Dołącz do czytelników
Brak wyników

Konsekwencje prawne błędów w wykonaniu zabiegów medycyny estetycznej
Kiedy pacjent może zwrócić się o zadośćuczynienie za doznaną krzywdę? Przypadki uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia

artykuły | 22 stycznia 2018 | NR 33
110

W każdym przypadku zawinionego uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia w związku z wykonywanymi zabiegami medycyny estetycznej naprawienie szkody obejmuje wszelkie wynikłe z tego powodu koszty. Sąd może także przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę.

Uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia może nastąpić na skutek np.:

  • zakażenia pacjenta,
  • nieprawidłowo wykonanego zabiegu,
  • niedopełnienia obowiązków opieki nad pacjentem, na skutek czego pacjent dozna szkody, np. spadnie z noszy w trakcie przenoszenia.

W ugruntowanym orzecznictwie sądy wskazują, że zdrowie i życie człowieka jest najwyższym dobrem, w związku z czym rekompensata finansowa powinna stanowić taką wartość, by pozwoliła na zaspokojenie tych potrzeb pokrzywdzonego, których sam z własnych środków nie byłby w stanie wyłożyć dla polepszenia swej sytuacji wywołanej uszczerbkiem na zdrowiu.

Wysokość zadośćuczynienia

Wysokość zadośćuczynienia określa sąd. Zadośćuczynienie ma charakter kompensacyjny, powinno przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość i stanowić ekwiwalent doznanej krzywdy. Granice wysokości zadośćuczynienia winien wyznaczać rozsądek, tak aby odpowiadało ono aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa. Stopa życiowa poszkodowanego nie ma wpływu na wysokość zadośćuczynienia. Zadośćuczynienie nie może być symboliczne, ale nie może też być źródłem wzbogacenia się pokrzywdzonego. 

Przykład: Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 16 lutego 2012 r. sygn. akt: I ACa 32/12: „Sąd przy określaniu wysokości zadośćuczynienia ma obowiązek w każdym przypadku dokonywać oceny konkretnego stanu faktycznego i brać pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy. Okoliczności te to przede wszystkim rozmiar doznanych cierpień fizycznych, a więc ból, długotrwałość leczenia i inne dolegliwości, a także cierpienia psychiczne, czyli negatywne uczucia przeżywane w związku z doznanymi cierpieniami fizycznymi. Nie bez znaczenia przy dokonywaniu tej oceny jest także wiek poszkodowanego i skutki uszkodzenia ciała w zakresie ogólnej zdolności do normalnego funkcjonowania”.

Nienależyte wykonanie zobowiązania przez lekarza czy błąd lekarski nie zawsze stanowią podstawę zasądzenia zadośćuczynienia.

Przy umowach podobnych do umów o dzieło, np. korekcja nosa, wszczepienie implantów, nieosiągnięcie celu nie musi stanowić czynu niedozwolonego, natomiast może stanowić nienależyte wykonanie zobowiązania. Oznacza to, że świadczeniodawca ponosi odpowiedzialność odszkodowawczą na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego (k.c.) dotyczących zobowiązań. Należy odróżnić czyn niedozwolony od nienależytego wykonania zobowiązania.

Przypadki naruszenia dóbr osobistych pacjenta lub praw pacjenta

Art. 448 Kodeksu cywilnego: „W razie naruszenia dobra osobistego sąd może przyznać temu, czyje dobro osobiste zostało naruszone, odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę lub na jego żądanie zasądzić odpowiednią sumę pieniężną na wskazany przez niego cel społeczny, niezależnie od innych środków potrzebnych do usunięcia skutków naruszenia (…)”.

W razie zawinionego naruszenia praw pacjenta sąd może przyznać poszkodowanemu odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę na podstawie art. 448 Kodeksu cywilnego.

Prawa, za których naruszenie pacjentowi przysługuje zadośćuczynienie:

  • prawo do świadczeń zdrowotnych odpowiadających wymaganiom aktualnej wiedzy medycznej,
  • prawo do przejrzystej, obiektywnej, opartej na kryteriach medycznych procedury ustalającej kolejność dostępu do tych świadczeń w sytuacji ograniczonych możliwości udzielenia odpowiednich świadczeń zdrowotnych,
  • prawo do żądania, aby lekarz lub udzielająca świadczeń zdrowotnych pielęgniarka (położna) zasięgnęli opinii innego lekarza lub innej pielęgniarki (położnej), 
  • prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia; w przypadku porodu pacjentka ma prawo do uzyskania świadczeń zdrowotnych związanych z porodem,
  • prawo do świadczeń zdrowotnych udzielanych z należytą starannością przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych w warunkach odpowiadających określonym w odrębnych przepisach wymaganiom fachowym i sanitarnym,
  • prawo do informacji o stanie zdrowia i prawach pacjenta,
  • prawo do zachowania w tajemnicy
  • przez osoby wykonujące zawód medyczny, w tym udzielające mu świadczeń zdrowotnych, informacji z nim związanych, a uzyskanych w związku z wykonywaniem zawodu medycznego,
  • prawo do wyrażenia zgody na udzielenie określonych świadczeń zdrowotnych lub odmowy takiej zgody,
  • prawo do intymności i poszanowania godności osobistej, obejmujące także prawo do umierania w spokoju i godności; pacjent znajdujący się w stanie terminalnym ma prawo do świadczeń zdrowotnych zapewniających łagodzenie bólu i innych cierpień,
  • prawo do obecności osoby bliskiej przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych,
  • prawo do zgłoszenia sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza,
  • prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego, w tym do dodatkowej opieki pielęgnacyjnej,
  • prawo do opieki duszpasterskiej w stacjonarnym zakładzie opieki zdrowotnej.

Prawa, za których naruszenie pacjentowi nie przysługuje zadośćuczynienie:

  • prawo do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie podmiotu leczniczego wykonującego działalność leczniczą w rodzaju stacjonarne i całodobowe świadczenia zdrowotne,
  • prawo do informacji o rodzaju i zakresie świadczeń zdrowotnych udzielanych przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych,
  • prawo do dostępu do dokumentacji medycznej dotyczącej jego stanu zdrowia.

Przykłady naruszeń praw pacjenta, za które przysługuje zadośćuczynienie:

  • odmowa udzielenia informacji o metodzie leczenia, rokowaniach oraz o innych alternatywnych sposobach leczenia,
  • zaniechanie informowania pacjenta o przewidywanych skutkach zastosowania określonych procedur medycznych,
  • brak odpowiedzi na skargi,
  • odmowa wydania zaświadczenia o stanie zdrowia,
  • ujawnienie danych leczenia osobie nieupoważnionej,
  • obraźliwe, szydercze, niegrzeczne odnoszenie się do pacjenta godzące w jego godność osobistą,
  • odmowa udziału osoby bliskiej przy udzielaniu świadczenia.

Zasady odpowiedzialności za naruszenie praw pacjenta

Nie każde naruszenie dóbr osobistych rodzi prawo do żądania zadośćuczynienia na podstawie art. 448 k.c. Przyznanie zadośćuczynienia zależy m.in. od:

  • długotrwałości naruszenia prawa, 
  • uciążliwości z tym związanych, 
  • poczucia krzywdy, 
  • rozmiaru ujemnych następstw, 
  • stopnia naruszenia dobra osobistego,
  • bezprawności naruszenia.

Art. 448 k.c. znajduje zastosowanie tylko w wypadku zawinionego naruszenia dóbr osobistych, przy czym każdy stopień winy, także wina nieumyślna, może uzasadniać uwzględnienie roszczenia. Zadośćuczynienie nie może rekompensować szkody majątkowej.

Za naruszenie dóbr osobistych pacjenta, odpowiedzialność ponosi sprawca naruszenia, a nie podmiot, w którym doszło do naruszenia. Niezależnie od podstawy udzielania świadczeń przez personel medyczny (np. umowa o pracę, kontrakt) odpowiedzialność ponosi sprawca. Osoba prawna ponosi odpowiedzialność tylko wówczas, jeśli naruszenia dopuścił się jej organ reprezentacji (osoba pełniąca funkcje organu).

Za zawinione narusze...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy