Dołącz do czytelników
Brak wyników

Temat numeru

17 września 2019

NR 52 (Wrzesień 2019)

Kiedy jama ustna pali bez przyczyny? Zespół pieczenia jamy ustnej (BMS)

0 23

Zespół pieczenia jamy ustnej może mieć wiele rozmaitych przyczyn – od czynników ogólnoustrojowych, jak cukrzyca, niedobory witamin lub alergie, przez czynniki miejscowe, takie jak bruksizm czy nieodpowiednia higiena jamy ustnej, po czynniki psychologiczne i psychiatryczne. Niezależnie od etiologii BMS powoduje u chorego duży dyskomfort i znacząco wpływa na jego funkcjonowanie oraz samopoczucie. Leczenie tej przypadłości jest dla stomatologa prawdziwym wyzwaniem.

BMS – definicja

Pojęcie BMS (Burning Mouth Syndrome) jest nazywane glossodynią, glossopyrosis, ustną dyzestezją, orodynią, a najczęściej wśród stomatologów znane jest pod nazwą stomatodynia.
Międzynarodowe Stowarzyszenie Badań nad Bólem (International Association for the Study of Pain, IASP) zdefiniowało tę jednostkę chorobową jako przewlekłe uczucie pieczenia wewnątrzustnego, które nie ma możliwej do zidentyfikowania przyczyny (miejscowej, układowej lub chorobowej).
The International Headache Society (IHS) BMS nazywa bolesną neuropatią, powtarzającą się codziennie przez więcej niż dwie godziny, przez ponad trzy miesiące, bez widocznych klinicznie zmian przyczynowych. Ból charakteryzujący chorobę jest opisywany jako palenie i odczuwany powierzchownie na błonie śluzowej jamy ustnej.
Definicja według WHO kwalifikuje BMS jako przewlekły ból twarzoczaszki z uczuciem palenia wewnątrzustnego, które powtarza się przez ponad dwie godziny dziennie, przez ponad 50% dni w ciągu trzech miesięcy, bez wyraźnych zmian przyczynowych. Definicja jest uzupełniona o informację, że pacjenci cierpiący na BMS charakteryzują się znacznym stopniem niepokoju emocjonalnego, także złością, frustracją, depresją.
Częstość występowania stomatodynii jest trudna do oszacowania ze względu na brak precyzyjnych kryteriów. Wspomina się o zakresie od 0,7 do 4,6%, a nawet 15% populacji, przede wszystkim kobiet, pięć razy częściej niż mężczyzn, w okresie pomenopauzalnym (50.–70. rok życia).

Objawy

Pacjenci z BMS relacjonują swoje odczucia jako pieczenie, palenie, kłucie, mrowienie, drętwienie, uczucie poparzenia, obrzęku, najczęściej języka (jego koniuszka lub dwóch trzecich przedniej części), a także czerwieni wargowej i innych powierzchni błony śluzowej jamy ustnej (podniebienia twardego, policzków, gardła, dna jamy ustnej).
Objawy bólowe występują obustronnie, najczęściej w kilku miejscach. Chorzy zgłaszają suchość i zaburzenia smaku, nadwrażliwość na pokarmy słone, gorzkie, kwaśne oraz gorzki lub metaliczny posmak. Relacjonują objawy jako męczące, przeszkadzające, utrudniające sen, powodujące bezsenność, obniżające jakość życia, zaburzające libido. U chorych może współwystępować ból głowy, stawów skroniowo-żuchwowych, mięśni twarzy, szyi, karku. Początek choroby jest nagły i zazwyczaj utożsamiany z jakimś emocjonującym wydarzeniem w życiu, wizytą u stomatologa lub laryngologa. Chorzy zgłaszają często zmniejszenie dolegliwości podczas spożywania posiłków.

Etiologia

W etiologii BMS należy uwzględnić rozróżnianie stomatodynii pierwotnej (idiopatycznej) oraz stomatodynii wtórnej, która jest symptomem:

  • czynników ogólnoustrojowych,
  • czynników miejscowych,
  • czynników psychologicznych.

Szereg chorób ogólnoustrojowych przyczynia się do pojawienia się pieczenia jamy ustnej. Są to: cukrzyca, niedoczynność tarczycy, niedokrwistość z niedoboru żelaza, kwasu foliowego, niedobory witamin z grupy B (B1, B2, B6, B12), choroby przewodu pokarmowego (refluks, choroba wrzodowa), niektóre choroby układowe – toczeń rumieniowaty, zespół Sjögrena, alergia (pokarmowa, szczególnie na galusan aktylu, kwas cytrynowy, orzechy ziemne, glikol propylenowy, konserwanty). Także niektóre leki sprzyjają obecności pieczenia. Są to: L-tyroksyna, preparaty o działaniu antycholinergicznym, inhibitory konwertazy, angiotensyny, leki antydepresyjne, leki stosowane w chemioterapii choroby nowotworowej, inhibitory pompy protonowej oraz inhibitory proteazy HIV.
Czynniki miejscowe odpowiedzialne za pojawienie się wtórnej BMS to: bruksizm, stomatopatie protetyczne, zła higiena, parafunkcje (przygryzanie warg, języka), zaburzenia wydzielania śliny, infekcje grzybicze, alergie (w tym na materiały stomatologiczne: siarczan kadmu, chlorek kobaltu, siarczan niklu, pallad, nadtlenek benzoilu, monomer metakrylanu, bisfenol A, rtęć), palenie tytoniu, alkohol.
Zaburzenia psychologiczne i psychiatryczne to ponad połowa przyczyn wtórnej stomatodynii (44–71%). Pośród nich najczęstsze są: depresja, stany lękowe, bezsenność. Osoby cierpiące na BMS wykazują cechy osobowości neurotycznej, ze zwiększonym poziomem lęku, skłonnością do hipochondrii, niestabilności emocjonalnej, histerycy z nasiloną kancerofobią.
Koncepcje dotyczące idiopatycznego (pierwotnego) BMS uwzględniają natomiast u chorych obecność zmian zwyrodnieniowych włókien nerwu trójdzielnego, zmniejszoną gęstość włókien nerwowych w obrębie nabłonka oraz rozlane zmiany morfologiczne w obrębie nabłonkowych i podbrodawkowych włókien nerwowych, zaburzenia uwalniania neuroprzekaźników (dopaminy, noradrenaliny, serotoniny, histaminy, kwasu glutaminowego), czynniki genetyczne, zaburzenia układu nigrostriatalnego odpowiedzialnego za ośrodkową kontrolę bólu, analogiczne jak u osób z chorobą Parkinsona.

Rodzaje BMS wg Lameya i Lewisa

Chorych z pieczeniem jamy ustnej podzielono na trzy typy:

  • typ 1 (35%) to osoby, które budzą się...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy