Dołącz do czytelników
Brak wyników

To wiedzieć powinniśmy , Otwarty dostęp

4 sierpnia 2020

NR 57 (Lipiec 2020)

Wpływ wybranych współczesnych trendów (żywieniowych, zachowań, używek) na stan zdrowia jamy ustnej – część I

59

Bulimia, anoreksja, otyłość, cukrzyca to tylko niektóre choroby mające związek z patologiami odżywiania. Stają się one coraz częstsze. Dotyczą nastolatków, ludzi młodych, ale nie tylko. Ich objawy pojawiają się także w jamie ustnej. Nieraz wizyty u stomatologa pozwalają na ich wczesną diagnostykę. Także powszechność innych niż alkohol i papierosy nałogów wraz z niszowymi kulturowo zachowaniami mają swoje skutki, z którymi może mieć do czynienia stomatolog. Poznanie nowych, ostatnio nazwanych patologii pozwoli na swobodniejsze poruszanie się po meandrach melanżu stomatologii i socjologii w codziennych kontaktach z pacjentami.

Moda na szczupłość

Szczupłość wciąż jest popularna. To niezmiennie synonim atrakcyjności i sukcesu na wszystkich płaszczyznach życia. 
Nie dotyczy już jednak tylko kobiet. Nie jest też domeną wyłącznie osób młodych, dotyka już nastolatków. A rosnąca liczba chorych na bulimię i anoreksję oraz ich odmiany budzi coraz większe zaniepokojenie wśród lekarzy i psychologów. 

POLECAMY

O bulimii

Bulimia, inaczej żarłoczność psychiczna, dotyka najczęściej osoby, które traktują jedzenie jako substytut miłości, ochronę przed seksem. Jej przyczynami są także stres i niska samoocena. Chorzy mają zdrowy wygląd, prawidłową lub nieznacznie wyższą od normy wagę ciała. Nadmiernie skupiają uwagę na swoim wyglądzie i wadze. Charkterystyczne dla tej choroby są nawracające napady nadmiernego objadania się bardzo dużymi ilościami jedzenia. W trakcie takiego napadu dochodzi do utraty kontroli nad jedzeniem. Zjawisko hyperfagii bulimicznej powoduje konsumpcję nawet 20 000 kcal. Po nim pojawia się zachowanie, które ma zapobiec przyrostowi wagi: prowokacja wymiotów, zażywanie środków przeczyszczających, wprowadzenie surowych ograniczeń dietetycznych, intensywnych ćwiczeń fizycznych. Może im towarzyszyć depresja. Pomiędzy epizodami żarłoczności trudno jest zauważyć, że osoba cierpi na bulimię. Odkrywa się ją często natomiast na podstawie badania jamy ustnej.
Odmianą bulimii jest diabulimia, która pojawia się u dzieci i młodzieży z cukrzycą typ 1.

O anoreksji

Anoreksja, czyli jadłowstręt psychiczny, w przeciwieństwie do bulimii polega na przesadnym głodzeniu się, dążeniu do wyimaginowanej doskonałosci. Chorzy mimo obniżonej wagi ciała (poniżej 85% wagi należnej) są przeświadczeni o swojej otyłości. Unikają tuczących potraw, narzucają sobie restrykcyjną dietę. Prowokują się do wymiotów. Pozbawia to organizm potrzebnych składników odżywczych. Prowadzi też do licznych zaburzeń hormonalnych (u kobiet z zatrzymaniem miesiączki włącznie). 
Jeśli zjawisko obecne jest u mężczyzn, nazwane jest manoreksją, a dotyczące nastolatków określane jest mianem adoreksji. Ma również swoje skutki w obrębie jamy ustnej.
Współczesne zjawiska socjologiczne pozwalają na wyodrębnienie także zjawiska tzw. odwrotnej anoreksji, czyli bigoreksji (lub megareksji). Najczęściej występuje u mężczyzn, którzy czują się zbyt mali, szczupli, słabo umięśnieni.
Inne zjawisko – ortoreksja – polega na obsesji tzw. zdrowego żywienia, poświęcania ogromnej ilości czasu na proces zdobycia i przygotowania zdrowych potraw, co bardzo często obraca się w patologię żywieniową, przynoszącą więcej skutków ubocznych niż korzyści. Towarzyszy mu często izolacja społeczna.
Alkoreksja to pragnienie bycia szczupłym dzięki nadużywaniu alkoholu na czczo. Jest ona kombinacją patologii żywieniowej i alkoholizmu.
Cotton ball juicing to kolejna praktyka, popularna wśród nastolatków i młodzieży, polegająca na połykaniu gazików, tamponów z waty nasączonych sokiem zamiast konsumpcji posiłku. Bawełna sprawia, że żołądek daje wrażenie pełnego, bez przybierania na wadze.
Wyzwaniem mediów społecznościowych, tak popularnych wśród młodych osób, są zjawiska nazwane testem pępka czy testem monet (układanych rzędem na obojczyku – im jest się szczuplejszym, tym bardziej widoczny jest obojczyk) lub dążenie do objętości w talii „jak kartka papieru” lub niewykraczanie szerokością złączonych ud poza szerokość iPhone’a. Te ostatnie cieszą się największą popularnością w miejscu ich powstania, czyli pośród nastolatek w krajach Dalekiego Wschodu.

Objawy w jamie ustnej

U osób cierpiących zarówno na bulimię, jak i na anoreksję, jej odmiany oraz u innych walczących o szczupłość objawy w jamie ustnej są podobne i dotyczą zębów, błony śluzowej oraz gruczołów ślinowych.
To przede wszystkim: 

  • erozja szkliwa, 
  • abrazje, 
  • obrzęk gruczołu ślinowego przyusznego, 
  • frekwencja próchnicy, 
  • zapalenie języka, 
  • grzybica jamy ustnej, 
  • zapalenie czerwieni wargowej, kącików ust, 
  • epizody aft i nadżerek błony śluzowej, 
  • zapalenie dziąseł i przyzębia.

Co jeszcze odchudzanie ma wspólnego ze stomatologiem?

Prawdziwym przebojem w spisie metod walki z nadwagą, tym razem już głównie za oceanem, stały się od szeregu lat kolczyki zakładane na język. Początkowo cieszyły się szczególną popularnością wśród modelek. Ograniczały ilość spożywanych pokarmów, eliminowały z diety niektóre z nich, by posiłki stawały się koniecznością. O raju dla podniebienia dzięki smakowaniu potraw nie mogło być już mowy. No i były bardzo sexy! Sposób na odchudzanie okazał się skuteczny, choć ryzykowny: przewlekłe stany zapalne wokół przekłutego miejsca, ryzyko zmian rozrostowych, odleżyn, z nowotworem włącznie.
Także za oceanem nastolatki płacą wcale niemało stomatologom za założenie obustronnego ortopedycznego wiązania międzyszczękowego na wysokości pierwszych trzonowców. Dzięki temu zabiegowi otwieranie ust jest możliwe maksymalnie na szerokość jednego palca. Żegnajcie chipsy, orzeszki, hamburgery! Ich miejsce mogą zająć jogurty light i soki. Dieta może być tylko półpłynna, tym samym uboższa w kalorie. Po kilku tygodniach łasuchy i podjadacze mogą się pozbyć po nawet kilkanaście kilogramów. W rewanżu niestety zyskują… przewlekły stan zapalny dziąseł, często nawet przyzębia, obfite złogi nazębne, nowe ubytki próchnicze, nieświeży oddech. A stomatolodzy…? Zyskują następnych pacjentów. 
Kolejnym amerykańskim hitem stomatologicznym w walce z nadwagą jest tzw. DDS System. To specjalna wkładka pomniejszająca przestrzeń w jamie ustnej, zmuszająca do jedzenia małymi kęsami i powolnego przeżuwania pokarmu. Wydłuża ona czas spożywania posiłku, dzięki czemu pożywienie jest lepiej przygotowane do trawienia przez kolejne części przewodu pokarmowego. Z czasem także przynosi efekty widoczne na wadze.

Negatywny wpływ odchudzania na stan jamy ustnej i zębów

Nadżerki, czyli erozje szkliwa pojawiają się pod wpływem działania czynnika chemicznego, który niszczy strukturę zęba. Rodzaj nadżerki często wskazuje na czynnik, który był jej przyczyną. Drobne erozje na powierzchni wargowej zębów przednich w postaci gładkich, spodeczkowatych, żółtawych zagłębień wywołuje duża ilość spożywanych owoców cytrusowych (w całości lub w postaci soku). Zdarza się, że monotonne diety cud mogą powodować takie zmiany w strukturze zębów. Konsekwencją jest nadwrażliwość, a ta z kolei to ryzyko zaniedbań higienicznych. 
Nadżerki na powierzchni podniebiennej zębów szczęki i uogólnione podwyższenie brzegów wypełnień amalgamatowych ponad powierzchnię zęba mogą być efektem częstego zwracania pokarmów występującego w bulimii i anoreksji. Leczenie ich polega na fluoryzacji kontaktowej przy niewielkich uszkodzeniach; przy rozległych wskazane jest zakładanie wypełnień. Soki owocowe warto profilaktycznie pić przez słomkę.
Anemia to częste powikłanie próby osiągnięcia figury lalki Barbie przez nastolatki.
Objawy wewnątrzustne najczęściej towarzyszą niedoborowi żelaza, witaminy B12, kwasu foliowego. Najwyraźniej są one wyrażone na języku. Jego powierzchnia grzbietowa jest blada, obserwuje się postępujący zanik brodawek nitkowatych i pojawienie się gładkich, suchych, jakby polakierowanych plam. Towarzyszy temu pieczenie i ból języka. Wargi mogą być spierzchnięte, z zaznaczonym stanem zapalnym kącików. Pojawiają się epizodycznie afty i nadżerki błony śluzowej. Potwierdzeniem rozpoznania jest wykonanie badania morfologii krwi, poziomu żelaza i witamin we krwi. 
Pieczenie języka, szczególnie koniuszka i powierzchni bocznych, bez jakichkolwiek zmian w obrazie klinicznym u osoby poddanej diecie odchudzającej należy niewątpliwie zaliczyć do jej negatywnych skutków ubocznych. Niedobory witamin z grupy B, stres, a także początkowa faza zakażenia grzybicą, która atakuje organizm osłabiony, z zachwianym układem odporności lub hormonów, mogą być jego przyczyną.
Aftowe nawracające zapalenie jamy ustnej lub owrzodzenia rzekomoaftowe w codziennej praktyce stomatologicznej sprawiają wrażenie podobnych. Podobne też czynniki mogą je wywoływać: niedobory pokarmowe, brak witamin z grupy B, niedobór żelaza, stres. Pojawiają się na błonie śluzowej policzków, wzdłuż fałdów, są bardzo bolesne, trudno się goją. Prócz leczenia przyczynowego ulgę niosą zawiesiny antybiotykowo-sterydowe, leki przeciwzapalne.
Ponieważ twarz to także miejsce redukcji tkanki tłuszczowej podczas procesu odchudzania, w trakcie walki z kilogramami zmienia się jej owal, pogłębiają bruzdy okolicy nosa, wargi i ...

Artykuł jest dostępny w całości tylko dla zalogowanych użytkowników.

Jak uzyskać dostęp? Wystarczy, że założysz konto lub zalogujesz się.
Czeka na Ciebie pakiet inspirujących materiałow pokazowych.
Załóż konto Zaloguj się

Przypisy