Dołącz do czytelników
Brak wyników

Ekspert testuje

7 października 2020

NR 58 (Wrzesień 2020)

Lactobacillus i inni…

12

Wzrost świadomości i próba ograniczenia udziału chemioterapeutyków nie tylko w medycynie, ale i w wielu dziedzinach życia sprawiają, że coraz chętniej sięgamy po wsparcie naturalnych sprzymierzeńców. Jednym z najważniejszych są pałeczki (bakterie) kwasu mlekowego. 
Znane i stosowane od lat, obecnie już na skalę przemysłową. 

Probiotyki stosowane są nie tylko u ludzi, ale i u zwierząt. Odpowiednie szczepy Lactobacillus salivarius podawane pszczołom zwiększały ich odporność na warrozę i nosemozę, czyli najczęstsze choroby pszczół. Stosowanie odmiennych szczepów Lactobacillus (L. amylovorus C94 i L. salivarius C86) u bydła w Nigerii przyczyniło się do zmniejszenia podaży antybiotyków. Osiągnięto dzięki temu dwie korzyści równocześnie: uwolniono uzyskiwane mleko i mięso od pozostałości kuracji antybiotykowej przy jednoczesnym oczekiwanym wyeliminowaniu chorobotwórczych szczepów – Salmonelli. Tu z nieco innej strony wspomnieć można fascynujący artykuł w czasopiśmie dla alergologów. Autorzy opisywali niecodzienne przypadki wstrząsu anafilaktycznego, a jeden dotyczył niestety zakończonego tragicznie incydentu po spożyciu mięsa, którego „dawca” był karminy paszą z dodatkiem antybiotyku, na który uczulona była ofiara – niedoszła konsumentka. 

POLECAMY

Zasięg działania nadużywanej chemioterapii ze wskazań ekonomicznych nadal jest trudny do ostatecznej oceny. Łączone z zaburzeniami mikrobiomu choroby jelit, takie jak zespół jelita drażliwego czy colitis ulcerosa, coraz częściej są leczone z wykorzystaniem odpowiednich probiotyków. 

Działanie L. salivarius

Jednym z groźniejszych i coraz powszechniejszych zagrożeń są zakażenia gronkowcem złocistym. Szczepy Staphylococcus aureus oporne na działanie metacykliny (MRSA) stanowią istotny problem terapeutyczny. Potwierdzono dwutorowe działanie L. salivarius eliminujące S. aureus – z jednej strony zmianę pH jako działanie niespecyficzne, a z drugiej wytwarzane bakteriocyny. 
Działanie L. salivarius w odróżnieniu od chemioterapeutyków nie jest uzależnione od formy patogenu – planktonicznej czy tworzącej biofilm, a jak wiadomo, struktura biofilmu czyni zeń konstrukcje ściśle współpracujących mikrobów na wzór twierdzy. Optymalne zatem będzie wykorzystanie zasady konia trojańskiego, który skutecznie będzie działał na tyłach wroga. To niejedyne zastosowania probiotyków, które stają się integralnym składnikiem terapii współczesnej świadomej medycyny, w tym stomatologii.

Przykłady korzyści ze stosowania probiotyków można mnożyć i tylko dla uzupełnienia wykazano, że mają one także zastosowanie w ginekologii. U kobiet zakażonych Streptococcus agalactiae może dojść do rozwoju ciężkiej sepsy noworodków. Spośród wyselekcjonowanych szczepów L. salivarius CECT 9145 został uznany za optymalny i zastosowany w badaniach klinicznych, które potwierdziły wyeliminowanie szczepów Streptococcus agalactiae u średnio 70% kobiet mających objawy zakażenia S. agalactiae, którym podawano probiotyk od 26. do 38. tygodnia ciąży. Pozwoliło to wyeliminować konieczność profilaktycznego śródporodowego stosowania antybiotyków. 

Odmienny szczep L. salivarius (Lactobacillus salivarius PS7) wyselekcjonowany jako szczep ukierunkowany przeciw patogenom, do których zalicza się: Streptococcus pneumoniae, Streptococcus pyogenes, Haemophilus influenzae i Moraxella catarrhalis, a które są odpowiedzialne za wywołanie ostrego i ostrego nawracającego zapalenia ucha środkowego u dzieci i niemowląt, pozwolił na uzyskanie 87% redukcji nawrotów choroby w okresie sześciu miesięcy obserwacji. 

Wyeliminowanie antybiotyków w obu opisywanych powyżej przypadkach istotnie przyczynia się do ograniczania rozwoju szczepów opornych, a zastosowanie naturalnych antagonistów nie powoduje żadnych skutków ubocznych, co jest zgodne z przyjętą definicją probiotyków. Potwierdzono antybiotykooporność S. pneumoniae i H. influenzae wyhodowanych z wymazów pobranych u dzieci leczonych antybiotykami z powodu ostrego i nawracającego ostrego zapalenia ucha środkowego. Należy pamiętać, że biofilm tworzący się w obrębie ucha środkowego, w skład którego oprócz innych mogą wchodzić 
H. influenzae, S. pneumoniae, M. catarrhalis i A. otitidis, istotnie upośledza skuteczność chemioterapeutyków, których stosowanie może powodować w młodych organizmach silne zaburzenie wywołujące krótko-, średnio- i długoterminowe konsekwencje dla homeostazy i rozwijającego się mikrobiomu jelitowego. Należy podkreślić, że wykorzystany szczep L. salivarius PS7 wykazał znacznie wyższą skuteczność w porównaniu z badanymi wcześniej Lactobacillus rhamnosus GG i LC705, Bifidobacterium breve 99, Propionibacterium freudenreichii JS oraz Streptococcus salivarius 24SMB i Streptococcus oralis 89a. Wskazuje to na konieczność bardzo skrupulatnego selekcjonowania szczepów i niejako kierunkowe ich działanie. Zastosowany szczep L. salivarius PS7 spowodował spadek częstości wykrywania innych patogenów (A. otitidis, Haemophilus haemolyticus, H. influenzae, M. catharralis, Neisseria spp., P. aeruginosa, S. aureus, S. pneumoniae i S. pyogenes) w próbkach pobranych z przewodów słuchowych. 

Bakterie kwasu mlekowego w stomatologii

Kolejnym zagadnieniem jest ocena wpływu bakterii kwasu mlekowego na doskonale zidentyfikowany czynnik etiologiczny chorób przyzębia, jakim jest Aggregatibacter actinomycetemcomitans. W badaniach ustalono mechanizm polegający na zmniejszaniu zjadliwości tej ostatniej poprzez hamowanie ekspresji genów (LtxA i CdtB) odpowiedzialnych za wytwarzanie leukotoksyny i cytotoksyny. Autorzy opracowania wskazują na możliwość wykorzystania probiotyków w leczeniu agresywnego zapalenia przyzębia.

Badania z zastosowaniem L. sa...

Pozostałe 70% treści dostępne jest tylko dla Prenumeratorów

Co zyskasz, kupując prenumeratę?
  • Roczną prenumeratę dwumiesięcznika Forum Stomatologii Praktycznej
  • Nielimitowany dostęp do całego archiwum czasopisma
  • ...i wiele więcej!
Sprawdź

Przypisy