Dołącz do czytelników
Brak wyników

Z codziennej praktyki

5 kwietnia 2019

NR 49 (Marzec 2019)

Bezpośrednia odbudowa kompozytowa zębów bocznych z rozległymi ubytkami tkanek twardych

297

Omówiono zakres, w jakim jest możliwe i wskazane stosowanie bezpośredniej odbudowy kompozytowej w odcinkach bocznych w przypadkach znacznej utraty tkanek twardych zębów. Wyjaśniono przyczyny, dla jakich stosuje się metodę wybiórczej odbudowy techniką kanapki zamkniętej: odbudowę obszaru zębiny cementem szkło-jonomerowym, a obszaru szkliwa uniwersalnym kompozytem mikrohybrydowym lub nanohybrydowym. Przedstawiono przykład kliniczny wybiórczej odbudowy zębów bocznych w kontekście leczenia próchnicy.

W praktycznej terapii stomatologicznej estetyczna odbudowa zębów materiałami kompozytowymi utwardzanymi światłem stanowi ważny element leczenia próchnicy, jak również chorób tkanek twardych zębów niepróchnicowego pochodzenia [2, 5]. Pacjenci częściej wybierają wypełnienia kompozytowe niż korony lub wkłady ceramiczne. 
W przypadku odbudowy zębów przednich, szczególnie w obszarze istotnym z estetycznego punktu widzenia, głównym celem jest naśladowanie koloru i przezierności tkanek twardych zębów, odbudowa rzeźby i mikrotekstury szkliwa na powierzchni przedsionkowej korony, stworzenie lepszego przejścia między materiałem i zębem oraz osiągnięcie „suchego połysku” na powierzchni wypełnienia [2, 5]. Najważniejsze wymogi stawiane samym wypełnieniom to stworzenie wytrzymałej, trwałej odbudowy oraz uzyskanie fizjologicznych punktów stycznych i przestrzeni międzyzębowych, a także brak nadwrażliwości pozabiegowej, zapewnienie dobrej długoterminowej integralności brzeżnej materiału odtwórczego oraz zapobieganie nawrotom próchnicy i powikłaniom zapalnym ze strony miazgi [2–4].
W przedstawionym w artykule przypadku korzystne wydaje się odbudowanie szkliwa i zębiny zęba przy użyciu różnych materiałów odtwórczych w celu uzyskania integralnego, złożonego efektu odbudowy zęba techniką bezpośrednią. Materiały te powinny wykazywać cechy estetyczne, fizyko-mechaniczne i biologiczne najlepiej odpowiadające właściwościom odbudowywanych tkanek twardych zębów, co pozwoli uzyskać nie tylko pożądany efekt estetyczny i czynnościowy, lecz także zapewnić silne, stabilne połączenie z tkankami twardymi zębów. Ich właściwości biofizyczne powinny być bardzo zbliżone do właściwości odbudowywanych tkanek twardych. Powinny one także mieć działanie biologiczne, ukierunkowane na odbudowę i remineralizację otaczającej zębiny. Zamknięta technika kanapkowa, która obejmuje wybiórczą odbudowę, wydaje się najbardziej praktyczną i skuteczną techniką odbudowy zębów bocznych z rozległymi brakami tkanek twardych w obrębie szkliwa i zębiny. Technika ta obejmuje: odbudowę obszarów zębiny cementem szkło-jonomerowym (ang. glass-ionomer cement – GIC), adhezyjne przygotowanie powierzchni szkliwa i linera oraz odbudowę obszarów szkliwa uniwersalnym kompozytem mikrohybrydowym lub nanohybrydowym.
Wykorzystanie światłoutwardzalnych cementów szkło-jonomerowych jest idealnym rozwiązaniem w rozważanym tu przypadku pod względem właściwości podczas pracy, biokompatybilności, właściwości biomechanicznych i ceny. Cementy szkło-jonomerowe można stosować bez wcześniejszego kondycjonowania tkanek twardych zęba, a dzięki swojej konsystencji i właściwościom fizyczno-mechanicznym umożliwiają one aplikację cienkiej warstwy linera (wymieszane do rzadkiej konsystencji) albo nakładanie grubszego podkładu (konsystencja bardziej gęsta) [5, 6, 8, 12].
Cementem szkło-jonomerowym, który spełnia wyżej wymienione wymagania, jest Ionolux (VOCO). Doświadczenie autorów w zakresie klinicznego stosowania materiału Ionolux dowodzi, że ma on dobre właściwości estetyczne oraz jest łatwy w formowaniu zarówno podczas mieszania, jak i aplikacji w jamie ustnej. Ionolux jest kompatybilny ze wszystkimi materiałami kompozytowymi, dzięki czemu dentysta nie musi zmieniać stosowanego przez siebie kompozytu.

Opis przypadku

Podczas starannego badania 46-letniej pacjentki stwierdzono, że wypełnienia kompozytowe w zębach 13., 14. i 15. (kieł i przedtrzonowce górne prawe), założone ok. 2 lat wcześniej, nie spełniały już wymogów klinicznych (zdj. 1). Wszystkie 3 wypełnienia stanowiły monolityczny blok, dodatkowo występowały ubytki pobrzeża. Na podstawie badania zimnem stwierdzono, że zęby 13., 14. i 15. były żywe, reakcja bólowa była krótkotrwała i ustępowała natychmiast po usunięciu bodźca termicznego. Diagnoza wstępna: próchnica w zębach 13., 14., 15.
Po znieczuleniu i usunięciu wypełnień zaizolowano obszar zabiegowy i odsunięto tkanki miękkie okrężnym retraktorem warg i policzków oraz klinem ochronnym. Założono nici retrakcyjne nasączone płynem obkurczającym. Przed ostateczną preparacją założono koferdam, który ustabilizowano drewnianymi klinami wprowadzonymi do przestrzeni międzyzębowych. 
 

Zdj. 1. Stan zębów 13., 14. i 15. przed leczeniem


Podczas preparacji ubytków próchnicowych stwierdzono, że dno ubytku w zębie 14. w części dystalnej było położone w obrębie zębiny wtórnej. W zębach 13. i 15. dno znajdowało się w obrębie środkowych warstw zębiny, w dostatecznej odległości od miazgi zębów. Nie było żadnych klinicznych oznak połączenia pomiędzy ubytkiem a komorą miazgi. W obrębie dna ubytku pozostawiono in situ niewielką ilość zbitej zębiny, przebarwionej z powodu pigmentów (zdj. 2).
 

Zdj. 2. Kolejne etapy izolacji pola zabiegowego, preparacja ubytków próchnicowych


Rozpoznanie ostateczne: ząb 14. – głęboka próchnica (początki zapalenia miazgi lub przekrwienie miazgi), zęby 13. i 15. – umiarkowana próchnica (próchnica zębiny).
Ubytki poddano działaniu 2-procentowego roztworu chlorheksydyny. W zębie 14., w części dystalnej dla ubytku, zastosowano Calcimol (VOCO Cuxhaven) – samopolimeryzujący liner na bazie siarczanu wapnia służący do pokrywania miazgi. Jako liner szkło-jonomerowy założono w zębach 13., 14. i 15. materiał Ionolux (VOCO), zastępując nim brakującą zębinę. Materiał poddano polimeryzacji światłem. Powierzchnię linerów i ścian ubytków opracowano wiertłami diamentowymi, nadając im niezbędne kontury i usuwając nadmiary GIC. Kontury linerów uformowano w taki sposób, aby odbudować kształt brakującej zębiny. Od strony powierzchni zwarciowych pozostawiono przestrzeń o grubości 1,5–2 mm na materiał kompozytowy. Ostateczną odbudowę zębów przeprowadzono podczas jednego zabiegu w dwóch etapach: najpierw zęby 13. i 15., potem ząb 14. W tym celu wykorzystano formówki częściowe z pierścieniami napinającymi i klinami międzyzębowymi z drewna (zdj. 3).
 

Zdj. 3. Aplikacja linera w celu pokrycia miazgi i wyścielenia ubytków; założenie formówek, klinów i pierścieni napinających


Odbudowę adhezyjną przeprowadzono w technice total etch, używając kwasu fosforowego i system...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów.

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy