Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

20 kwietnia 2018

NR 37 (Marzec 2017)

Ekstruzja ortodontyczna alternatywa dla postępowania chirurgicznego
Procedura leczenia na podstawie przypadku klinicznego

0 202

Ekstruzja ortodontyczna zaczyna być coraz bardziej powszechnie stosowaną metodą w celu uniknięcia postępowania chirurgicznego. Nazywa się ją często wymuszonym wyrzynaniem.
 

Wartykule omówiono przypadek pacjenta, który po omdleniu w szkole odłamał koronę zęba 22. Uraz doprowadził do utraty całej korony wraz z poddziąsłowym złamaniem korzenia od strony podniebiennej. Złamanie zęba poniżej przyczepu nabłonkowego, a czasem nawet kości wyrostka zębodołowego bez dodatkowych procedur prowadzi do niemożności prawidłowej odbudowy i konieczności jego usunięcia.

Ekstruzja ortodontyczna stanowi metodę zespołowego leczenia uszkodzeń zębów przebiegających z poddziąsłowym poprzecznym złamaniem korzeni oraz w przypadku uszkodzeń typu próchnicowego czy resorpcyjnego, których naprawa może naruszać szerokość biologiczną. Alternatywą może być także wykonanie chirurgicznego wydłużenia korony. Procedura ta jednak ma ograniczenia wynikające z umiejscowienia i jest znacznie ograniczona w obrębie strefy estetycznej.

Ideą wykonania procedury ekstruzyjnej opisanej po raz pierwszy przez Heithersay’a jest uzyskanie wystarczającej ilości miejsca dla odbudowy protetycznej poprzez wytworzenie obręczy (ferrule) oraz przesuniecie granicy pracy na odległość szerokości biologicznej (2,5–3 mm) od brzegu wyrostka zębodołowego.

Etapy ekstruzji

Ekstruzja przebiega w dwóch etapach – aktywnym i stabilizacji. Stosując elastyczny wyciąg międzyzębowy, przykłada się siłę wyzwalającą pionowy ruch erupcyjny w kierunku płaszczyzny zgryzowej. W zależności od wartości przyłożonej siły wymuszone wyrzynanie może przebiegać w sposób szybki lub powolny.

Zakłada się, że siły o wartości w granicach 30 g dają efekt powolnego wyrzynania, zaś powyżej 50 g szybkiego. Zarówno jedna, jak i druga procedura ma swoje plusy i minusy. Po przyłożeniu większych sił wysuwanie korzenia jest tak gwałtowne, że przekracza możliwości adaptacyjne układu zawieszeniowego zęba, co w efekcie pozostawia tkanki wyrostka zębodołowego na swoim pierwotnym miejscu. Wyklucza to konieczność stosowania dodatkowych procedur chirurgicznych po zakończeniu ekstruzji.

Niesie jednak inne ryzyko w postaci powstania ankylozy czy też resorpcji zewnętrznej korzenia.

Natomiast działanie małych sił jest równoważone przez nawarstwianie się brzegu kości wyrostka z równoczesnym przesunięciem przyczepu nabłonkowego.

Zakłada się, że w tej metodzie wysuwanie zęba nie powinno być większe niż 1 mm tygodniowo.

W takiej sytuacji należy wykonać dodatkowy zabieg podcięcia więzadeł okrężnych zęba (fiberotomię). Czasem nawet kilkukrotnie w okresie aktywnej ekstruzji.

Metody ekstruzji nie można zastosować jednak w każdym przypadku. 

Hipercementoza, ankyloza, podłużne złamanie korzenia to sytuacje, w których powyższe leczenie nie jest wskazane. Zakłada się także, że stosunek długości pozostałego korzenia do przyszłej odbudowy protetycznej nie może być mniejszy niż 1:1. Ostatni warunek nie musi być jednak zachowany w przypadku, gdy metodę ekstruzji wykorzystuje się do remodelingu wyrostka przed planowaną implantacją.

Klinicznie ekstruzja może być realizowana na różne sposoby. A szczegółowe postępowanie uzależnione jest od warunków panujących w jamie ustnej.

Do zbudowania wyciągu ekstruzyjnego można użyć klasycznych zamków ortodontycznych lub odpowiednio dogiętego drutu klamrowego. Należy pamiętać, aby w możliwie maksymalny sposób wyeliminować przesunięcia policzkowo-językowe oraz mezjalno-dystalne.

Zakłada się, że aby proces ekstruzji zęba jednokorzeniowego przebiegał prawidłowo, zakotwiczenie powinno być założone przynajmniej na jednym zębie jednokorzeniowym z każdej ze stron, zaś przy zębach wielokorzeniowych – na dwóch z każdej strony.

W sytuacji, gdy złamanie uniemożliwia doklejenie zamka do zęba ekstrudowanego, można w kanał zęba wcementować odpowiednio dogięty haczyk z drutu stalowego. Następnie montuje się elastyczny wyciąg rozpięty między drutem zębów filarowych a haczykiem ekstruzyjnym.

W warunkach klinicznych ciężko jest ocenić prawidłowo wartość przyłożonej siły, dlatego należy opierać się głównie na własnych obserwacjach podczas wizyt kontrolnych. Aktywna ekstruzja powinna trwać 4–8 tygodni, po tym okresie powinien nastąpić okres stabilizacji. Równy co najmniej okresowi aktywnemu, a najlepiej trwający 4–6 miesięcy. Ma być to czas potrzebny na reorganizację więzadeł ozębnej.

Opis przypadku

Piętnastoletni pacjent zgłosił się do gabinetu stomatologicznego kilka dni po urazie zębów przednich. Młody człowiek zemdlał w szkole, uderzając głową w betonowe schody. Bezpośrednio po zdarzeniu został zabrany do szpitala dziecięcego na obserwację i dodatkowe badania. Na izbie przyjęć rozcięta warga górna została zaopatrzona pięcioma szwami. Nie było jednak żadnej konsultacji ogólnostomatologicznej. W dniu zgłoszenia się do gabinetu minęła siódma doba od urazu.
W badaniu klinicznym ząb 21 nieznacznie ruch...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy