjnych technik (lekarz ograniczył się tu do wykonania próbnej odbudowy w szczęce). Pierwszy etap stanowi wykonanie szeregu zdjęć mających na celu przeanalizowanie wraz z pacjentem początkowej sytuacji klinicznej (zdj. 2–5) [11]. Model gipsowy służy jako podstawa wykonania próbnej odbudowy typu wax-up (zdj. 6). Pobiera się wycisk odbudowy z wosku (zdj. 7 i 8), który wykorzystuje się w jamie ustnej jako szablon podczas wykonywania odbudowy typu mock-up.

Szablon przymierza się w jamie ustnej i dokonuje wszelkich niezbędnych korekt za pomocą skalpela. Następnie wybiera się kolor kompozytu samopolimeryzującego (kolor A1, Structur 3, VOCO), zgodnie z oczekiwaniami pacjenta i kolorem naturalnych zębów.

Wycisk wypełnia się materiałem kompozytowym (zdj. 9) i wprowadza go do jamy ustnej (zdj. 10). Wycisk wyjmuje się nie wcześniej niż po 1,5 minuty od rozpoczęcia mieszania (zdj. 11). Ostateczną obróbkę można jednak przeprowadzić dopiero po 4 minutach. Kształt można dostosować albo poprzez konturowanie z chłodzeniem wodnym, jak w przypadku konwencjonalnych kompozytów, albo wypełniając niedobory płynnym kompozytem (Grandio Flow, VOCO; zdj. 12–14). Na zakończenie weryfikuje się charakter i dynamikę okluzji.

Po dokonaniu wszelkich zmian mock-...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy